Ertis ózenine kóktemgi sý bosatý bastaldy
PAVLODAR. KAZINFORM — Elimizdiń shyǵys óńirlerindegi sý qoımalarynan Ertis ózenine sý bosatý sharalarynyń uzaqtyǵy 26 kúnge sozylady. Bıyl ózen jaıylmalarynyń 90%-dan astamy sýǵa qanyǵady dep kútilip otyr.
Sý resýrstary komıtetiniń sý resýrstaryn paıdalaný jáne qorǵaý jónindegi «Ertis» basseındik ınspektsııasy basshysynyń orynbasary Eleýsiz Qambarov Abaı oblysyndaǵy Shúlbi sý qoımasynan jalpy kólemi 6,3 tekshe kılometr sý jiberiletinin habarlady. Bul — ótken jylmen deńgeıles.
— Vedomstvoaralyq komıssııanyń sheshimi boıynsha, búgin elimizdiń shyǵysyndaǵy Shúlbi sý qoımasy alǵashqy sý jiberý sharalaryn bastap ketti. Sý jiberý sharalary negizgi úsh kezeńnen turady — daıyndyq, negizgi ıadro jáne aıaqtalý kezeńi. Alǵashqy úsh kúnde sý jiberýdiń deńgeıi birtindep arttyrylady. Odan soń 10 kún boıy sekýndyna 3500 tekshe metr sý Ertiske quıyla bastaıdy. Qosymsha taǵy eki kún sekýndyna 3400 tekshe metr sý bosatylady. Ertis jaıylmalarynyń sýǵa qanyǵýy úshin dál osy 12 kún asa mańyzdy. Osy ýaqytta ózen betinde búıirlik aǵyndardyń esebinen úlken tolqyndar paıda bolyp, zor ekpinmen kelgen sý jaıylmalarǵa shyǵyp ketedi. Al búıirlik aǵyndardy kúsheıtetin Oba men Úlbi ózenderiniń sýy da mol ekeni ańǵarylady, — dep habarlady Kazinform tilshisine Eleýsiz Qambarov.
Bıyl Buqtyrma 75%-ǵa, Shúlbi 95% paıyzǵa tolǵany anyqtalǵan. ıAǵnı qoımalarda sý jetkilikti. «Qazgıdromettiń» málimeti boıynsha Ertiske saı-saladan aǵyp, búıirlik aǵyndy kúsheıtetin ózenderde osy ýaqytta sý mol bolady. ıAǵnı ol Shúlbiden bosatylatyn sýdyń kólemi men ekpinin arttyryp, jaıylmalarǵa jetetin sý tolqyndaryn bıiktetedi.
— Gıdrograftyq málimetter keıde boljamǵa sáıkes kelmeı qalýy da yqtımal. Eger Shúlbiden bosatylatyn sýdyń ekpini biz oılaǵan kólemnen kem shyǵyp jatatyn bolsa, onda jetpegen sýdy Buqtyrma qoımasynan alatyn bolamyz. Mysaly jospar boıynsha sekýndyna 100 tekshe metr sý qajet delik, biraq Shúlbiden 60 tekshe metr ǵana shyǵýy múmkin. Ondaı kezde 40 tekshe metrdi Buqtyrmadan aǵyzamyz. Osylaısha sýdyń kólemi men ekpinin saqtap qalýymyzǵa bolady, — dep qosty ınspektsııa ókili.
Jospar boıynsha sý bosatýdyń daıyndyq kezeńi — 9-12 sáýir, al negizgi kezeń — 13-30 sáýir aralyǵyna belgilengen. Mamandardyń sózine súıensek, alǵashqy eki kúnde jiberilgen ortasha ekpindegi sý kólemi ózen betindegi muzdy qalypty jaǵdaıda aıdap áketýge qabiletti. Negizgi sý shamamen 5-7 kúnde Pavlodar oblysynyń shekarasyna jetedi. Al úlken sýdyń kelýi shamamen 20-21 sáýirde kútilip otyr. Osy ýaqytta Ertis ózeni mańynda oryn tepken eldi mekenderdiń turǵyndaryna saq bolý qajet. Qazir óńirde jaǵalaýlar men bógetterdi nyǵaıtý jumystary atqarylyp jatyr.
Pavlodar oblysyndaǵy Ertis ózeni jaıylmalarynyń jalpy aýmaǵy 377 myń gektardan asady. Bıyl bosatylatyn sý sonyń shamamen 90% -daı bóligine jaıylady dep boljanyp otyr. Negizinen tirshilik nári jer jaǵdaıy boıynsha oıpańdaý jerde ornalasqan Aqtoǵaı, Ertis, Tereńkól, Pavlodar aýdandarynyń jaıylmalaryn kóbirek basady.
«Ertis ózenine osynshama kólemde mol sýdyń jiberilýi ekologııalyq jáne ekonomıkalyq turǵydan asa mańyzdy. Jaıylmalardan mal azyǵyn daıyndaıtyn azamattar úshin paıdaly. Al osy ýaqytta taıaz sýlarǵa shyǵyp, ýyldyryq shashatyn balyqtar úshin de sýdyń kóptigi tıimdi áser etedi», deıdi Pavlodar oblysy ákiminiń orynbasary Áıgerim Qabyltaeva.
Negizi Ertis ózenine bosatylatyn sýdyń ekpinin tejeıtin faktorlar kóp. Mysal úshin 2024 jyly Semeıdegi kópir qurylysyna baılanysty Ertiske aǵyzylyp jatqan sýdyń qarqyny 3500 tekshe metrden 3200 tekshe metrge deıin báseńdep qalǵan edi.
Al 2024 jyly keıingi 11 jylda alǵash ret Ertis jaıylmasynyń 90 paıyzyn sý basqan edi.
Buǵan qosa bıyl 7 sáýirden Qanysh Sátbaev kanalynan Shiderti alqabyna sý bosatyla bastaǵanyn habarlaǵanbyz.