Elde iri qara mal sany 12 mln-ǵa deıin ósedi
ASTANA. KAZINFORM – 2030 jylǵa qaraı iri qara mal sanyn 12 mln, qoı sanyn 28 mln-ǵa deıin ósirý kózdelip otyr. Bul týraly AShM baspasóz qyzmeti habarlady.
Memleket basshysynyń aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimin eki esege arttyrý jónindegi tapsyrmasyna sáıkes Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi mal sharýashylyǵy salasyn damytý boıynsha júıeli sharalardy qolǵa alýda.
Sońǵy jyldary mal sharýashylyǵy negizgi kórsetkishter boıynsha qarqyndy damyp keledi jáne elimizdiń aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń 40%-yn qalyptastyrady. Memlekettik qoldaý sharalaryn iske asyrýdyń arqasynda mal sany artyp, ónim óndirý kólemi ulǵaıa tústi. Zamanaýı tehnologııalar belsendi engizilip, salanyń tıimdiligi men básekege qabilettiligin artýda.
Ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha mal sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi 3,3%-ǵa artyp, 3,8 trln teńgeni qurady (2024 jyly – 3,3 trln teńge).
Іri qara mal basy 8,2 mln-ǵa jetip, ósim 2,4%-dy qurady (2024 j. – 7,98 mln bas). Qoı men eshki sany 20,6 mln bas (+1,6%), jylqy – 4,6 mln bas (+5,6%), túıe – 294 myń bas (+4,8%), qus – 48,6 mln bas (+6,9%) boldy.
Jalpy et óndirisiniń kólemi 2,7%-ǵa ósip, 1,2 mln tonnany qurady (2024 j. – 1 168,6 myń tonna). Sıyr sútin óndirý 5%-ǵa artyp, 3,6 mln tonnadan 3,8 mln tonnaǵa jetti. Taýyq jumyrtqasyn óndirý 2,4%-ǵa ósip, 4,6 mlrd danaǵa jetti (2024 j. – 4 461,5 mln dana).
Qazirgi tańda Qazaqstan sıyr, qoı, jylqy etterimen jáne taǵamdyq jumyrtqamen tolyq qamtamasyz etilgen. Eksporttyq áleýetti arttyrý baǵytynda belsendi jumys júrgizilýde. Atap aıtqanda, 2025 jyldyń 11 aıynda et eksporty 24,8%-ǵa ósip, 91,3 myń tonnaǵa jetti(2024 j. – 73,1 myń tonna). Onyń ishinde sıyr eti eksporty 59,1%-ǵa artyp, 31,3 myń tonnaǵa, qoı eti – 92,8%-ǵa ósip, 29,4 myń tonna.
2023 jyldan bastap jyldyq 2,5% mólsherlememen sút-taýarly fermalaryn salýǵa arnalǵan jeńildetilgen kredıtteý baǵdarlamasy iske asyrylýda. Eger 2019 jyly elde 19 zamanaýı sút-taýarly fermasy bolsa, búginde olardyń sany 100-den asty, al jıyntyq qýaty jylyna 500 myń tonnadan astam sút óndirýge jetedi. Aldaǵy úsh jylda 118 jobany iske asyrý josparlanyp otyr, bul sút óndirisin 615 myń tonnaǵa arttyryp, jalpy kólemin eki esege ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Qus eti boıynsha ımportty almastyrý máselesi jańa qus fabrıkalaryn iske qosyp, qoldanystaǵylardy keńeıtý arqyly sheshilip jatyr.
Investıtsııalyq jobalardy iske asyrý nátıjesinde sońǵy bes jylda qus eti óndirisi 157%-ǵa ósip, 2020 jylǵy 236,5 myń tonnadan 2025 jyly 371,7 myń tonnaǵa jetti. Aldaǵy úsh jylda jıyntyq óndiris kólemi 241,3 myń tonna bolatyn taǵy úsh iri jobany iske qosý josparlanyp otyr.
Osylaısha, 2029 jylǵa qaraı sút ónimderi men qus eti boıynsha ishki naryq otandyq óndiris esebinen tolyq qamtamasyz etilip, eksporttyq jetkizilimderdi keńeıtýge jaǵdaı jasalady.
Sonymen qatar, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan Mal sharýashylyǵyn damytýdyń keshendi jospary bekitildi. Qujatta jyldyq 5–6% mólsherlememen jeńildetilgen kredıtteý, «Damý» ınstıtýty arqyly kepildendirý tetikteri, selektsııalyq jumysty damytý, jemshóp bazasyn nyǵaıtý, veterınarııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne eksporttyq naryqtardy keńeıtý sekildi memlekettik qoldaýdyń jańa quraldary kózdelgen.
Keshendi jospardy tıimdi iske asyrý 2030 jylǵa qaraı iri qara mal sanyn 12 mln basqa, qoı sanyn 28 mln basqa deıin arttyrýǵa, et óndirisin 1,8 mln tonnaǵa, sút óndirisin 4,2 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtýǵa, al et eksportynyń kólemin eki esege arttyryp, 165 myń tonnaǵa deıin jetkizýge jol ashady.
Aıta ketelik Aqmola oblysyna qalmaq tuqymdy 4 300 bas iri qara mal ákelingen edi.