22 naýryz. Tulǵalar týǵan kún
Búgin, 22 naýryz kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.
ESІMDER
66 jyl buryn (1960) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń VIII shaqyrylym depýtaty, Agrarlyq máseleler jónindegi komıtet múshesi Pavel Olegovıch KAZANTsEV dúnıege keldi.
1982 jyly Tselınograd ınjenerlik-qurylys ınstıtýtyn «Avtomobılder jáne avtokólik sharýashylyǵy» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. 1986 jyly KSRO Memlekettik qaýipsizdik komıtetiniń F.E. Dzerjınskıı atyndaǵy Joǵary mektebin bitirdi. 2003 jyly konsaltıngtik qyzmetterdi damytýǵa arnalǵan halyqaralyq baǵdarlamalar boıynsha bilim aldy: «Qoǵammen baılanys — Qazaqstan» baǵdarlamasy (Vermont shtaty, AQSh, 2003 jyl) jáne Islam damý bankiniń «Damýshy ekonomıkadaǵy konsaltıngtik fırmalardyń róli» taqyrybyndaǵy semınaryna qatysqan.
Eńbek joly: 1982-1986 jyldary Qazaq KSR Kólik mınıstrligi janyndaǵy Tselınograd oblysynyń júk AVTO basqarmasynyń aǵa ınjeneri, TQ bastyǵy, TB jáne OT boıynsha aǵa ınjeneri, ATP-3 sheberi boldy. 1986-1992 jyldary Tselınograd oblysy boıynsha KGB basqarmasynda qyzmet atqardy. 1992-1995 jyldary bólim bastyǵy, syrtqy ekonomıkalyq baılanystar komıtetiniń tóraǵasy, QR Syrtqy ekonomıkalyq baılanystar mınıstrliginiń Aqmola oblysy ákimshiligindegi ókili boldy. 1995-1997 jyldary Aqmola qalasy ákiminiń orynbasary, 1997-1998 jyldary AEA Ákimshilik keńesi tóraǵasynyń orynbasarynyń keńesshisi, 1998-1999 jyldary AEA ekonomıkalyq jáne áleýmettik damý qory dırektorynyń orynbasary, «Aqmola» Qorynyń Basqarma tóraǵasynyń orynbasary jáne ınvestıtsııalar bóliminiń bastyǵy, 1999-2007 jyldary «Іskerlik bastamalar ortalyǵy» konsaltıngtik kompanııasynyń dırektory, 1999 jyly Astana qalasy kásipkerler qaýymdastyǵynyń prezıdenti, 2003-2007 jyldary Astana qalasy máslıhatynyń depýtaty, 2005-2007 jyldary Astanadaǵy «SІЅSO» kompanııasynyń ókili, 2007-2010 jyldary «Nur Otan» HDP Astana qalalyq fılıaly tóraǵasynyń orynbasary, birinshi orynbasary, 2010-2013 jyldary «Nur Otan» HDP Ortalyq apparatynyń uıymdastyrý-saıası jumys departamentiniń dırektory, saıası jumys departamentiniń dırektory, 2011 jyly Astana parashıýt sporty federatsııasynyń vıtse-prezıdenti, 2012 jyly Qazaqstan MMA qaýymdastyǵynyń vıtse-prezıdenti, 2012 jyly Qazaqstan djıý-djıtsý qaýymdastyǵynyń vıtse-prezıdenti, 2015-2016 jyldary QR Kásipodaqtar federatsııasy tóraǵanyń orynbasary- uıymdyq kadr jumysy jáne aktıvter departamentiniń dırektory, 2016-2021 jyldary VI shaqyrylǵan QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi, 2021-2023 jyldary VII saılanǵan QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, QR Parlamenti Májilisi tóraǵasynyń orynbasary laýazymyn atqarǵan.
Qazirgi qyzmetin 2023 jyldan beri atqaryp keledi.
«Eren eńbegi úshin» medalimen, «Qurmet», «Parasat» ordenderimen marapattalǵan.
64 jyl buryn (1961) Almaty oblystyń máslıhatynyń depýtaty Mahabbat Sádýaqasuly BIGELDIEV dúnıege keldi.
Almaty oblysy Jambyl aýdanynda týǵan. Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýtyn bitirgen.
Eńbek jolyn 1978 jyly Kúrti aýdandyq ishki ister bólimniń kúzet bóliminde jumyskerlikten bastap, keıinnen qurylys mekemesiniń jumysshysy, keńshardyń jumysshysy boldy. 1986-1989 jyldary Kúrti aýdandyq kommýnaldyq mekemesiniń sheberi, bas ınjeneri, 1989-1991 jyldary Kúrti aýdanynyń bas sáýletshisi, 1991-1996 jyldary Kúrti aýdandyq jylý júıeleri mekemesiniń dırektory, 1998-1999 jyldary Talǵar aýdandyq jylý júıeleri mekemesiniń dırektory, Almaty oblystyq jylý júıeleri mekemesiniń bas dırektory qyzmetin atqarǵan. 1999-2001 jyldary «Alaýtransgaz» AQ Almaty fılıalynyń menedjeri, bólim meńgerýshisi, «Jetisýgaz korporatsııasy» AAQ «Almatygazservıs» Іle fılıalynyń bastyǵy, 2001-2002 jyldary Talǵar aýdany Nura aýyldyq okrýginiń ákimi, 2002-2005 jyldary Talǵar aýdany Tuzdybastaý aýyldyq okrýginiń ákimi, 2005-2007 jyldary Jambyl aýdany ákiminiń jáne Qarasaı aýdany ákiminiń orynbasary, 2009 jyly oblystyq sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasynyń bastyǵy, 2009-2011 jyldary Jambyl aýdanynyń ákimi, 2011-2012 jyldary Taldyqorǵan qalasynyń ákimi, 2012 jyly Almaty oblysy ákiminiń orynbasary, Almaty oblysy Panfılov aýdanynyń ákimi qyzmetin atqarǵan. 2013-2014 jyldary Almaty oblysy Jambyl aýdanynyń ákimi, 2014-2016 jyldary Almaty oblysy ákiminiń birinshi orynbasary, 2016-2020 jyldary Almaty oblysy Qarasaı aýdanynyń ákimi qyzmetinde boldy.
2024 jyldyń sáýir aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.
«Qurmet» ordenimen marapattalǵan.
124 jyl buryn (1902-1985) qazaqtyń áıgili jazýshysy, qoǵam jáne memleket qaıratkeri, Sotsıalıstik Eńbek Eri, Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń Abaı atyndaǵy jáne Sh.Ýálıhanov atyndaǵy memlekettik syılyqtarynyń laýreaty Ǵabıt Mahmutuly MÚSІREPOV dúnıege keldi.
Qazirgi Soltústik Qazaqstan oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Alǵashqyda aýyl moldasynan arabsha hat tanyǵan. Ǵabıt jastaıynan áýeli eki jyldyq aýyldyq orys mektebinde, keıin tórt jyldyq joǵary basqysh orys mektebin bitirgen. Qazaq tóńkerisinen keıin ústemdik alǵan Keńes ókimetiniń jumysyna ájepteýir oryssha saýaty bar adam retinde aralasyp, túrli qyzmet atqarǵan. Orys mektebinde júrgende orystyń ataqty aqyn jazýshylarynyń shyǵarmalaryn oqyp bilýi, aýyl mektebinde ózin oqytqan ádebıetshi muǵalim Beket Ótetileýovtyń áser yqpaly bolashaq jazýshynyń ádebıetke erekshe yqylas aýdarýyna septigin tıgizedi. 1923-26 jyldary Orynbor qalasyndaǵy jumysshy fakýltetine (rabfak) oqýǵa túsip, ony bitirisimen Ombydaǵy aýyl sharýashylyq ınstıtýtynda oqyǵan. 1927-1928 jyldary Býrabaı orman sharýashylyǵy tehnıkýmynda oqytýshy, 1928-1933 jyldary Qazaq memlekettik baspasynyń bas redaktory, 1934-1938 jyldary «Sotsıalıstik Qazaqstan» («Egemen Qazaqstan») gazetiniń redaktory, Qazaq AKSR Halyq aǵartý komıssarıaty óner sektorynyń meńgerýshisi, Qazaq ólkelik komıtetiniń baspasóz bóliminiń meńgerýshisi, Qazaqstan Kompartııasy saıası-aǵartý bóliminiń meńgerýshisi qyzmetterin atqardy. 1938-1955 jyldary biryńǵaı shyǵarmashylyq jumystarmen aınalysqan. 1956-1957 jyldary «Ara» — «Shmel» jýrnalynyń bas redaktory, 1957-1985 jyldary Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń birinshi hatshysy, KSRO Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 1958 jyldan KSRO Mınıstrler Keńesi janyndaǵy ádebıet, óner jáne sáýlet salalary boıynsha Lenındik jáne Memlekettik syılyqtary jónindegi komıtettiń múshesi bolǵan.
Ǵ.Músirepovtiń tuńǵysh povesteriniń qataryna «Týlaǵan tolqynda» men «Amerıkan bıdaıyǵy» shyǵarmalary jatady. Jas jazýshynyń bolashaǵynan úmit kúttirgen bul týyndylar azamattyq taqyrypty tolǵaıdy. Ǵ.Músirepov áńgime janrynyń órkendeýine úlken úles qosty. Alǵashqy shyǵarmalarynan-aq jazýshylyq sheberligimen tanylǵan. Ǵ.Músirepov — kórnekti qoǵam, memleket qaıratkeri. 1932 jyly shilde aıynda ol respýblıkaǵa tanymal adamdarmen birlese otyryp, halyqtyń basyna tóngen ashtyq náýbeti jaıynda BKP (b) qazaq ólkelik komıtetine «Beseýdiń hatyn» joldaǵan. Ǵabıt Músirepov óziniń qoǵamdyq, pýblıtsıstik, jýrnalıstik, synshyldyq qyzmetimen de týǵan halqynyń mádenıetiniń damýyna zor eńbek sińirdi. Alaıda qazaq halqy ony úlken sýretker jazýshy dep tanıdy, kórkem sózdiń has sheberi dep biledi, qurmet tutady.
Ol birneshe márte Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń, bir ret KSRO Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty jáne Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń tóraǵasy bolyp saılanǵan. Úsh márte Lenın ordenimen jáne eki márte Eńbek Qyzyl Tý ordenimen, Oktıabr Revolıýtsııasy ordenimen jáne kóptegen medaldarmen marapattalǵan. Qazaq memlekettik balalar men jasóspirimder teatryna jazýshynyń esimi berilgen.
100 jyl buryn (1926-1993) akter, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ártisi, Qazaq SSR Memlekettik syılyǵynyń ıegeri Mákilqoja (Mákil) Imanáliuly QULANBAEV dúnıege keldi.
Almaty oblysynyń Jambyl aýdanynda týǵan. Almaty teatr ýchılışesin bitirgennen keıin Qyzylorda oblystyq qazaq drama teatry trýppasynda qyzmet atqarǵan. 1948 jyldan Qazaqtyń memlekettik akademııalyq jastar men balalar teatry quramynda eńbek etti. Alǵashqy róli qýyrshaq satýshyny (A.Tolstoı, «Altyn kilt») oınap, akterlik talantyn tanytqan ol teatr sahnasynda Esen, Nazarbek (M.Áýezov, «Eńlik-Kebek», «Alýa»), Ábýtálip (S.Muqanov, «Móldir mahabbat»), Qońqaı (Ǵ.Músirepov «Aqan seri-Aqtoqty»), t.b. beınelerin somdady. Sonymen qatar kórkem fılmderge túsip, Bala («Raıhan»), Qarataı («Meniń atym Qoja»), Ydyrys («Balalyq shaqqa saıahat»), Ermat («Altyn kúz»), t.b. rólderimen kórermenniń ystyq yqylasyna bólendi. Qazaq radıosyndaǵy radıoqoıylymdarǵa qatysyp, balalarǵa arnalǵan «Oılan, tap» atty radıo oıynynda Jumbaqbaı ataıdyń beınesin jasady. «Qurmet belgisi» ordenimen jáne medaldarmen marapattalǵan.
78 jyl buryn (1948-2000) jazýshy, jýrnalıst, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Marat QABANBAIULY dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Zaısan aýdanynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. Zaısan aýdandyq «Dostyq» gazetiniń korrektory, ádebı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, «Lenınshil jas» gazetiniń tilshisi, «Jalyn» baspasynyń redaktory, Qazaqstan Memlekettik baspa komıtetiniń qyzmetkeri, «Juldyz» jýrnalynyń bólim meńgerýshisi, «Parasat» jýrnalynyń redaktory, «Ana tili» gazeti bas redaktorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. Jazýshynyń shyǵarmalarynyń deni balalar men jasóspirimderge arnalǵan. «Baqbaq basy tolǵan kún», «Arystan, men, vıolonchel jáne qasaphana», «Jıhankez Tıtı», «Pysyq boldym, minekı», «Qala men qyz bala» atty povester men áńgimeler toptamalary, «Kórkem dám», «Aıshylyq alys jol» romandary jaryq kórdi. Shyǵarmalary orys, ýkraın, moldavan, latysh, nemis tilderine aýdarylǵan.
77 jyl buryn (1949-1992) ánshi, jazýshy, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi, Qazaqstan Lenın komsomoly syılyǵynyń ıegeri Jánibek KÁRMENOV dúnıege keldi.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Abaı aýdanynda týǵan. On jasqa tolar-tolmas shaǵynda týǵan el, ósken jerge arnaıy saparmen kelgen M.Áýezovtiń aldynda án salyp, uly qalamgerdiń batasyn alǵan. Almatydaǵy óner stýdııasyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
1979 jyldan bastap J.Elebekov atyndaǵy estrada stýdııasynda ustazdyq qyzmet atqaryp, daryndy ánshilerdiń, oryndaýshylardyń birneshe býynyn tárbıelep shyǵardy. Qurmanǵazy atyndaǵy memlekettik konservatorııada halyq ánderi kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetin atqardy. Onyń «Aqylbaıdyń áni», «Mahabbat áni», «Ǵashyqtyń tili» atty prozalyq kitaptary, óner adamdary týraly 200-den astam maqalasy jaryq kórdi. 1990 jyly «Óner» baspasynan eki tomdyq «Halyq ánderi men halyq kompozıtorlarynyń ánderi» atty jınaǵy shyqty. 1980 jyldardyń basynda «Asyl mura» serııasy (A.Seıdimbekovpen birlesip) boıynsha telehabar júrgizip, Aqan seri, Birjan sal, Abaı, Mádı, Estaı, Áset, Kenen, Muhıt, Sáken ánderin jańasha qyrynan, tyń tolǵammen qalyń kórermenge nasıhattady. Ánshiniń «Tolǵaý», «Shyńǵystaýǵa arnaý», «Babalar», «Aǵalar-aı», «Ólsem ornym qara jer syz bolmaı ma?» ánderi bar.