Jumyrtqanyń jumbaq syrlary
ASTANA. 27 qazan. QazAqparat - Jumyrtqany paıdalaný ejelgi Úndi jerinde bastaý alǵan degen derek bar. Ertede qyz-kelinshekter ájimniń kózin joıý úshin nemese shashtary qatty bolý úshin jumyrtqany paıdalanǵan. Al er-azamattar joryqta ne shaıqasqa shyqpas buryn jumyrtqamen tamaqtanǵan. Sondaı-aq, óz jaraqattaryn jumyrtqa basý arqyly jazǵan eken, dep habarlaıdy kazaitys.kz
Qazir ár eldiń mamandary jumyrtqanyń adam aǵzasyna berer paıdasy men zııany jaıynda qarama qarsy pikirde bolyp jatyr. Jumyrtqanyń jumbaq syry áli kúnge ashylǵan joq. Dese de, búgin biz oqyrmandarǵa jumyrtqanyń paıdaly ári zııandy jaqtaryn birdeı jetkizýdi jón kórip otyrmyz.
Jumyrtqany qaınatyp ta, qýyryp ta jeý arqyly asqazandy ǵana emes, bar aǵzany paıbaly elementter men dárýmendermen qamtamasyz etýge bolady. Quramyndaǵy aqýyz, ıod, fosfor, selen, t.s.s. elementter sozylmaly aýrýlardyń aldyn alady. Sondaı-aq, onyń quramynda A, V, D, E dárýmenderinen bastap, bas-aıaǵy 13 dárýmen kezdesedi.
Bir kezderi jumyrtqanyń sarysy zııandy holesterın kózi dep moıyndalǵan. Shynynda da, ortasha kólemdi ár jumyrtqa quramynda 350-400 mg holesterın bar, al holesterındi tutynýdyń ruqsat etilgen kún saıynǵy normasy er adamdar úshin 390 mg jáne áıelder úshin 290 mg teń. Sondyqtan adamdarǵa kúnine ári ketkende 2 taýyq jumyrtqasyn jeýge jáne jumyrtqanyń sarysyn jemeýge keńes berilgen. Al keıbir derekterde, deni saý adamǵa astan keletin holesterın qaýip týǵyzbaýy tıis. Sondyqtan holesterıniniń artýymen aýyrmaıtyn adamdarǵa aptasyna 5-6 jumyrtqa jeýge bolady. Sonymen qatar, jumyrtqany paıdasy olardyń zııany týraly dálelderden asyp túsedi jáne kúmánsiz bolyp tabylady.
Kóptegen dıetalardyń mázirinde jumyrtqa kezdesip jatady. Sebebi, onyń arqasynda artyq salmaqtan arylýǵa jáne salmaqty bir qalypty ustaýǵa bolady. Biraq, shash ósimi men kózdiń kórýin jaqsartamyn, tisterim marjandaı taza, súıekterim myqty bolsyn deseńiz, as mázirińizge qosyńyz. Jumyrtqa aǵzany túrli ınfektsııalardan qorǵap, ımmýnıtetti kúsheıtedi.
Al jumyrtqany shekten tys paıdalaný súıekti aqaýlaryna alyp keledi. Daýysqa, shashqa, tipti búkil aǵzaǵa paıdasy zor degen senimmen jumyrtqany shıkideı simiretinderdiń endi budan bylaı ol ádetten arylǵandary durys. Sebebi dúnıejúzilik medıtsına búginde pispegen jumyrtqanyń paıdasynan góri zııany kóptigin anyqtap otyr. Birinshiden, jumyrtqanyń daýysqa paıdasy bary ǵylymı dáleldenbegen. Ekinshiden, kez kelgen shıki asta kezdesetin sekildi jumyrtqada da kóptegen aýrýdyń qozdyrǵysh vırýstary júredi. Solardyń eń birinshisi - qus tumaýy. Kópshiligimiz qoldanar aldynda jumyrtqanyń syrtyn jýýdy bilmeımiz de. Al barlyq vırýs sol syrtqy qabyrshyǵynda bolady eken. Sonymen qatar salmonellez atty adam aǵzasyna asa qaýipti ınfektsııa shıki jumyrtqada jıi ushyrasady. Jumyrtqany pisirip jegenniń ózinde de onyń belgili bir mólsherinen artyǵy aǵzaǵa zııan deıdi dárigerler. Garvard áskerı-medıtsınalyq mektebiniń mamandary aptasyna alty jumyrtqadan artyq jegen adamdardyń ómir súrý uzaqtyǵy 23 paıyzǵa qysqaratynyn anyqtapty. Ásirese, jas shamasy 40-tan asqandar, qant dıabetimen aýyratyndar men júrek, baýyr aýrýy bar adamdardyń jumyrtqany asa saqtyqpen jegenderi jón.
