Jumyssyz qalatyn mamandar, sheteldik kadrlar: Úkimet otyrysynda qandaı máseleler talqylandy
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Úkimet otyrysy ótip, onda jumysshy mamandyqtar boıynsha kadrlar daıarlaýdaǵy jańa tásilder qarastyryldy. Bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystardy sholyp shyqtyq.
Jıynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Asqarbek Ertaev Qazaqstandaǵy jumys kúshi jáne keleshekte qosymsha qansha maman qajet bolatyny jóninde málimdeme jasady.
– Búginde kadrlarmen qamtamasyz etý ekonomıkanyń ornyqty damýynyń negizgi faktoryna aınalyp otyr. Basty mindet – ekonomıkanyń naqty qajettiligi, jumyskerlerdiń biligi jáne kadrlar daıarlaý júıesi arasyndaǵy sáıkestikti qamtamasyz etý. Osy prıntsıpke oraı, jumysshy mamandyqtar boıynsha kadrlar daıarlaýdyń jańa tásilderi engiziledi, – dep aldaǵy maqsattardy atap ótti ol.
Sonymen birge qazirgi jaǵdaıǵa toqtaldy. Mınıstrdiń sózinshe, búginde elde jumys kúshiniń sany – 9,8 mln adam. Onyń jumyspen qamtylǵany – 9,4 mln kisi, ıaǵnı jumyspen qamtý deńgeıi – 96%.
Asqarbek Ertaev keleshekke qandaı boljam bar ekenin de aıtty. Onyń sózinshe, 2035 jylǵa deıin ekonomıkaǵa taǵy 2,9 mln kadr qajet bolady. Onyń ishinde jumysshy mamandyqtar boıynsha kerek kadrlar sany – 1,8 mln adam.
Eńbek naryǵy nege ózgerip jatyr
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Úkimet otyrysynda Qazaqstanda suranys joǵary salalar jáne keleshekte qandaı mamandyqtar joıylyp ketetini týraly da aqparat berdi.
– Eń joǵary suranys ónerkásipte, qurylysta, aýyl sharýashylyǵynda jáne IT salasynda qalyptasqan. Suranysqa ıe kásipterdiń tizbesi 51-den 174 kásipke deıin jańartylyp jatyr. Olar – ınjenerııa, qurylys, óndeý ónerkásibi, bıotehnologııa, jasyl jáne ıadrolyq energetıka, – dedi ol.
Sonymen qatar, mınıstrdiń sózinshe, tehnologııalar men jasandy ıntellekt eńbek naryǵyn barynsha ózgertip jatyr. Tipti, keıbir mamandyq joıylady dep boljanyp otyr. Mysal retinde mátindi óńdeýshi, terýshi, derekterdi engizý jónindegi qyzmet, korrektor tárizdi mamandyqtardy ataýǵa bolady.
Aldaǵy ýaqytta da kásipterdiń basym bóligi transformatsııalanady. Qyzmettiń múlde jańa baǵyttary paıda bolady.
– Bul jaǵdaılarda kadrlar daıarlaý júıesi ozyq qarqynmen jumys isteıdi. Ekonomıka salalarynda perspektıvti mamandyqtar aldyn ala aıqyndalyp, biliktilikter men bilim berý baǵdarlamalary jedel jańartylady, – dedi Asqarbek Ertaev.
Elimizge jylyna 300 myń sheteldik jumys isteýge kelýiniń sebebi nede
Jyl basynan beri elektrondyq bırja portalynda jumys berýshiler 845 myń bos jumys ornyn jarııalaǵan. Sonyń 432 myńy – jumysshy mamandyqtar. Qazaqstan azamattary bos oryndardyń 60-70%-yna ornalasady da, qalǵan 30-40% bos jumys ornyna adam tabylmaıdy. Sol sebepti, jumys berýshiler shetelderden maman tartýǵa májbúr kórinedi.
– Jyl saıyn elimizge 300 myńdaı shetel azamaty jumys isteýge keledi. Bul másele boıynsha ákimdiktermen birlesip jumys istep jatyrmyz, – dedi Asqarbek Ertaev.
Mınıstrdiń málimdeýinshe, bul olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin mansap ortalyqtarynyń jumysyn ózgertý úderisi júrgizilip jatyr. Máselen, tsıfrlyq júıeni engizý iske asyrylyp jatqanyn aıtýǵa bolady.
Ǵylym mınıstrliginiń qandaı jobalary bar
El ekonomıkasyn damytýǵa qajetti jumysshy mamandar daıarlaýdaǵy máselelerdi sheshýge Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi de bilek sybana kirisken. Úkimet otyrysynda Saıasat Nurbek bilim berý baǵdarlamalaryna aýqymdy jańartýlar engizilip jatqanyn málimdedi.
Sala basshysynyń sózinshe, kadrlar daıarlaýdyń ozyq júıesin qalyptastyrý maqsatynda 20 óńirlik karta ázirlendi. Olarda 2 myńnan astam jańa mamandyq aıqyndalyp, qoldanystaǵy mamandyqtardyń transformatsııasy kórsetilgen.
– Eńbek fýnktsııasynyń ózi ózgerip jatyr. Energetık IT-energetıkke, agronom tsıfrlyq agronomǵa aınalýda. Tsıfrlyq egizder jáne óndiristik protsesterde jasandy ıntellektti qoldaný boıynsha mamandar paıda bolýda. Mindet – bul ózgeristerdi araǵa ýaqyt salmaı bilim berý baǵdarlamalaryna engizý. 2026 jyly Jańa mamandyqtar atlasy negizinde 1 983 bilim berý baǵdarlamasy jańartyldy, al 2022 jyly nebári 7 baǵdarlama ǵana bolǵan edi, – dedi mınıstr.
Aıqyn mysal retinde ol ushqyshsyz ushý apparattary men júıelerin atap ótti. Óıtkeni, búgingi tańda ushqyshsyz ushý apparattary aýyl sharýashylyǵynda, geologııada, energetıkada, qurylysta, logıstıkada jáne basqa da salalarda qoldanylyp keledi. Bul salada 8 joǵary oqý ornynda mamandar daıarlanyp keledi. Qazir 430 stýdent azamattyq avıatsııa, aeroǵaryshtyq ınjenerııa, jerdi qashyqtyqtan zondtaý jáne ushqyshsyz apparattardy basqarý baǵyttary boıynsha bilim alyp jatyr.
Sonymen qatar, Saıasat Nurbek bilim berý jáne óndiris ornynda tájirıbe jınaýdy qatar qamtý sharalary jóninde málimdedi.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstriniń sózinshe, dýaldy oqytýǵa basa mán berilip keledi. Búginde 76 joǵary oqý ornynyń 50 myń stýdenti 6 myń kásiporyn bazasynda dýaldy oqytýdan ótip jatyr.
– Mysaly, Qostanaı oblysynyń jetekshi ónerkásiptik kásiporyndary bazasynda («KIA Qazaqstan» JShS, «SaryarkaAvtoProm» JShS, «Agromashholdıng KZ» AQ jáne t.b.) Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Qostanaı óńirlik ýnıversıtetiniń 138 stýdenti bilim alyp jatyr. Bıyl 62 stýdent jumysqa ornalastyryldy. Avtomobıl jasaý ınjınırıngi baǵdarlamasy Industry 4.0, jasandy ıntellekt jáne Big Data, robototehnıka, mehatronıka, zamanaýı materıaldar men únemdi óndiristi qamtıdy, – dedi ol.
Sonymen birge, bıyl barlyq joǵary oqý ornynda ınjenerlik daıyndyq boıynsha Work-Based Learning (jumys ornynda oqytý) baǵdarlamasy keńeıtiledi.
Al naqty óndiristi ýnıversıtet ınfraqurylymyna qosý mysalyn Safı Ótebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetinen kórýge bolady.
– Oqý-óndiristik polıgonynda 15 oqý aımaǵy qurylyp, kásiptik jabdyqtary bar 3 uńǵyma jumys isteıdi. Stýdentter tolyq tehnologııalyq tsıkldi úırenedi. Kómirsýtekterdi barlaý, óndirý, daıyndaý jáne tasymaldaýdy meńgeredi, – dedi mınıstr.
Sondaı-aq, ol mundaı alańdardy ekonomıkanyń negizgi salalarynda kásiporyndarmen birlesip damytý qajettigin atap ótti.
Aıta keteıik, buǵan deıin Úkimet otyrysynda Oljas Bektenov Prezıdenttiń joǵary senimin aqtaý qajet ekenin málimdegen edi.
Sonymen qatar Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Úkimette ant berdi.
