Jumanǵarın iri kásiporyndardaǵy óndiris kedergilerin anyqtaýdy tapsyrdy
ASTANA. KAZINFORM — Premer-mınıstrdiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken Ekonomıkalyq ósýdi qamtamasyz etý jónindegi shtab otyrysynda 2026 jylǵy jeti aıdaǵy ekonomıkalyq damýdyń qorytyndysy men qańtar–tamyzǵa arnalǵan jospar qaraldy.
Taý-ken óndirý salasyna, atap aıtqanda, munaı óndirý kólemin qalpyna keltirýge erekshe nazar aýdaryldy. Bıylǵy jeti aıda 53,2 mln tonna munaı óndirilgen, bul — ótken jylǵy uqsas kórsetkishtiń 91,1%-y. Segiz aıdyń qorytyndysy boıynsha munaı óndirýdiń jalpy kólemi 60 mln tonnadan kóp bolady dep josparlanyp otyr.
Óńdeý ónerkásibinde jeti aıdyń qorytyndysy boıynsha 9% ósim bar. Bul rette metallýrgııada birshama tómendeý baıqalady — NKI 97,3%, onyń ishinde tústi metallýrgııada 95,4%. Bul negizinen altyn óndirisiniń tómendeýine baılanysty. Onyń qarqyny ekinshi aı boıy qalpyna kelýde. Jeti aıda 39,3 tonna altyn óndirildi. Qańtar–tamyzdaǵy jospar — 45,8 tonna. Jyldyq qorytyndyda tústi metallýrgııada NKI-diń 103% deńgeıinde ósýin qamtamasyz etý josparlanyp otyr.
Óńdeý ónerkásibiniń negizgi draıveriniń biri mashına jasaý bolyp qala beredi. Onyń úlesine salanyń 17,2%-y tıesili. Bul metallýrgııadan keıingi ekinshi kórsetkish. Onyń úlesi — shamamen 42,8%. Qańtar-shildede mashına jasaý óndirisi 22%-ǵa ósti. Eń joǵary qarqyndaǵy ósýdi 29,9%-ben avtomobıl ónerkásibi kórsetip otyr, ıaǵnı 102 870 jeńil avtokólik shyǵarylǵan. Ol ótken jylmen salystyrǵanda 36%-ǵa, avtobýs 18%-ǵa (1 612 birlik), júk jáne arnaıy tehnıka 3,2%-ǵa (4 732 birlik) kóp.
Hımııa ónerkásibinde joǵary dınamıka saqtalýda, ondaǵy NKI — 126,9%. Ósim ammofos óndirisin 7,8%-ǵa, ammıak selıtrasyn 10,8%-ǵa, polıpropılendi 14,7%-ǵa, kúkirt qyshqylyn 20,7%-ǵa jáne basqa da zattardyń óndirisiniń artýymen múmkin bolyp otyr.
Otyrysta turmystyq tehnıka óndirisiniń qarqyny da atap ótildi. ARTEL men Samsung brendteriniń kir jýǵysh mashınalary, teledıdarlary, as úı plıtalary, shaǵyn peshter men sý jylytqyshtary, shańsorǵyshtar jáne aýa tartqyshtaryn shyǵaratyn «Silk Road Electronics» JShS jeti aıda óndiristi 38%-ǵa ulǵaıtty. Osyndaı ósý qarqynyn saqtaý segiz aıdyń qorytyndysy boıynsha da josparlanýda. «Almaty Turmystyq Tehnika Zayyty» ónim shyǵarýdy 34%-ǵa, al tońazytqysh pen muzdatqysh jabdyqtardy shyǵaratyn «JASYL SUYQ QAZAQSTAN» JShS óndiristi 3,2 ese arttyrdy.
Qurylys materıaldarynyń óndirisi jeti aıda 9,5 mln tonnaǵa jetip, NKI 109,4% boldy. Bul rette dınamıka birinshi jartyjyldyqtyń qorytyndysymen salystyrǵanda birshama baıaýlady (114,1%). NKI 115,3% quraıtyn qurylys salasynyń joǵary qarqynyn eskere otyryp, Serik Jumanǵarın Qurylys isteri komıtetine qurylys materıaldarynyń iri óndirýshilerimen kezdesýler ótkizýdi, óndiristiń ósýiniń baıaýlaý sebepterin jáne ónim shyǵarýdy ulǵaıtý úshin qajetti sharalardy anyqtaýdy tapsyrdy.
Aýyl sharýashylyǵynda NKI qańtar–shilde aılarynyń qorytyndysy boıynsha ótken jyldyń sáıkes kezeńindegi 103,7%-ben salystyrǵanda 105% boldy. Qazirgi ýaqytta aýyl sharýashylyǵy kásiporyndary jappaı egin jınaýǵa kiristi, bul — salanyń jyldyq óndiris kólemin qalyptastyrýdyń negizgi kezeńi.
Azyq-túlik óndirisi jeti aıda 13,9%-ǵa ósti, jospar — 14,7%. Qańtar-tamyzda 14% ósim josparlanýda. Jyl sońyna deıin jalpy quny 122,4 mlrd teńge bolatyn aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý boıynsha 33 jobany júzege asyrý kózdelgen. Olardyń qatarynda Fufeng júgerini qaıta óńdeý kásiporny jáne Taraz qant zaýytynyń qant qyzylshasyn qaıta óńdeý jónindegi jańa jelisi bar.
Jeti aıdyń qorytyndysy boıynsha sýsyn óndirisinde NKI jospardaǵy 104,4% aıasynda 101,7% boldy. Atap aıtqanda, alkogolsiz sýsyn óndirisi 3%-ǵa ósti. Baıaýlaý 15 qańtar men 10 shilde aralyǵynda Almatyda «Coca-Cola» JShS-niń óndiristik jelisin josparly jóndeýmen, sondaı-aq PepsiCo ónimderin óndirýdi qaıta bólýmen baılanysty. Qyrkúıek-qazan aılarynda qýattylyǵy jylyna 340 mln lıtr bolatyn Carlsberg zaýytyn iske qosý josparlanýda. Onda PepsiCo ónimin óndirý júzege asyrylatyn bolady. Jańa qýattardy eskere otyryp, jyl sońyna deıin NKI-di 110,5%-ǵa jetkizý kózdelip otyr.
Otyrysty qorytyndylaı kele, Serik Jumanǵarın memlekettik organdarǵa shıkizattyq emes sektordyń iri kásiporyndarymen birlesip, óndiristi tejeıtin faktorlardy egjeı-tegjeıli taldaýdy tapsyrdy. Árbir sala boıynsha negizgi óndirýshilermen kezdesýler ótkizý, bar kedergilerdi anyqtaý jáne olardy joıý jóninde sharalar qabyldaý qajet.
— Kásiporyndarmen tikeleı jumys isteý jáne árbir iri óndirýshi boıynsha jaǵdaıdy túsiný qajet: óndiristi ulǵaıtý úshin qandaı shekteý bar, onda memlekettik organnyń sheshimi qajet pe, al ınfraqurylym, shıkizat nemese basqa da máseleler boıynsha járdemdesý qajet pe? Bizdiń mindetimiz — osyndaı kedergilerdi ýaqtyly anyqtaý jáne olardy joıýǵa kómektesý, — dep atap ótti Serik Jumanǵarın.
Aıta ketelik bıznestiń máselesin bir jerden sheshetin ortalyqtar bes óńirde ashylady.
