«Juldyzdar toǵysqanda» fılmin otanynyń tarıhyna beı-jaı qaramaıtyn kez kelgen adam kórýi tıis - aktrısa M.Ótekesheva

-Merýet Qarataıqyzy, Sizdińshe Tuńǵysh Prezıdent, Ult Kóshbasshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tulǵa bolyp qalyptasýy, qyzmeti men ómiri jaıynda fılm túsirgender kórermen úddesinen shyǵa aldy ma?

-Menińshe, «Pohoronıte menıa za plıntýsom», «Belaıa gvardııa», «Brejnev» syndy fılmderimen tanymal reseılik rejısser Sergeı Snejkın fılmdi zamanyna saı tarıhymen, dramasymen jáne shytyrman oqıǵasymen túsire alǵan sııaqty. Ol kınoepopeıanyń búgingi kúni qazaqstan kórermenine tanymal bólip úlgergen jaıttaryn qaıtalamaý úshin baryn salǵany anyq baıqalady. Iá, fılmge berilgen pikirlerdiń arasynda synnyń da bar ekendigin aıta ketýimiz kerek. Olar basty keıipker beınesine, rejısserlikke jáne basqa da usaq-túıek jaıttarǵa qatysty mysqyl desek te bolady. Bul máselede qandaı túsinbeýshilik bolýy múmkin? Álde Nursultan Nazarbaev bizdiń zamanymyzdyń batyry emes pe? Álde ol barlyq ómiri men qyzmetin halqynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa, eliniń ekonomıkasyn damytýǵa, Qazaqstanda jáne bizdiń barsha ǵalamsharymyzdaǵy beıbitshiliktiń saqtalýyna arnaǵan saıası kóshbasshylardyń biri emes pe? Kez kelgen qaqtyǵys oshaǵynda týyndaýy múmkin jandaldy retteý úshin ony shaqyratyndyǵy ótirik pe?

Toq eteri, menińshe, fılm - óz keıipkerine laıyqty týyndy. Ol mazmundy ári qyzyqty, túrli sezim qylyn shertetindigi de bar.

Týyndy qazaqstandyq jáne reseılik kınomatografısterdiń ınternatsıonaldy tobymen basty keıipkerdiń jáne onyń Otanynyń atyn shyǵarýǵa arnalǵan ómirbaıandyq fılm janrynda túsirilgendigin aıryqsha atap ótim keledi. Bul janrdy amerıkandyqtar qysqa da, nusqa baıopık dep dep aıtady. ıAǵnı, shynaıy adamnyń ómirbaıanyna negizdelgen kórkem fılm. Osynaý kúrdeli janrda shyn máninde talantty shyǵarma jasaý shynymen de barynsha qıyndyq týdyrady. Súrinýi men súıenish izder sáti kóp bolǵanymen qurmet tutýǵa, úlgi alýǵa laıyqty jannyń, ómir joly barlyǵy úshin de qyzyqty basty keıipkerdiń kórkemdik beınesin somdaý ońaı sharýa emes. Barlyǵynyń da kóńilinen shyǵatyn patrıottyq kıno túsirý úshin keminde stsenarıı jazýshydan bastap, rejısser, basty róldi somdaýshylar, operatorlar, sýretshiler men kompozıtorlar naǵyz keıipker jaıynda fılm túsirip jatqandyqtaryn sezinýi, senýi tıis.

Baqytymyzǵa oraı, «Juldyzdar toǵysqanda» fılmin túsirýshiler senim úddesinen shynaıy shyǵa aldy dep tolyq senimmen aıta alamyz. Olardyń týyndysynan kınematografısterdiń túpki oıynyń shynaıy shyǵýyna degen shynaıy tańdanystyń týyndaıtyndyǵyn kez kelgen adam sezinedi.

-Fılm sıýjetinde bizdiń tarıhymyzdaǵy shynaıy oqıǵalar qalaı kórsetilgen?

-1984 jyldan bastap, 1993 jylǵa deıingi kezeńdegi Qazaqstan tarıhyn qamtıtyn fılmde eń dramalyq epızodtar - 86 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasy, Qaraǵandydaǵy shahterler erýi, KSRO-nyń kúıreýi kóterilgen. Dúrbeleń kezeń kóńilge qonymdy, shynaıy sýrettelgen. Alǵash ret tragedııalyq jaıttar belgili bir deńgeıde kóńilge qonymdy kórsetilgen. Muny dál osylaı kórsetýden basqa joly da joq. Al odan keıin jańa jas memlekettiń, táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýy, basty keıipkerdiń saıası shyńdalýy sátti shynaıy beınelenedi.

Fılm Prezıdenttiń brıtandyq jýrnalıstermen kezdesýimen bastalady. Degenmen, bastapqy sáttegi suhbatqa bólingen reglamenttiń asyp bara jatqandyǵy baıqalady. Brıtandyqtyń meıirimge toly alǵashqy saýaly-aq Prezıdentti qaıta oralmas qyzyǵy men shyjyǵy mol ómir jolyna kóz júgirtýge jeteleıdi. Dál osy jaıt fılmniń ózegine aınalǵan desek te bolady. Sonymen, kóz aldyńyzda Nursultan Ábishulynyń ata-anasynyń ómiri, óziniń balalyq shaǵy, alǵashqy eńbek joly, dostary jaıyndaǵy estelikteri tizbektele beredi. Munyń barlyǵy da jasandylyq emes, shynaıy sezim, ótkenge ónege, aldaǵy ómirge degen qulshynys anyq baıqalady.

- Sizdińshe, fılminiń akterlik quramy qalaı iriktelgen?

-Akterlik quram tań-tamasha qaldyrady. Basty róldi somdaǵan Berik Aıtjanovtyń óneri kóńilge qonymdy. Akter óz keıipkerimen bite qaınasyp, onyń ishki jan-dúnıesin, izdenisin, sheshimder qabyldaýyn, jas, táýelsiz Qazaqstan aldynan shyqqan problemalar aıasynan shyǵa alýyn tamasha beınelegen. Berik shyn máninde óz eli men halqy úshin kúızeletin, oǵan janyn beretin kóshbasshynyń beınesin jasaı aldy. Jastyǵyna qaramastan akter orta jasqa kelgen Prezıdenttiń de beınesin tolyqqandy somdaı aldy.

Qazaqstan Kommýnıstik partııasynyń burynǵy birinshi hatshysy Dinmuhammed Qonaevtiń rólin somdaǵan Aldabek Shalbaev fılmde birqatar kóńilge qaıaý túsirer sátterimen birge synshylardyń nazaryna da ilikkeni belgili. Qonaevtyń shynaıy saıasatyn qazaqtar qurmet tutyp, oǵan qatty senim artqan. Ol da halyqtyń senimin aqtaýǵa barynsha kúsh salǵan edi. Alaıda, KSRO-nyń damý tarıhyndaǵy keleńsizdikterdiń kezinde respýblıka basshysy qyzmetinen bosaýmen qatar áıelinen aırylyp jalǵyzdyqtyń kúnin keshken Qonaevtyń beınesin Shalbaev shynaı kórsete aldy. Keńestik saıasatkerden Nazarbaevtyń keshirim suraý sáti de kórermenniń kóńilin qobaljytatyn sát.

Alekseı Gýskov, Igor Ýgolnıkov, Darıa Moroz shynaıy tarıhı keıipkerlermen syrtqy kelbetterinde uqsastyǵy bolmaǵanyna qaramastan ózderiniń akterlik sheterlikteri arqasynda keıipkerleriniń minez-qulqyn, sol ýaqyttaǵy shıelenisti jaıttardy, olardyń kezinde Keńes odaǵy biriktirgen halyqtardyń tarıhyna yqpal etken sátterin tamasha beıneleı aldy.

Sara Alpysqyzynyń rólin somdaǵan Altynaı Nógerbek minezi myǵym, uly isterdi baǵyndyra alatyn er-azamattyń etegin ustar jan ekendigin shynaıy kórsete aldy.

- Sizdiń jalpy baǵańyzdy bilsek, Fılmdi túsirý barysynda alǵa qoıylǵan maqsattarǵa qol jetkizildi me?

-Aǵa býyn ókili úshin bul fılm qıyn-qystaý kezeńdi bir sátte bastan ótkizý desek, jas býyn úshin bul óz elińniń tarıhyna saıahat ispetti. Demek, bul tarıhı týyndy óziniń mıssııasyn oryndaı aldy desek artyq emes. Alaıda, bizdiń elimiz úshin mundaı patrıottyq sıpattaǵy týyndynyń qajeti bar ma, degen saýaldardyń týyndaıtyndyǵy da aıqyn. Árıne, bar! Qalaı bolǵanda da sol eldiń turǵyny óz otanynda zor qurmetke laıyqty qaıyrymdy da, talantty adamdardyń bolǵanyn bilýi tıis. Bul bizdiń jas urpaǵymyz úshin asa qajet. Óıtkeni, olar barynsha ıdeologııalyq qarýǵa aınalǵan nemese barynsha burmalanǵan KSRO tarıhyn ǵana biledi. Sol sebepti árbir adamǵa tarıhı dáýirdegi qıyn-qystaý kezeńdi aıtýmen qatar, otanymyzdyń buǵan deıingi qatelikterine jol bermeý úshin jetistikterin de qulaǵdar etý barynsha mańyzdy. Ótkenniń shyndyǵyn adamdarǵa ár ýaqytta da aıtý qajet. Biraq, muny daý-damaısyz, laıyqty deńgeıde júzege asyrý qajet. Dál osy turǵyda alyp qaraǵanda, «Juldyzdar toǵysqanda» fılmin túsirýshiler aldyna qoıǵan mindetterdi tolyqtaı atqara aldy. Qoryta aıtqanda, bul fılmdi óz otanynyń tarıhyna, onyń búgini men erteńine beı-jaı qaramaıtyn kez kelgen azamat kórýge mindetti.

- Suhbatyńyzǵa rahmet!