Júk kólikterin arqanmen súıreıtin sportshy gir kóterýden álemdik dodalarda top jaryp júr
ÓSKEMEN. KAZINFORM – Shyǵys Qazaqstan oblysy Zaısan aýdanynyń týmasy Qýanysh Qydyrpatsha gir kóterýden múmkin bolatyn júldeniń bárin ıelenip úlgergen. Ol júk kólikterin bir-birine tirkegen kúıi súırep, rekord ta ornatty. Alda álem chempıonattarynda olja salatyn shákirt baptaǵysy keletin sportshy Kazinform tilshisine suhbat berip, gir kóterýdiń qyr-syry men qyzyǵyn aıtyp berdi.
– Áńgimemizdiń álqıssasyn sportqa degen qyzyǵýshylyǵyńyzdyń qalaı paıda bolǵanynan bastasaq...
– Qyzyǵýshylyq bala kezden bastaldy. Alaıda osy jolǵa naqty bet burýyma erekshe bir oqıǵa sebep boldy. Ózim týǵan Úlken Qaratal aýylynda kórshi turatyn Asan aǵa aýlasynda túrli temir quraldarmen jattyǵyp júretin. Men sol gir tastaryna qatty qyzyǵatynmyn. Bir kúni qyzyǵýshylyǵymdy jasyra almaı, ózim baryp odan girdi surap aldym. Sol sátte ol: «Má, osyny kóterip, sen chempıon bolshy» degen edi. Qarapaıym ǵana aıtylǵan osy sózder men úshin úlken motıvatsııaǵa aınalyp, júregimde erekshe senim oıatty. Alǵash ret qolyma gir ustap kórgende, onyń tek kúsh emes, úlken tózimdilik pen tártip talap etetinin túsindim. Dál osy qasıetter meni baýrap, gir sportyn tańdaýyma sebep boldy. Osylaısha, bul sportpen 2011 jyldan beri kásibı túrde aınalysyp kelemin.
– Osy ýaqyttarda ózińiz úshin qaı sátter qıyn boldy?
– Álbette, sport joly ońaı emes. Eń qıyn kezeńder – jaraqat alǵan sátter men jarystarda sátsizdik tirkelgende seziledi. Keıde daıyndyq jaqsy bolǵanymen, nátıje kóńilden shyqpaı jatady. Biraq dál osyndaı qıyndyqtar adamdy shyńdaıdy.
– Álemdik deńgeıdegi jarystardyń birine qalaı barǵanyńyzdy aıtyp berseńiz...
– Osydan bes jyl buryn Majarstan astanasy Býdapesht qalasynda ótken Álem chempıonaty men úshin úlken tájirıbe, ári mańyzdy beleske aınaldy. Osy jarysta álemniń eń myqty sportshylarymen bir alańda óner kórsetý – ár sportshy úshin mártebe ári jaýapkershilik edi. Báseke barysynda ár qarsylastyń daıyndyǵy, olardyń tehnıkasy men tózimdiligi joǵary deńgeıde ekenin anyq sezindim. Ásirese chempıonat atmosferasy erekshe áser qaldyrdy. Álemniń túkpir-túkpirinen jınalǵan sportshylar, qıqýlaǵan jankúıerler qoldaýy, tartysty báseke – bári-bári maǵan erekshe kúsh-jiger berdi. Ár sátte óz elińniń namysyn qorǵap turǵanyńdy seziný – zor maqtanysh. Bul chempıonatta men bar kúshimdi saldym. Tabandylyq tanytyp, joǵary jetistikke qol jetkizdim. Sonyń nátıjesinde 2021 jyly Álem chempıony atanyp, altyn júldeni moımyma taǵý baqyty buıyrdy. Bul jeńis meniń ǵana emes, meni qoldaǵan bapkerlerimniń, otbasymnyń jáne taqymdaryn qysqan barsha jannyń ortaq jeńisi dep bilemin. Osy jetistik meni odan ári shyńdap, aldaǵy jarystarda budan da bıik belesterdi baǵyndyrýǵa degen senimimdi arttyrdy.
– Ótken jyly 32 kelilik gir tasyn 188 ret julqa kóterip, segizinshi ret el chempıony atańdyńyz. Mundaı kórsetkishke jetý úshin qandaı daıyndyq qajet? Jarys aldyndaǵy ázirligińizdi aıta ketińizshi.
– Bul – uzaq jylǵy tabandy eńbek jemisi. Kúndelikti jattyǵý, durys tamaqtaný, demalys tártibi – bári derlik mańyzdy. Jarys aldynda arnaıy jospar boıynsha daıyndalamyn: júktemeni birtindep arttyryp, sońǵy aptada aǵzany qalpyna keltirýge mán beremin.
– Birneshe jyl buryn «GAZ-53» pen «ZIL-130» kólikterin bir-birine tirkegen kúıi súırep, kópshilikti tańǵaldyrǵanyńyz bar. Salmaǵy 8 tonnadan asyp, rekord tirkepsiz. Mundaı qadamǵa barýyńyzdyń sebebi nede?
– Bul tek kúshti kórsetý emes, eń aldymen jastardy sportqa qyzyqtyrý maqsatynda jasalǵan áreket. Basty sebebi sol, kópshilikke jiger berý, gir sportynyń múmkindikterin kórsetý. Sonymen qatar bul bastamalar karantın kezeńinde júzege asty. Іndet asqynyp turǵan ýaqytta eshqandaı jarystar ótpeı, sportshylar úshin de, kórermen úshin de birshama qıyn kezeń boldy. Halyqty zeriktirmeı, áleýmettik jeliler arqyly qyzyqty ári paıdaly kontent usyný maqsatynda osyndaı erekshe jattyǵýlar men rekordtyq áreketterge bardyq. Sol kezderi júk kólikterin ǵana emes, úlken avtobýsty da súırep, óz múmkindigimizdi synap kórdik. Bul áreketter kópshilik qyzyǵýshylyǵyn oıatyp, sportqa degen kózqarasty ózgertedi dep sendik. Nátıjesinde, osy bastamalarymyz kópke motıvatsııa berip, salaýatty ómir saltyn nasıhattaýǵa óz úlesin qosty.
– Qazir qansha shákirt tárbıelep otyrsyz? Jas sportshylarǵa eń birinshi qandaı talap qoıasyz?
– Bolashaǵynan zor úmit kúttiretin birneshe shákirtim bar. Olardyń ishinde oblystyq, respýblıkalyq, Azııa jáne álemdik dodalarda top jaryp júrgen 20-dan asa shákirtim bar. Jattyqtyrýshy retinde munyń bári men úshin maqtanysh ári eńbegimizdiń nátıjesi.
Shákirtterime qoıatyn eń basty talap – tártip pen eńbekqorlyq. Sebebi, sportta talanttan buryn tynymsyz eńbek pen tabandylyq mańyzdy ról atqarady. Qandaı jetistikke jetse de, qarapaıymdylyqty saqtap, úzdiksiz izdeniste bolý kerektigin únemi aıtyp otyramyn olarǵa.
– Jalpy, gir sportynyń adamǵa qandaı paıdasy bar?
– Bul sport adamnyń fızıkalyq kúshin ǵana emes, rýhanı tózimdiligin de damytady. Júrek-qan tamyr júıesin nyǵaıtyp, shydamdylyqty arttyrady jáne tártipke úıretedi. Deı turǵanmen dene qyzdyrmaı, apyl-ǵupyl qımylmen aınalysyp ketýge bolmaıdy.
– Jarys aldynda dıeta ustaısyz ba?
– Árıne, saıys aldynda dıetaǵa erekshe mán beremin. Sebebi ár sportshy úshin salmaqty durys ustap turý nátıjege tikeleı áser etetin nárse. Artyq salmaq qospaý úshin kúndelikti tamaqtaný tártibin qatań qadaǵalaımyn. Taǵam ratsıonymda kóbine aqýyzǵa baı, jeńil qorytylatyn ónimder bolady. Mysaly, ettiń maısyz túrleri, balyq, jumyrtqa, sút ónimderi. Sonymen qatar aǵzany aýyrlatatyn maıly jáne tátti taǵamdardy shekteımin.
Jarysqa jaqyndaǵan saıyn tamaqtaný tártibin odan da qatańdatyp, portsııa mólsherin, tamaqtaný ýaqytyn saqtaımyn. Sý ishý rejımine de erekshe kóńil bólemin, sebebi aǵzanyń durys jumys isteýi úshin bul óte mańyzdy. Dıeta tek salmaq túsirý úshin emes, aǵzany jarysqa tolyq daıyn kúıge keltirý úshin qajet. Osy tártiptiń arqasynda ózimdi jeńil, sergek sezinip, jarysqa barynsha daıyn bolyp shyǵamyn.
– Áýletińizde sizden basqa gir kóterýmen aınalysatyndar bar ma?
– Iá, bizdiń áýlette sportqa jaqyn jandar bar. Ásirese, qaryndasym Jansaıa – gir sportynan respýblıkalyq jarystardyń júldegeri. Ol da bul sport túrine úlken jaýapkershilikpen qarap, turaqty túrde jattyǵyp, jaqsy nátıjeler kórsetip keledi. Onyń jetistikteri meni odan saıyn jigerlendirip, óz deńgeıimdi kóterýge, toqtap qalmaı, únemi alǵa umtylýǵa yntalandyrady.
Biz bir-birimizge árdaıym qoldaý kórsetip, tájirıbe almasyp otyramyz. Jarystarda da, daıyndyq barysynda da bir-birimizge senim berip, rýhanı tirek bolamyz. Osyndaı ortada óskendikten, sport men úshin jaı ǵana hobbı emes, ómir saltyna aınaldy. Otbasymdaǵy osyndaı qoldaý men birlik – meniń basty motıvatsııamnyń biri.
– Osy sporttaǵy basty jetistikterińizdi tizbelep ketseńiz...
– Gir sportyndaǵy basty jetistikterim – birneshe ret el chempıony atanyp, halyqaralyq jarystarda júldeli oryndarǵa ıe bolýym. Sonymen qatar, men 8 dúrkin Qazaqstan chempıonymyn. Tórt márte Azııa chempıonatynda top jaryp, 2 dúrkin álem chempıony atandym. Halyqaralyq dárejedegi sport sheberi retinde bul jetistikter bizdiń kóp jylǵy eńbegimiz ben tabandylyǵymyzdyń nátıjesi.
– Alǵa qoıǵan josparlaryńyz qandaı?
– Aldaǵy maqsatym – halyqaralyq deńgeıde budan da joǵary nátıjeler kórsetip, el namysyn abyroımen qorǵaý. Sonymen qatar shákirtterimdi tárbıelep, olardyń chempıon bolýyna bar kúsh-jigerimdi salý men úshin bıik maqsat. Sosyn ózim týǵan Zaısan aýdanynan álemdik deńgeıdegi, tipti Olımpıada chempıondaryn shyǵarý. Aýdanymyzdaǵy jastardyń sportqa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyryp, olardy úlken arenalarǵa alyp shyǵý – basty maqsattarymnyń biri.
Eske salsaq, osyǵan deıin Pavlodarda gir tasyn kóterýden 16 ret álem rekordyn jańartqan sportshy turatyny jazǵanbyz.
