JOO-lar suranysy tómen mamandyqtarǵa aqyly negizde stýdentterdi qabyldap jatyr
ASTANA. KAZINFORM — Qazir grant bólýde problemalar baıqalyp jatyr. Bul týraly Parlament Májilisinde joǵary bilimdi kadrlardy daıarlaý taqyrybyna arnalǵan Úkimet saǵatynda depýtat Ashat Aımaǵambetov málim etti.
— Memlekettik tapsyrys — tıimdi tetik. Bes jylda ony 77 000 grantqa deıin arttyrdyq. Bul óz kezeginde durys saıasat boldy. Biraq bul granttardy bólý formýlasy JI paıda bolǵanǵa deıin jasalǵan. Sondyqtan onda: «úsh jyldan keıin qandaı mamandyqtar avtomattandyrý qaýpine ushyraıdy» degen suraqqa jaýap berilmegen. Granttardy bólý tásili ChatGPT paıda bolǵanǵa deıin qısyndy bolǵanymen, qazir ol eskirgen sııaqty. 2025 jyly eń joǵary konkýrs: «Aýdarma isi» — bir orynǵa 16 úmitker, «Halyqaralyq qatynastar» — 13, «Quqyq» — 8. Endi, JI bul baǵyttardy birinshi kezekti avtomattandyryp jatqanyn baıqap otyrmyz. Aýdarmashylar men zańgerlik baǵyttar ózgeristerge óte beıim. Degenmen osy mamandyqtar boıynsha granttar sany ósip keledi, — dedi Ashat Aımaǵambetov.
Onyń aıtýynsha, bul turǵyda naqty ekonomıka úshin mańyzdy salalar bos qalǵan: «mal sharýashylyǵy» — bir orynǵa 0,15 adam, «metallýrgııa» — 0,07. Mysaly, sońǵy jyldary on myńdaǵan grant «bolashaq kásibi» retinde IT salasyna baǵyttaldy. Biraq zertteýlerge sáıkes, byltyr 22-25 jas aralyǵyndaǵy ІT mamandardy jumyspen qamtý 20%-ǵa qysqardy.
— Qazir kod jazatyn mamandardyń armııasyn daıyndap jatqanda, JI bul jumysty ózi atqaryp jatyr. Búginde «keshegi tıptegi koderlerdi» jaı ǵana daıarlaý jetkiliksiz. Bizge quzirettiligi ártúrli mamandar qajet, — dedi depýtat.
Sonymen qatar ol grantqa qatysty taǵy bir máselege toqtaldy.
— Biz tek granttardy rettep kelemiz, biraq aqyly negizde qabyldaýǵa kóz juma qaraımyz. Ýnıversıtetter suranysy tómen jáne eskirgen oqý salalaryna myńdaǵan aqyly negizde oqıtyn stýdentterdi qabyldaýdy jalǵastyryp keledi. Bul rette teńgerimsizdik tek ósip keledi. Azamattar suranysqa ıe bolmaıtyn mamandyqtar boıynsha dıplom alý úshin mıllıondaǵan qarajat jumsap jatyr. Biz qabyldaý qurylymyn belsendirek retteýimiz kerek. Bul barlyq tanymal kásipterdi ákimshilik jolmen «jabý» degendi bildirmeıdi. Osy turǵyda erejelerdi naqtylap, olardy aqylmen retteý degendi bildiredi, — dedi Ashat Aımaǵambetov.
Budan buryn habarlanǵandaı, 2035 jylǵa qaraı Qazaqstanda 562 kásip nemese eńbek naryǵynyń 44%-y (shamamen 4 mln adam) jasandy ıntellektiniń yqpalymen ózgerýi múmkin.
