JOO-daǵy jańa model: birqatar mamandyq boıynsha úsh jyldyq oqytý usynyldy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Quryltaıdyń jalpy otyrysynda depýtat Mahambet Hasenov Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń atyna joǵary bilim berýdiń úsh jyldyq modelin keńeıtý jáne kadr daıarlaýdy ekonomıka qajettilikterine saı beıimdeýge qatysty depýtattyq saýal joldady.
- Salaǵa jaýapty mınıstrliktiń málimetinshe, 2035 jylǵa deıin Qazaqstan ekonomıkasyna 2,9 mln maman qajet bolady. Onyń 1,8 mıllıony – jumysshy mamandyqtary. Bul másele kásiporyndardyń kúndelikti jumysynan, ınvestıtsııalyq jobalardyń iske asýyna deıin tikeleı áser etedi. Tipti, 2025 jylǵy Enbek.kz portalynda 1,3 mln bos jumys orny jáne 1,4 mln túıindeme jarııalanǵan. Bos jumys oryndarynyń 75%-y bilikti mamandarǵa qatysty bolǵan. Bul kórsetkish ekonomıkaǵa naqty quzyreti bar mamandarǵa suranystyń artyp bara jatqanyn kórsetedi, - dedi Mahambet Hasenov.
Osy oraıda ol kadr tapshylyǵy kásiporynǵa tolyqqandy jumys isteýge múmkindik bermeıtinin eske saldy. Qolda bar qyzmetkerlerge qosymsha júkteme túsedi. Kompanııa qajetti mamandy ózi izdep, qaıta daıarlap, oǵan qosymsha ýaqyt, qarjy jumsaıdy.
- Bul jalpy álemdik ekonomıkadaǵy másele. World Economic Forum-nyń deregine sáıkes, jumys berýshilerdiń 63 paıyzy qajetti quzyreti bar mamandardyń jetispeýshiligin bıznestiń damýyna kedergi keltiretin negizgi faktor deıdi. 2030 jylǵa qaraı qyzmetkerlerdiń 59 paıyzyna jańa quzyretti meńgerý nemese biliktiligin arttyrý qajet bolady. Sondyqtan biz kadr daıarlaý sapasyna ǵana emes, mamannyń eńbek naryǵyna qanshalyqty tez shyǵatynyna da qaraýymyz kerek. Osy oraıda úsh jyl ishinde bilikti maman daıarlaý tetigin odan ári damytýdy usynamyz. Qazaqstanda úsh jyldyq bakalavrıattyń naqty tájirıbesi bar. Mysaly: Almaty Management University, Astana IT University stýdentteri úsh jyl ishinde 240 akademııalyq kredıt ıgerýde. Bul tájirıbe 3 jyldyq formattyń jumys isteıtininiń naqty dáleli. Úsh jyldyq format baǵdarlamany jaı ǵana qysqartý emes, másele sol bilim men quzyretti tıimdirek oqý traektorııasy arqyly meńgerý. Ásirese, IT, tsıfrlyq tehnologııalar, marketıng, servıs, týrızm sııaqty eńbek naryǵy jyldam ózgeretin salalar úshin mańyzdy. Naryq pen tehnologııa tórt jyl kútpeıdi. Bilim berý júıesi de ekonomıkadaǵy ózgeristerden qalyp qoımaýy kerek, - dedi depýtat.
Sonymen qatar ol barlyq mamandyqty birdeı úsh jyldyq formatqa kóshirý múmkin emes ekenin atap ótti. Ár salany jeke zertteý qajet. Negizgi ólshemder – jumys berýshilerdiń suranysy, kásibı standarttar, akademııalyq kredıt sany, qajetti quzyretter, túlektiń mamandyǵyna saı jumys isteýi.
- Úsh jyldyq format mamannyń eńbek naryǵyna bir jyl erte shyǵýyna, tájirıbe jınaýyna, tabys tabýy, salyq tóleýi jáne kásiporyn jumysyna qosylýy degen sóz. Osy oraıda «Respublica» partııasy kadr tapshylyǵyn retteýge baǵyttalǵan birneshe naqty usynys engizedi. Birinshiden, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi, «Atameken» palatasy jáne salalyq bıznes ókilderi úsh jylda sapaly daıarlaýǵa bolatyn qoldanbaly bilim berý baǵdarlamalaryn anyqtaýy qajet. Ekinshiden, osyndaı baǵyttar boıynsha pılottyq joba iske qosyp, trımestrlik oqý júıesin, jazǵy semestr, dýaldy bilim berý jáne kásiporyndardaǵy óndiristik praktıkany keńinen qoldanýdy usynamyz. Úshinshiden, naryqtyń mamandarǵa suranysyn ár salalyq mınıstrlik qalyptastyryp, keıin olardyń mamandyǵyna saı jumysqa turýyna jaýapty bolýy kerek, - dedi Mahambet Hasenov.
Buǵan deıin Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Úkimetke joǵary oqý oryndarynda oqý uzaqtyǵyn qysqartýǵa qatysty usynys engizdi.
