Jońǵar Alataýynda qar barysynyń sany 40-qa jýyqtady
TALDYQORǴAN. QazAqparat - 2010 jyldyń 30 sáýirinde QR Úkimetiniń №370 Qaýlysymen Almaty oblysy aýmaǵynda Jońǵar Alataýy memlekettik ulttyq tabıǵı parki quryldy. 8 jylǵa jýyq ýaqyt aralyǵynda park aýmaǵyndaǵy ósimdik jáne janýarlar álemi edáýir kóbeıip, óńir turǵyndary jáne qonaqtarynyń tabıǵatqa degen kózqarasy túbegeıli ózgerdi. Buǵan dálel joǵalyp ketý aldynda turǵan qar barysynyń sany 40-qa jýyqtaǵany, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Park qyzmetkerleriniń málimeti boıynsha qazir Jońǵar Alataýynyń silemderinde 39 qar barysy meken etedi. Olardyń birazy park aýmaǵyna qoıylǵan jasyryn foto jáne beınekameralarǵa túsip qalǵan.
Keıbir ilbister eki-eki alandarymen taspaǵa ilingen.
Erekshe qorǵalatyn aýmaqqa jatqyzylǵannan keıin joıylyp ketý qaýpi tóńgen qar barysy men basqa da janýarlardyń tabıǵı jolmen kóbeıýine múmkindik týdy.
Jalpy Jońǵar Alataýy parkiniń aýmaǵy 356022 gektar. Almaty oblysynyń Aqsý, Sarqan jáne Alakól aýdandarynyń jerlerin qamtıdy. Jońǵar Alataýynyń soltústik jotasynda batystan shyǵysqa qaraı 300 shaqyrymǵa sozylyp jatyr. Teńiz deńgeıinen eń bıik núktesi Semenov-Tıan-Shanskıı shyńy, bıiktigi 4622 metr. Jońǵar Alataýynda ósetin barlyq ósimdiktiń 75 paıyzy, ıaǵnı 2200-ge jýyq túri bar. Qazaqstannyń qyzyl kitabyna engen ósimdikterdiń 26 túri osy jerde ósedi.
Ulttyq parktiń janýarlar álemi de óte baı. Bul jerde sútqorektilerdiń 52 túri, 238 túrli qus, baýyrmen jorǵalaýshylardyń 8 túri jáne 2 qosmekendi janýar men 2 túrli balyqty kezdestirýge bolady.
Tirshilik ıeleriniń basym bóligi bul jerde burynnan meken etip keledi. Al 3 janýar bul jerge qoldan jiberilip, kóbeıtilgen. Máselen aq tıin Sarqan orman sharýashylyǵy aýmaǵyna 1953 jáne 1964 jyldary jiberilgen. Al amerıka qara kúzeni Tentek ózeniniń mańynda arnaıy zoofermada ósirilgen. Sharýashylyq basynan birli-ekili janýar erkindikke qashyp ketken jaıttar bolǵan. Biraq ótken ǵasyrdyń 80-shi jyldary bul janýarlardy sharýashylyqtan ádeıi bosatyp jibergen. Qazir amerıka qara kúzenin Lepsi ózenine quıatyn iri ózender boıynan kezdestirýge bolady.
Mundaǵy jasyryn foto-beınekameralarǵa alýan túrli ań-qustar túsip qalyp jatyr.
Jońǵar Alataýy ulttyq parkiniń bas dırektory Esáli Barlyqbaevtyń aıtýynsha zamanaýı tehnıka janýarlardy tirkep, olarǵa sanaq júrgizip, zertteý jumystaryn jasaýǵa óte qolaıly. Ásirese Qazaqstannyń qyzyl kitabyna eńgen 8 túrli janýarlardy qadaǵalaýǵa jaqsy múmkindik. Mysyqtuqymdasqa jatatyn túrkistan sileýsini jáne sabanshy, tıan-shan qońyr aıýlary, tıan-shan arqary, taý tekeler men maraldar parktiń beıneqoryn tolyqtyra túsken.
Jalpy Jońǵar Alataýy parkinde 300-den astam adam eńbek etedi. Park aýmaǵynda 11 týrıstik marshrýt belgilengen. Olardyń jalpy uzyndyǵy 1286 shaqyrym. 1066 shaqyrymyn avtokólikpen júrip ótýge, 200 shaqyrymyn jaıaý júrýge bolady. 40 adamǵa arnalǵan 2 týrıstik baza salyndy. Sondaı-aq týrıstik rekreatsııany damytý maqsatynda 10 týrıstik baza salý úshin bıyl tender oınatylýda deıdi parktiń týrızm bóliminiń basshysy Merýert Súleımenova.
Jońǵar Alataýy parki aýmaǵynda jabaıy sıvers almasy ósedi. Otandyq jáne sheteldik ǵalymdar bul alma barlyq almanyń atasy ekenin ǵylymı turǵyda dáleldegen. Sondyqtan sońǵy jyldary mundaǵy sıvers almasyn kórýge sheteldikter jıi keledi. 2017 jyly 2 myńnan astam týrıst park aýmaǵyna saıahattap kelgen. Jańa týrıstik nysandar salynsa, bıyl olardyń sany áli de arta túspek.
