Jóndeý joq, nesıe bar: Astanadaǵy qurylys daýyna qatysty kúdikti nege áli bostandyqta júr

Zardap shekkenderdiń aıtýynsha, qymbat jarnama men elordadaǵy eńseli keńse syrt kózge senim uıalatqanymen, onyń artynda adamdardy úlken shyǵynǵa ushyratqan júıe turǵan. Azamattar bar jıǵan-tergenin salyp, tipti nesıe de rásimdegen. Biraq keıin olar jóndelmegen páter men moınyndaǵy nesıemen ǵana qalǵanyn aıtyp otyr.

Mıllıondardan aıyrǵan shema qalaı jumys istedi

Elordadaǵy jóndeý jáne árleý qyzmeti salasynda kompanııanyń bedeli men ımıdji úlken ról atqarady. Zardap shekkenderdiń aıtýynsha, «KEN remont» kompanııasy klıentterdi kezdeısoq emes, naqty josparlanǵan tásilder arqyly tartqan. Bul úshin senim uıalatatyn birneshe ádis paıdalanǵan. Klıentterdi tartý birneshe kezeńnen turady.

Belsendi jarnama. Kompanııany Instagram men 2GIS sekildi platformalarda keńinen nasıhattaǵan. Áleýmettik jelilerde jóndeýden ótken páterler men sándi ıntererler kórsetilgen beınerolıkter jarııalanyp otyrǵan. Al pikirlerdiń azdyǵyna qatysty suraqtarǵa menedjerler «paraqshamyzdy básekelesterimiz buzyp jatyr» dep jaýap bergen.

Senim uıalatatyn orta. Klıenttermen kezdesýler bıznes-klass sanatyndaǵy turǵyn úı kesheninde ornalasqan keńsede ótken. Keńseniń ózi shamamen 120 sharshy metr. Budan bólek, tapsyrys berýshilerge daıyn jóndeýi bar shoýrým-páter kórsetilip, kompanııanyń múmkindigi men tájirıbesin tanystyrǵan.

Klıentti psıhologııalyq qysym jasap, asyqtyrý taktıkasy. Klıent senim bildirgennen keıin menedjerler kelisimshartqa tezirek qol qoıýdy talap etken. Olardyń aıtýynsha, tólem dál sol aptada jasalmasa, jeńildik kúshin joıady nemese jumys brıgadalary basqa nysandarǵa ketip qalady. Sonyń saldarynan adamdar sheshimdi asyǵys qabyldaýǵa májbúr bolǵan.

Zardap shekkenderdiń biri Ernazar Mustafın qurylys kompanııasymen qalaı baılanys ornatqanyn egjeı-tegjeıli aıtyp berdi.

— Men bul kompanııany jóndeý jumystaryn júrgizetin merdiger izdep júrgende Instagram men 2GIS arqyly taptym. Bilgenimshe, basqa zardap shekkenderdiń kóbi de osy jolmen kelgen. Kompanııa ózin senimdi ári tabysty uıym retinde kórsetti. Keńsesi bıznes-klass turǵyn úı kesheninde ornalasqan, klıentterge daıyn jóndeýi bar keń shoýrým-páter kórsetken. Bizge bári kásibı ári senimdi kórindi. Sondyqtan ol kezde eshqandaı kúmán týyndaǵan joq, — deıdi Ernazar Mustafın.

Onyń aıtýynsha, baǵa máselesi talqylanǵan kezde menedjerler klıentterdi tólem jasaýǵa únemi asyqtyryp otyrǵan.

— Bizge baǵany bekitip, jeńildikti saqtaý úshin tólemdi dál osy aptada jasaý qajet ekenin qaıta-qaıta aıtty. Munyń bári shuǵyl sheshim qabyldaýǵa ıtermeledi. Onyń ústine áńgime az aqsha týraly emes edi. Mysaly, meniń kelisimshartymnyń quny 10 mıllıon teńgeni qurady. Alǵashqy tólemdi jasaý úshin bank arqyly nesıe rásimdeýge týra keldi. Basqa zardap shekkenderdiń arasynda da dál osy kompanııanyń qyzmetin tóleý úshin bólip tóleý baǵdarlamasyn nemese arnaıy nesıe alǵandar kóp, — deıdi ol.

Dızaın-joba ýaqyt sozýdyń quralyna aınalǵan

Zardap shekkenderdiń aıtýynsha, alǵashqy tólemder jasalyp, bankten túsken qarajat kompanııa shotyna aýdarylǵannan keıin tapsyrys berýshilerge degen kózqaras kúrt ózgergen. Páterlerdegi naqty jóndeý jumystary aılap bastalmaı, onyń ornyna klıentterge tek dızaın jobasynyń nobaılary ǵana kórsetilgen.

Kompanııanyń ýádesi men naqty jaǵdaıdyń arasyndaǵy aıyrmashylyqty tapsyrys berýshiler birden ańǵarmaǵan. Áýelde olar kútip, kompanııa ókilderiniń túrli syltaýlaryna sengen. Alaıda keıin áleýmettik jelidegi ózgerister kúmándi odan ári kúsheıtken.

Ernazar Mustafın máseleniń qanshalyqty kúrdeli ekenin qalaı bilgenin aıtyp berdi.

— Kelisimshartqa qol qoıyp, 7 mıllıon teńgeni qolma-qol jáne bank arqyly tólegennen keıin de jóndeý jumystary bastalǵan joq. Bizge aılar boıy tek ýáde berip keldi. Jumys júrip jatqandaı áser qaldyrýǵa tyrysty, alaıda tipti dızaın jobasy da aıaqtalmaǵan. Jeltoqsan aıynyń sońynda kompanııa 2GIS-tegi pikir qaldyrý múmkindigin japty. Artynsha Instagram jelisindegi pikirlerdi de óshirdi. Osydan keıin basqa klıentterdi izdeı bastadym. Sóıtsem, biz jalǵyz emes ekenbiz. Kópshiliginiń jaǵdaıy birdeı bolǵan: aqsha tólengen, biraq jóndeý jumystary bastalmaǵan, — dedi ol.

Áleýmettik jelilerdiń buǵattalýy zardap shekkenderdiń bir-birin izdep taýyp, birigýine sebep bolǵan. Ózara sóılese kele olar munyń jaı ǵana kompanııanyń ýaqytsha qıyndyqtary emes, aldyn ala oılastyrylǵan júıe bolýy múmkin dep kúmándana bastaǵan.

Aqshasynan aıyrylǵan tapsyrys berýshiler ne deıdi

Kompanııanyń jarnamasy men ýádesine sengenderdiń arasynda túrli jastaǵy adamdar bolǵan. Kópshiligi úshin bul oqıǵa qarjylyq turǵydan aýyr soqqyǵa aınaldy.

Zardap shekkenderdiń biri Berik Qalımovtyń aıtýynsha, kelisimshartqa qol qoıý kezinde eshqandaı kúmán týyndamaǵan. Barlyǵy zań talaptaryna saı rásimdelgendikten, ol kompanııa óz mindettemelerin oryndamaıdy dep oılamapty.

— Bizge jóndeý jumystary bir jarym aıda aıaqtalady dep ýáde berdi. Keńse de, qyzmetkerler de, prezentatsııalar da resmı ári shynaıy kórindi. Qyzmet aqysyn tolyq tóledik, onyń ishinde nesıege alǵan aqsha da bar. Biraq keıin jóndeý merzimi qaıta-qaıta keıinge shegerilip, aqyr sońynda eshqandaı jumys júrgizilmeı jatqany belgili boldy. Men úshin bul óte aýyr jaǵdaıǵa aınaldy: jóndeý joq, al bank aldyndaǵy qaryz sol kúıi qaldy, — deıdi Berik Qalımov.

Qabyshevter otbasynyń oqıǵasy

Zardap shekkenderdiń ishinde Talǵat Qabyshev pen jubaıy Aıgúl Adambekovanyń jaǵdaıy kópshiliktiń nazaryn aýdarǵan. Erli-zaıypty Almatyda turady, al Astanadaǵy páterdi jóndeý máselesimen olardyń uly aınalysqan. Talǵat Qabyshev te, Aıgúl Adambekova da ekinshi toptaǵy múgedektigi bar jandar. Sondyqtan bul otbasy úshin salynǵan qarjynyń mańyzy erekshe bolǵan.

Talǵat Qabyshev tilshige kompanııamen aradaǵy qarym-qatynastyń qalaı órbigenin basynan bastap aıtyp berdi.

— 2025 jylǵy 17 qyrkúıekte Instagram jelisindegi jarnama arqyly tapqan kompanııamen kelisimshart jasadyq. Keńsede qyzmetkerler men zańgerdi tanystyrdy. Aınur esimdi qyzmetker qurylys materıaldaryn kórsetip, páterdi bir jarym aıda tolyq jóndep beremiz dep ýáde etti. Aýmaǵy 37 sharshy metr bolatyn páterdi jóndeý quny 2 911 410 teńge bolyp belgilendi. Biz bul somany tolyq tóledik: aldymen 50 paıyz aldyn ala tólem jasadyq, qalǵanyn dızaın-joba daıyn bolǵannan keıin aýdardyq. Biraq arada bir aı ótse de jumys bastalmady. Jumys merzimi únemi shegerilip otyrdy. Keıin páterde múlde eshkim jumys istemegeni belgili boldy. Artynsha keńsedegi qyzmetkerlerdiń biri kompanııa jabylyp qalýy múmkin ekenin jáne qarajat joq ekenin aıtty, — deıdi Talǵat Qabyshev.

Keıin Talǵat Qabyshevtiń qyzy kompanııa basshysy Qaıyrbek Sansyzbaımen kezdesken. Onyń aıtýynsha, dırektor sol kezde 500 myń teńge qaıtaryp, qalǵan aqshany keıin berýge ýáde etken.

Al qarasha aıynda Talǵat Qabyshevtiń ózi Astanaǵa kelip, kompanııa dırektorynan qaryzdy bir aı ishinde óteıtini týraly qolhat alǵan. Alaıda kóp uzamaı kompanııa basshysynyń telefony óship, baılanysqa shyǵýdy toqtatqan.

Aqshasyn qaıtarýǵa tyrysqan Almaty turǵyny keıin azamattyq sotqa júgingen. Sot onyń paıdasyna sheshim shyǵarǵanymen, kompanııa esepshottarynda qarajat pen aktıvterdiń bolmaýyna baılanysty aqsha óndirip alý múmkin bolmaǵan.

— Biz sotqa júginip, isti jeńip shyqtyq. Biraq aqshany óndirip alý múmkin emes, sebebi kompanııanyń esepshottarynda eshqandaı aktıv joq bolyp shyqty. Keıin ózimiz sııaqty zardap shekkenderdiń ondaǵan adam ekenin bildik. Sodan keıin bárimiz birigip, ortaq top qurdyq. Alaıda birneshe jyldan beri is júzinde eshqandaı ózgeris joq. Jeke sot oryndaýshysy bul adamdy jaýapkershilikke tartý múmkin emes ekenin ashyq aıtty. Al alaıaqtyq baby boıynsha is qozǵaý da qıyn bolyp tur. Óıtkeni qujat júzinde bári zań talaptaryna saı rásimdelgen: kelisimshart bar, móri bar, barlyq qujat durys toltyrylǵan, — deıdi Talǵat Qabyshev.

Osylaısha, zardap shekkender tyǵyryqqa tirelgen. Olardyń aıtýynsha, resmı kelisimsharttar men kompanııa qujattarynyń bolýy bul jaǵdaıdy qylmystyq is emes, azamattyq-quqyqtyq daý retinde qarastyrýǵa negiz bolyp otyr. Sonyń saldarynan tapsyrys berýshiler máseleni alaıaqtyq retinde qaratýǵa tyrysqanymen, is uzaq ýaqyt boıy azamattyq daý sheńberinen shyǵa almaı keledi.

Úsh jylǵa sozylǵan tergeý

Zardap shekkender memlekettik organdardyń nazaryn aýdartý úshin qoldan kelgenniń bárin jasaǵan. Qazir olardyń chatynda shamamen 40 adam bar.

Top ókilderiniń aıtýynsha, uzaq ýaqyt boıy quqyq qorǵaý organdary tarapynan naqty áreket baıqalmaǵan. Sonyń saldarynan is materıaldary qozǵalyssyz qalyp, tergeý baıaý júrgen. Tek 2026 jyldyń basynda jappaı aryz-shaǵymdar túskennen keıin ǵana is alǵa jyljı bastaǵan.

— Qazirgi ýaqytta atalǵan JShS men jeke kásipkerge qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Bastamashyl toptaǵy zardap shekkenderdiń sany 40-tan asty. Aldyn ala esep boıynsha keltirilgen shyǵyn kólemi shamamen 100 mıllıon teńgege jetedi, tipti odan da kóp bolýy múmkin. Aryzdar buǵan deıin jazylǵan, al sotqa deıingi tergeý 2024 jyldyń qańtarynda bastalǵan. Soǵan qaramastan uzaq ýaqyt boıy is baıaý qaraldy. Tek 2026 jyldyń aqpan aıynda tergeý jumystary qaıta jandanǵany belgili boldy, — deıdi Ernazar Mustafın.

Qarjylyq qıyndyqtar men ishki máseleler: kompanııa dırektory ne deıdi

Materıaldy ázirleý barysynda tilshi kompanııa dırektory Qaıyrbek Sansyzbaımen baılanysyp, pikirin surady. Kompanııa basshysy aıaqtalmaı qalǵan nysandar men keıbir tapsyrys berýshiler aldyndaǵy bereshektiń baryn joqqa shyǵarmaıdy. Alaıda onyń aıtýynsha, jaǵdaıdyń bulaı órshýine kompanııa ishindegi qarjylyq qıyndyqtar men qyzmetkerlerdiń jibergen qatelikteri sebep bolǵan.

Qaıyrbek Sansyzbaıdyń sózinshe, qıyndyqtar bastalǵanǵa deıin kompanııa birneshe jyl boıy turaqty jumys istep, kóptegen jobany júzege asyrǵan.

— Keıin kompanııa qarjylyq qıyndyqtarǵa tap boldy. Qazir aıaqtalmaı qalǵan nysandar bar, al kompanııanyń ózi shamamen eki jyldan beri is júzinde jumys istemeıdi. Maǵan túsken qarajattyń qaıda jumsalyp jatqanyn túsiný úshin syrtqy aýdıt júrgizýge bastamashy boldym. Tekserý barysynda keıbir qyzmetkerlerdiń klıentterdiń aqshasyn ıemdengeni jáne birqatar qosymsha kelisimderdiń meniń qatysýymsyz rásimdelgeni anyqtaldy. Sonyń bári aqyrynda kompanııanyń jumysynyń toqtaýyna alyp kelgen kúrdeli daǵdarysqa ulasty, — deıdi Qaıyrbek Sansyzbaı.

Kompanııa basshysynyń aıtýynsha, másele anyqtalǵannan keıin klıentterge jaǵdaı túsindirilip, ár tapsyrys berýshi aldyndaǵy bereshek kólemin naqtylaý úshin arnaıy kelisimder jasalǵan. Qazir negizgi maqsat — qaryzdardy kezeń-kezeńimen óteý.

— Barlyq nysandy aıaqtaı almaıtynymdy túsingen kezde bul týraly klıentterge birden habar berdim. Qaryz somasyn naqty bekitý úshin kelisimsharttardy buzý týraly kelisimder jasaýdy usyndym. Sońǵy bir jarym-eki jyl ishinde adamdarmen birtindep esep aıyrysyp kelemin. Árıne, bárin qalaǵanymdaı jyldam atqarý múmkin bolmaı jatyr. Degenmen qazirgi basty mindetim — barlyq bereshekti jaýyp, alǵan mindettemelerimdi tolyq oryndaý, — deıdi ol.

Qaıyrbek Sansyzbaıdyń aıtýynsha, keıbir klıentterge qarajat tolyq nemese ishinara qaıtarylǵan.

— Keıbir tapsyrys berýshilermen tolyq esep aıyrystym. Birine shamamen 1 mıllıon teńge, endi birine 7 mıllıon teńgege jýyq qarajat qaıtaryldy. Bir klıentke 2 mıllıon teńge tolyq tólendi. Basqalaryna 500 myń teńgeden, 1,5 mıllıonnan, 2-3 mıllıon teńgege deıin bólip tóledik. Iá, áli de qarajatyn tolyq ala almaǵan adamdar bar. Biraq qaryzdy óteý jumysy jalǵasyp jatyr, — deıdi kompanııa dırektory.

Óz sózin rastaý úshin Qaıyrbek Sansyzbaı redaktsııaǵa qarjylyq másele tolyq sheshilgen klıentterdiń biriniń baılanys nómirin usynǵan. Tilshi burynǵy tapsyrys berýshi Nurlıspen sóılesken. Ol tegin jarııalamaýdy ótindi.

— Shynymdy aıtsam, bul máseleni qaıta qozǵaǵym kelmeıdi. Kelisimshartty qaıtaryp berdim, olar aqshamdy qaıtardy. Jumystyń bir bóligi oryndaldy, al oryndalmaǵan bóligi úshin qarajatymdy keri aldym, — deıdi Nurlıs.

Onyń aıtýynsha, taraptar arasyndaǵy túpkilikti esep aıyrysý shamamen bir jyl buryn aıaqtalǵan. Kompanııa basshysy bul klıentke qaıtarylǵan qarajat kólemi shamamen 1 mıllıon teńge bolǵanyn aıtady.

Alaıda redaktsııa sóılesken bastamashyl top músheleriniń basym bóligi áli kúnge deıin aqshasyn tolyq ala almaǵanyn jetkizdi. Olar qarajattaryn qaıtarý úshin quqyq qorǵaý organdaryna jáne sotqa júginip júr. Bul másele búginde taraptar arasyndaǵy negizgi daýly jaıttardyń biri bolyp otyr.

Quzyrly organdar ne deıdi

Іstiń qazirgi jaı-kúıin anyqtaý úshin redaktsııa Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy men Іshki ister mınıstrligine resmı saýal joldady.

Bas prokýratýra komıteti redaktsııanyń saýalyna tómendegideı jaýap bergen:

— QR Qylmystyq-protsestik kodeksiniń 201-babyna sáıkes sotqa deıingi tergep-tekserý derekteri jarııa etilmeıdi. Mundaı aqparat prokýrordyń ruqsatymen ǵana jáne tergeýge zııan keltirmegen jaǵdaıda berilýi múmkin. Osyǵan baılanysty is boıynsha málimetter jarııalaýǵaberilmeıdi, — dep habarlady Bas prokýratýra.

Al Іshki ister mınıstrligi, naqtyraq aıtqanda Astana qalalyq polıtsııa departamenti, keıbir derekterdi naqtylaǵanymen, tergeý barysyna qatysty tolyq aqparat berýden bas tartty.

— Astana qalasynyń polıtsııa departamenti atalǵan mekemege qatysty alaıaqtyq deregi boıynsha 16 jábirlenýshiniń aryzy negizinde qylmystyq isti tergep jatyr. Qazirgi ýaqytta qylmystyq-protsestik zańnama talaptaryna sáıkes istiń barlyq mán-jaıyn anyqtaýǵa baǵyttalǵan qajetti tergeý áreketteri júrgizilýde. Onyń ishinde jábirlenýshilerdiń ýájderi de tekserilip jatyr. Qalǵan málimetter QR QPK-niń 201-babyna sáıkes jarııa etilmeıdi, — dep málimdedi vedomstvo.

Zardap shekkenderdiń aıtýynsha, is boıynsha negizgi tulǵaǵa qatysty qandaı da bir shekteý sharalary engizilmegen.

— Bul jaǵdaıdaǵy eń túsiniksiz nárse — Qaıyrbek Sansyzbaıdyń áli kúnge deıin bostandyqta júrýi. Ol shetelge erkin shyǵyp-keledi, esepshottary da buǵattalmaǵan. Zardap shekkender mıllıondaǵan teńge nesıesin óteýmen álek. Al ondaǵan otbasyny júzdegen mıllıon teńge shyǵynǵa ushyratty delingen adam áli kúnge deıin eshqandaı jaýapkershilik arqalaǵan joq, — deıdi Ernazar Mustafın.

Zardap shekkender kompanııa óz mindettemelerin tolyq oryndamaǵanyn aıtyp, qarajattaryn qaıtarýǵa tyrysyp jatyr.

Al kompanııa dırektory bolsa uıymnyń jumysy qarjylyq qıyndyqtarǵa baılanysty toqtaǵanyn, sondaı-aq keıbir klıentterge qarajat tolyq nemese ishinara qaıtarylǵanyn alǵa tartady.

Іstiń barlyq mán-jaıy anyqtalyp, oǵan quqyqtyq baǵa berile me, joq pa — ony ýaqyt kórsetedi. Ázirge bul suraq ashyq kúıinde qalyp otyr.