Joldar qashan qaýipsiz bolady: Másele Úkimet otyrysynda qaralmaq
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Úkimet otyrysy ótedi. Onda Mınıstrler kabınetiniń músheleri jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etý máselesin qaraýdy josparlap otyr.
Úkimet otyrysy aıaqtalǵannan keıin BAQ ókilderine baspasóz máslıhaty uıymdastyrylady. Onda Іshki ister vıtse-mınıstri Igor Lepeha, ІІM Ákimshilik polıtsııa komıtetiniń tóraǵasy Murat Qabdenov, Kólik vıtse-mınıstri Jánibek Taıjanov, KM Avtomobıl joldary komıtetiniń tóraǵasy Tólegen Abdýllın jáne «QazAvtoJol» UK» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Imanashev tilshiler tarapynan týyndaıtyn saýaldarǵa jaýap beredi.
Kólik mınıstrliginiń málimetinshe, respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń 94 paıyzy, oblystyq jáne aýdandyq joldardyń 91paıyzy talaptarǵa sáıkes keledi. Al eldi mekenderdiń kósheleri boıynsha bul kórsetkish 71 paıyzdy quraıdy. Bul rette jol jelisiniń jaı-kúıi boıynsha kelip túsken ótinishterdiń shamamen 58 paıyzy jergilikti joldarǵa, onyń ishinde 47 paıyzy eldi mekenderdiń kóshelerine tıesili.
Qurylys sapasyn odan ári arttyrý jáne avtojol salasyn damytý maqsatynda paıdalanylatyn materıaldardyń biryńǵaı bazasy qurylyp, bıtýmdy qoldaný tásilderi qaıta qaraldy. Qurylys kezinde sapany bes satyly baqylaý engizildi. Merdigerlerdiń jaýapkershiligi arttyryldy. Sondaı-aq jobalardyń basymdyǵyn eskere otyryp, jalpy sıpattaǵy transfertter qarajatyn jumsaý úshin jergilikti atqarýshy organdardyń jaýapkershiligin kúsheıtý josparlanǵan.
Úkimet tarapynan atqarylyp jatqan jumystarǵa qaramastan salada áli de problemalar jetkilikti. Máselen, taıaýda «Taza Qazaqstan» ekologııalyq aktsııasy aıasyndaǵy is-sharada sóz sóılegen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Úkimet pen ákimder qala jáne el ishindegi, ıaǵnı iri nemese shaǵyn qalalardan tysqary joldardyń sapasyna basa nazar aýdarýy kerektigin aıtqan bolatyn.
- Bul – bizdiń eń osal tusymyz, ony moıyndaǵan jón. Muny eshkim sheshe almady nemese sheshýge qulyq tanytpady. Masqara jaǵdaı. Ony sabotaj deýge bolady. Zań aıasynda qatań sharalar qoldanamyz, - degen edi Prezıdent.
Jalpy, Prezıdent joldardyń sapasy men qaýipsizdigine únemi kóńil aýdarady. Aıtalyq, 2026 jyldyń 30 maýsymynda Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Qasym-Jomart Toqaev elimizdegi avtokólik joldarynyń sapasyn jaqsartý mindetin oryndaý qajettigin eskertken-di.
- Byltyr 13 myń shaqyrym avtokólik jolyn jóndeý jumysy bastaldy. Onyń 6 myń shaqyrymy qoldanysqa berildi. Mundaı aýqymdy jumys el tarıhynda birinshi ret jasaldy. Kelesi jyly avtokólikterdi ótkizý beketterin jańǵyrtý isi aıaqtalýy kerek, - degen edi Memleket basshysy.
El Úkimetiniń resmı málimetine qaraǵanda, júıeli profılaktıkalyq jumystar nátıjesinde 2026 jyldyń 7 aıynda jol-kólik oqıǵalarynyń sany 4 paıyzǵa, qaza tapqandar sany 16 paıyzǵa, jaraqat alǵandar sany 6 paıyzǵa azaıdy. Jol qozǵalysy erejelerin buzýdyń 8,7 mln-nan astam faktisiniń joly kesildi. Óreskel quqyq buzýshylyqqa jol bergeni úshin 18 myń júrgizýshi basqarý quqyǵynan aıyrylyp, 15,5 myń adam ákimshilik qamaýǵa alyndy. Avtojoldarda 31 myńnan astam avtomatty tirkeý júıesi ornatylǵan. Olardyń kómegimen 5,7 mln buzýshylyqtyń joly kesildi. Sonymen qatar kólikterdiń tehnıkalyq baıqaýdan ótýi jáne saqtandyrý polısteriniń bolýy baqylaýǵa alyndy.
Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda tsıfrlyq aktıvter salasyn damytý máseleleri qaraldy. Kún tártibine shyǵarylǵan másele boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenovtiń málimetinshe, búginge deıin KASE (qor bırjasy) tsıfrlyq platformasynda bıtkoın fıýchersine arnalǵan ETF boıynsha 20,5 mlrd teńgege 34 myń operatsııa jasaldy.
Úsh krıptoaktıvke arnalǵan jańa ETF boıynsha 1 mlrd teńgege 650 operatsııa júzege asty. Qamtamasyz etilmegen tsıfrlyq aktıvterdi aıyrbastaıtyn lıtsenzııalanǵan úsh operator jumys isteı bastady. Alǵashqy eki aıda olardyń aınalymy shamamen 2 mlrd teńgeni qurady. Taǵy bes kompanııa lıtsenzııalaý rásiminen ótip jatyr.
Sonymen qatar Ulttyq banktiń janynan Tsıfrlyq aktıvter jáne tólem júıeleri komıteti qurylady. Ol saıasatty ázirleýdi, lıtsenzııalaýdy, qadaǵalaýdy, taldaýdy jáne ınnovatsııalyq jobalardy súıemeldeýdi biriktiredi.
Munan bólek, Tımýr Súleımenov tsıfrlyq aktıvter naryǵyn damytý baǵytynda ortaq eldik naryq qurý qolǵa alynatynyn aıtty.
- Ol jalpyulttyq rejımniń, AHQO men Alatau City múmkindikterin biriktirýi kerek. Bul ıýrısdıktsııalar birin-biri tolyqtyrýy qajet. Dál osy model aıasynda Binance óńirlik qarjy-esep aıyrysý haby pysyqtalyp jatyr. Joba qazaqstandyq zańdy tulǵa qurýdy jáne birinshi sanattaǵy tólem uıymynyń lıtsenzııasyn alýdy kózdeıdi. Hab TMD, Shyǵys Eýropa jáne Azııa elderindegi klıentterge qyzmet kórsete alady, - dedi Tımýr Súleımenov.
Al AHQO Qarjy qyzmetterin retteý komıteti Avtorızatsııalaý jáne qarjy tehnologııalary keńsesiniń basqarýshy dırektory Erkeǵalı Edenbaevtyń dereginshe, qazaqstandyqtar álem boıynsha 1 mıllıon krıptoámııanǵa ıe.
- Bul jasalatyn operatsııalardyń birazy sheteldik platformalarda ekenin kórsetedi. Aldaǵy kezeńdegi negizgi mindetterdiń biri — osy klıentterdi AHQO-ǵa kóshirý, — dedi ol.
Jalpy, AHQO-daǵy tsıfrlyq aktıvter qyzmetteri provaıderleriniń lıtsenzııalanǵan ortadaǵy operatsııalarynyń kólemi 2023 jyly 320 mln AQSh dollary boldy. Al byltyr bul kórsetkish 10,5 mlrd AQSh dollaryna jetti. Osy jyldyń birinshi jartysynda operatsııalar kólemi 5,5 mlrd AQSh dollaryn qurady. Osylaısha, qysqa ýaqyt ishinde retteletin naryq 3 esege ósti. Klıenttik baza da aıtarlyqtaı keńeıdi. Eger 2023 jyly klıentter sany 53 myń bolsa, búginde olardyń sany 270 myń adamǵa jetip, 400 paıyzǵa artty.
Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý vıtse-mınıstri Ǵızzat Baıtursynovtyń aıtýynsha,sońǵy eki jylda tsıfrlyq aktıvter salasyndaǵy zańnama edáýir jańartyldy. 2025 jylǵy qarashada tsıfrlyq maınıngke qatysty birqatar shekteý alyndy.
– Óndirilgen tsıfrlyq aktıvterdiń 75%-yn «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy bırjalary arqyly mindetti satý talaby joıyldy. Maınerlerge konteınerlik sheshimderdi paıdalanýǵa ruqsat berildi. Sondaı-aq maınerlerdiń tek bir ǵana qyzmet túrimen aınalysý talaby joıyldy. 2026 jylǵy qańtarda tsıfrlyq aktıvterdiń jańa túrlerin retteý engizildi. Oǵan tsıfrlyq qarjylyq aktıvter, steıblkoındar, krıptoprovaıderler jáne platforma operatorlary kiredi. Alǵashqy kezeńde naryqty retteý mindeti sheshildi. Qazir negizgi basymdyq ony damytýǵa berilip otyr, - dedi vıtse-mınıstr.
Otyrysty qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov salada atqarylǵan jumystarǵa toqtalyp, birqatar máselege nazar aýdartty.
- Ulttyq ekonomıka mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, tsıfrlyq aktıvter naryǵynda básekege qabiletti jaǵdaılar qalyptastyrýy qajet. synylyp otyrǵan sheshimder Qazaqstan ekonomıkasyna kapıtaldy qaıtarýǵa, ishki naryqty damytýǵa jáne halyqaralyq qatysýshylardy belsendi tartýǵa yqpal etýge tıis. Sonymen qatar Tsıfrlyq aktıvter jáne tólem júıeleri komıtetin qurý jumystaryn jedeldetý qajet, - dedi Úkimet basshysy.
Onyń paıymynsha, tsıfrlyq aktıvter ındýstrııasyn damytý – bul tek qarjylyq retteý máselesi ǵana emes. Atalǵan baǵyttyń negizinde zamanaýı tehnologııalar, baǵdarlamalyq sheshimder jáne joǵary bilikti mamandar tur. Naryqtyń damýy el ishinde qajetti quzyretterdiń qalyptasýyna yqpal etýge tıis.
- Jasandy ıntellekt mınıstrligine Ǵylym mınıstrligimen jáne basqa da múddeli memlekettik organdarmen birlesip, quzyretterdi damytýǵa jáne qazaqstandyq tehnologııalyq kompanııalardyń paıda bolýyna qajetti jaǵdaılar jasaýdy tapsyramyn. Qazaqstan tsıfrlyq aktıvter aınalymynyń alańy ǵana emes, sonymen qatar osy sala úshin óz ónimderin ázirlep, joǵary bilikti mamandaryn daıarlaıtyn el bolýy kerek, - dedi ol.
Premer-mınıstr tsıfrlyq qarjy quraldaryn damytý halyqaralyq esep aıyrysý júıesin jetildirý baǵytynda jańa múmkindikter ashatynyn atap ótti.
- Qazaqstan úshin mundaı sheshimderdiń áleýetin der kezinde baǵalap, osy baǵytta óz quzyretterin qalyptastyrý mańyzdy. Ulttyq bank múddeli taraptarmen birlesip, osyndaı quraldardy halyqaralyq esep aıyrysýlarda qoldaný múmkindigin pysyqtaýy qajet. Atalǵan tetikter esep aıyrysý jyldamdyǵyn arttyryp, qazaqstandyq bıznestiń múmkindikterin keńeıtýge yqpal ete alatyn bolashaǵy zor baǵyttardy aıqyndaýǵa tıis, - dedi Oljas Bektenov.
