«Jol júrý erejesine jańalyqtar engiziledi» – respýblıkalyq basylymdarǵa sholý
«Egemen Qazaqstan» basylymynyń búgingi sanynda «Qyzylaǵashtaǵy kópir paıdalanýǵa berildi» degen taqyryppen maqala jarııalandy. Maqala avtorynyń jazýynsha, keshe ǵana sý tasqynynanzardap shekken aýyldarda búgin qaınaǵan tirshilik qaıta bastalǵan. Aıtalyq osy tasqyn kezinde Almaty-Óskemen kúre jolyndaǵy kópir buzylyp, jol qatynasy qıyndaǵan edi. Apattyń aldyn alý maqsatyndaǵy jumys nátıjesinde eldi meken qaıta túledi. Degenmen, elimizdiń shyǵysymen aradaǵy avtokólik qatynasy qıyndap, jolaýshylardyń aınalma joldy paıdalanýyna týra keldi. Jaqynda Qyzylaǵashtaǵy kópir qurylys tolyq aıaqtalyp, irgetasy monolıtti temir-betonnan quıylyp, seısmıkalyq jaǵynan kúsheıtilip, asa aýyr salmaqqa shydaıtyndaı dárejede salynǵan. Bir qýantarlyǵy aımaqtaǵy osy ýaqytqa deıin atqarylǵan ister bir bul ǵana emes. Qyzylaǵashty qalpyna keltirýde atqarylǵan ister jóninde bilgińiz kelse, basylymnyń búgingi nómirine zeıin qoıyńyz.
Sondaı-aq osy gazettiń búgingi nómirinde «Júıeli jumys úshin qomaqty qarjy qajet» atty maqala basyldy. Maqalaǵa keshe Májiliste ótken Úkimet saǵatynda talqylanǵan mal sharýashylyǵy salasyn damytý máselesi arqaý bolǵan. «Elimizde mal basy 1990-2000 jyldar aralyǵynda orta eseppen 56 paıyzǵa, odan óndirilgen mal ónimderi 86,5 paıyzǵa kemip ketken. Al asyl tuqymdy mal sharýashylyqtarynyń sany 3 esege, ondaǵy mal basy 17 esege azaıǵan. 62 qus fabrıkasynyń jartysyna jýyǵy óz jumysyn toqtatqan bolatyn. Osyndaı málimetter keltirgen Aýyl sharýashylyǵy mınıstri normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń qabyldanýy, veterınarlyq júıeniń halyqaralyq talaptarǵa saı etilýi jáne osy salaǵa belgili bir mólsherde qarjynyń bólinýi jaǵdaıdy jaqsartatynynan habardar etti. Sonyń nátıjesinde mal basy orta eseppen 44 paıyzǵa ósip, mal ónimderin óndirý artyp keledi. Toqtap turǵan 14 qus fabrıkasy óz jumysyn qaıta bastap, qus etiniń ımporty 70-ten 58 paıyzǵa tómendegen»,- delingen maqalada.
***
«Aıqyn» basylymynyń habarlaýynsha, Іshki ister mınıstrligi jol boıyndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsatynda qoldanysqa birqatar tyń erejelerdi engizbekshi. Jol polıtsııasy komıteti jolda júrý erejelerine qatysty normatıvtik-quqyqtyq aktilerge taǵy birqatar ózgertýler daıyndap, jyldyń aıaǵyna deıin Úkimettiń qaraýyna beredi. Máselen, bul normatıvtik aktilerde kelesi jyldan bastap, ákimshilik sottardyń qaraýynda aýlada, turaqtarda, janarmaı quıý beketterinde kólikter zaqymdanǵan jaǵdaıda saqtandyrý tólemine qatysty ister paıda bolady. Sondaı-aq aldaǵy ýaqytta kólik júrgizýshi jaıaý júrginshilerdi alystan baıqaý úshin syrtqy kıimderine jaryq shaǵylystyratyn jolaq taǵyp júrýge mindetti bolady. Óıtkeni túngi mezgilderde qarsy jaqtan kele jatqan kóliktiń jaryǵynan júrgizýshi joldyń jıegindegi jaıaý júrginshilerdi kórmeı qalýy múmkin. «Biz muny qazaqstandyqtardyń quqyǵyn aıaq asty etý úshin emes, olardyń ómirin saqtaý úshin qarastyryp jatyrmyz» dep túsindiredi Jol polıtsııasy komıtetiniń bastyǵy Qaırat Tynybekov. Bul máselege zer salǵyńyz kelse, basylymnyń búgingi sanyndaǵy «Jol júrý erejesine jańalyqtar engiziledi» atty maqalany qarańyz.
Sondaı-aq «Aıqynnyń» búgingi nómirinde «Elbasymyz ınnovatsııalyq baǵdarlamany jańa sapalyq deńgeıge kóterdi», degen taqyryppen suhbat jarııalandy. Suhbat berýshi hımııa ǵylymdarynyń doktory, professor, UǴA-nyń akademıgi Edil Erǵojın. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan jylyna 100 mıllıon tonna munaı óndirse de, álemdik rynoktaǵy onyń orny onsha sezinerlikteı emes. Buǵan qosa qazirgi tańda jer qoınaýyndaǵy kómirsýtek qorynyń azaıýyna baılanysty, sondaı-aq jerdiń ekologııalyq jaǵdaıyn da oılaǵandyqtan dúnıejúzi memleketteri ıadrolyq energııa óndirisine erekshe den qoıatynyn málimdep úlgerdi. Qytaı, AQSh, Úndistan, Reseı sekildi energııa tapshylyǵyn qazirdiń ózinde sezip júrgen memleketter taıaý jyldarda jıyntyǵy júzden astam ıadrolyq reaktorlardy iske qosýdy josparlaryna engizip qoıdy. Al Qazaqstan qazirdiń ózinde ıadrolyq otyn óndirisi men eksportynan dúnıe- júzinde birinshi orynǵa shyǵyp úlgerdi. Demek, elimizde ıadrolyq otyn óndirisi odan ári ulǵaısa, onyń bankıngin jasaýǵa sheteldikter kelisimin berip qarjylandyryp jatsa, álemdik energetıka salasynda Qazaqstan sońǵy sózdi aıtatyn basty oıynshy bolyp shyǵady.
***
«Alash aınasy» basylymy búgingi sanynda «Reseı básekelestikten nege qashady» atty maqal basyldy. Maqalada avtor «otandyq kásipkerlerge jol ashady» degen Keden odaǵynyń kerisinshe olardy aıaǵynan tusap otyrǵandyǵyn aıty, dabyl qaǵady. «Naqtyraq aıtqanda, osy odaqqa múshe Reseı tarapy mundaǵy sharttar boıynsha jumys isteýge daıyn emes bolyp shyqty. Sol sebepti búginderi júkteri Reseıdiń keden beketinde kóp turyp qalǵan, negizsiz tekserýge boı urǵan elimizdiń iri eksporttaýshy kompanııalar «Atameken» odaǵy» ulttyq ekonomıkalyq palatasyna aryzdanýǵa májbúr bolǵan. Óıtkeni quzyrly organnyń, tipti memlekettiń aralasýynsyz bul máselelerdi sheshý qıynǵa soǵyp turǵan jaıy bar», delingen materıalda.
Sondaı-aq «Alash aınasy» basylymynyń jazýynsha, Qyzylorda óńirinde urlanǵan maldy saýdalaýǵa qajetti jaǵdaı jasalyp jatqan sııaqty. «Qyzylorda oblysynyń ortalyǵynda mal bazary bar. Bir qyzyǵy, kúndiz atalmysh bazardyń esiginde qara qulyp ilinip turady. Saýda-sattyq kún uıasyna kirgen sátten bastalady. Nege? Ony eshkim túsine almaı dal. Buryn qalyptasqan daǵdy solaı. Bul másele burynnyn qozǵalyp keledi. Jergilikti turǵyndar tarapynan talaı márte qala basshylyǵyna aıtylǵan. Alaıda mal bazardyń tirshiligi báz-baıaǵy kúıinde qalyp otyr. Solaı bola tura, kireberiste jazylǵan kestede tańǵy saǵat 6 men 10-nyń arasynda jumys jasaıtyny kórsetilgen. Ol zańdylyq múldem saqtalmaıdy», - deıdi maqala avtory Bul jaıynda gazettiń búgingi sanyndaǵy Qyzylordanyń mal bazary nege túnde ǵana jumys isteıdi» degen maqaladan bile alasyzdar.
***
«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń búgingi sanynda EQYU-nyń Demokratııalyq ınstıtýttar men adam quqyqtary bıýrosynyń dırektory ıAnez Lenarchıchten alynǵan suhbat «Kazahstan ývajaet mandat BDIPCh» degen taqyryppen jarııalandy. ıA. Lenarchıchtiń pikirinshe, EQYU-y oǵan qatysýshy elderdiń basyn biriktirip, aımaqta qalyptasqan qaýip-qaterlerge qatysty máselelerdi sheshýde mańyzdy ról atqarady. «Bul rette biz tek dástúrli áskerı jáne saıası aspektilerdi ǵana nazarǵa alyp otyrǵan joqpyz. EQYU-nyń erksheligi sonda, uıymǵa múshe elder ekologııalyq máseleler men adam quqyqtarynyń buzylýy sııaqty problemalardyń sheshilmeýin de úlken qaýip dep biledi. Uıymǵa múshe memleketter bul baǵytta birqatar keshendi standarttardy tizip otyr. Olar árýaqytta osy standarttarǵa arqa súıeıtin bolady»,- deıdi ıA. Lenarchıch.