Jol sapasyna memlekettik baqylaýdy kúsheıtý kerek - Májilis depýtaty
ASTANA. KAZINFORM – Ótken jyly jol jamylǵysyn tıisti deńgeıde jóndep ustamaǵany úshin 7,4 myń laýazymdy jáne zańdy tulǵa jaýapkershilikke tartyldy. Mundaı derekti Premer-mınıstr Oljas Bektenovke saýal joldaǵan Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan aıtty.
– Jol – Qazaqstannyń qan tamyry. Tamyrǵa qan júgirip tursa, aǵza aqaýsyz jumys isteıdi. Sol sııaqty, eldegi jol júıesi úzdiksiz ári sapaly bolsa ǵana ekonomıka damyp, óńirlerdiń ózara baılanysy nyǵaıyp, azamattardyń qaýipsizdigi qamtamasyz etiledi. Ultymyzda «Jol azabyn júrgen biledi» degen tereń maǵynaly mátel bar. Búgingi tańda bul sózdiń shynaıy mánin kún saıyn jolǵa shyqqan qarapaıym azamat ta, júk tasymaldap júrgen kásipker de, aýyl men qala arasynda júrgen halyq ta aıqyn sezinip otyr. Osy turǵydan alǵanda, kólik ınfraqurylymynyń jaı-kúıi tek salalyq másele emes, ulttyq qaýipsizdik pen áleýmettik turaqtylyqtyń kórsetkishi, - dedi májilismen palatanyń jalpy otyrysynda.
Onyń aıtýynsha, keıbir respýblıkalyq mańyzy bar baǵyttarda joldardyń tarlyǵy, qarsy baǵyttaǵy kólikterdiń betpe-bet qozǵalysy, qozǵalys qarqynynyń shamadan tys joǵary bolýy, jol ınfraqurylymynyń zamanaýı talaptarǵa saı kelmeýi jol-kólik oqıǵalarynyń jıileýine tikeleı sebep bolyp otyr.
- Іshki ister mınıstrliginiń resmı derekterine sáıkes, 2025 jyly respýblıka joldarynda 32 myńnan astam jol-kólik oqıǵasy tirkelgen. Polıtsııa qyzmetkerleri 14 mln-nan astam jol qozǵalysy erejesin buzý derekterin anyqtaǵan. Onyń ishinde jyldamdyqty asyrý, qaýipsizdik beldigin taqpaý jáne kólik basqarý kezinde uıaly telefon paıdalaný faktileri basym. Sonymen qatar, polıtsııa organdary 41 myńnan astam jol tekserýin júrgizip, 90 myńǵa jýyq jol kemshiligin anyqtaǵan. Jol jamylǵysyn tıisti deńgeıde jóndep ustamaǵany úshin 7,4 myń laýazymdy jáne zańdy tulǵa jaýapkershilikke tartylǵan. Bul derekter jol sapasyna qatysty memlekettik baqylaýdyń jetkiliksiz ekenin, al keı jaǵdaılarda merdigerler men jaýapty organdardyń formaldy jaýapkershilikpen shektelip otyrǵanyn kórsetedi, - dedi ol.
Janarbek Áshimjannyń aıtýynsha, respýblıkalyq mańyzy bar avtojoldarda ortasha jyldamdyqty baqylaý júıesin engizý oń nátıje berip otyr. Bul júıe jumys isteıtin baǵyttarda jol-kólik oqıǵalarynan qaza tapqandar sany aıtarlyqtaı azaıǵan. Atalǵan tájirıbe jol qaýipsizdigin arttyrýda ınjenerlik jáne tsıfrlyq sheshimderdiń sheshýshi ról atqaratynyn dáleldedi.
- Memleket basshysy erekshe atap ótken Qyzylorda – Jezqazǵan, Qaraǵandy – Jezqazǵan, Beıneý – Sekseýil, Qulsary – Aqtóbe – Hromtaý, «Batys Qytaı – Batys Eýropa» halyqaralyq dálizi, sondaı-aq Saryaǵash mańyndaǵy aınalma jol sekildi jobalar – jaı ǵana jol qurylysy emes, eldiń tranzıttik áleýetin kúsheıtetin strategııalyq nysandar. Alaıda bul jobalar sapasyz salynsa, merziminde aıaqtalmasa nemese tıimdi paıdalanylmasa – bıýdjet qarajatynyń ysyrap bolýyna jáne azamattardyń ómirine tikeleı qaýip tónýine ákeledi. Osyǵan baılanysty, Úkimet tarapynan jol qurylysy men jańǵyrtý jumystaryna qatysty baqylaýdy túbegeıli kúsheıtý, jaýapty memlekettik organdar men merdiger uıymdardyń naqty ári derbes jaýapkershiligin bekitý asa ózekti dep sanaımyz, - dedi depýtat.
Janarbek Áshimjan atalǵan máselelerdi júıeli sheshý úshin Úkimetten tómendegi sharalardy jedel túrde qolǵa alýdy surady:
- jol sapasyn memlekettik baqylaýdy kúsheıtý: qurylys materıaldarynyń sapasy, joba-smetalyq qujattamanyń saqtalýy jáne qurylys normalary boıynsha turaqty ári naqty monıtorıng júrgizý;
- táýelsiz halyqaralyq saraptama ınstıtýtyn engizý: iri jobalarǵa jáne paıdalanýǵa berilgen joldarǵa táýelsiz aýdıt júrgizý;
- merzimge qatań baqylaý tetigin engizý: ár joba kezeńi boıynsha naqty keste bekitip, keshigý úshin jeke jaýapkershilik belgileý;
- qurylys barysyn onlaın baqylaý júıesin qurý: halyqqa ashyq tsıfrlyq platforma arqyly ár joba boıynsha jumys barysyn kórsetý;
- merzim men sapa talaptary buzylǵan jaǵdaıda qatań sanktsııalar qoldaný: aıyppul salý, memlekettik tapsyrystan shettetý, lıtsenzııalyq shekteýler engizý;
- bıýdjet qarajatynyń tıimdi jumsalýyn qamtamasyz etý: ár joba boıynsha shyǵyndardyń ashyq esebin júrgizý, artyq shyǵyndardy anyqtaý.
- qurylys tenderleriniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý: favorıtızm men sybaılas jemqorlyq táýekelderin boldyrmaý.
- jol qaýipsizdigi ınfraqurylymyn kúsheıtý: jol belgileri, jaryqtandyrý, jaıaý júrginshi ótkelderi, avarııalyq aımaqtardy halyqaralyq standarttarǵa saı jabdyqtaý.
- Bul sharalar azamattardyń ómiri men qaýipsizdigin qorǵap qana qoımaı, Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy jetekshi kólik-logıstıka habyna aınaldyrýǵa naqty serpin beredi dep senemiz, - dedi ol.
Aıta keteıik, búgingi jalpy otyrysta depýtattar qazaq-qyrǵyz shekarasyndaǵy ótkizý pýnkteri týraly kelisimge ózgeris engizip, IKAO-ǵa qatysty qujatty qabyldady.