«Joq» jerde paıda bolǵan qala. Nurkent halqy 100 myń adamǵa jetetin bolady

Qyzý qurylys alańyna aınalǵan «nurkenttikterdiń» búgingi ómiri týraly  «QazAqparat» HAA tilshisiniń fotoreportajy.

 

Jańadan boı kótergen aýyl Altynkól stansasynan 9 shaqyrym qashyqta ornalasqan. Bul stansy da Nurkent sekildi jańa. Ol bir jaǵynan áıgili «Dostyq» beketiniń kishi kómekshisi tárizdi. Munda kún saıyn ondaǵan myń tonna júkter kedendik tekseristerden ótip, tıelip, shartarapqa, poıyz konteınerleri arqyly Qytaıdan Eýropaǵa, Ortalyq Azııa men Parsy shyǵanaǵy elderine jóneltiledi. «Biz bunda ımporttyq júkterdi tekseremiz. Al «Dostyq» stansysy negizinen eksporttyq júkterdi jóneltedi. Sonymen qatar, «Dostyqtyń» júktemesin azaıtý úshin ol jaqtan úlgermeıtin poıyzdardy da biz qabyldaımyz», - dedi Altynkól stansysynyń bas ınjeneri Jandos Untaqbaev «Qazaqstan temir joly» UK» AQ uıymdastyrǵan press-týr barysynda. 

 

Ázirshe mundaǵy jumystyń basym bóligi osyndaı. Alaıda, sarapshylardyń baǵalaýynsha uzaqmerzimdi josparlardy júzege asyrý barysynda Altynkól stansysy Qytaımen shekaradaǵy asa mańyzdy nysanǵa aınalatyny da haq. Búginniń ózinde aınalymyn arttyryp jatqan bul stansy ortamerzimdi perspektıvada Dostyqtan da aýqymdy alańǵa aınalady. Sonymen qatar, Dostyq-Alashańqaı men Altynkól-Qorǵas shekaralyq ótkizý beketteri reseılik baǵytqa naǵyz básekeleske aınalatyn bolady.

 

«Qarapaıym eseptep kórelik. Dástúrli teńiz jolymen (muhıtpen) Qytaıdan Eýropaǵa júk jetkizý  óte uzaq. 60 táýlikke jaqyn. Biraq Qytaıdyń Lıanıýngan portynan Qazaqstannyń aýmaǵy arqyly júrse jolǵa ketetin ýaqyt 13-15 táýlikke azaıady. Sondyqtan da, bizdiń stansanyń keleshegi zor. Biz jyl basynan beri 115 konteıner poıyzdaryn jónelttik. Konteınerlerdi tekserýge ketken ýaqyt Altynkól stansasy boıynsha 3 saǵat 55 mınýtty quraıdy. Kedendik úderister úshin stansyda qajettiniń bári, tehnologııalar men tehnıkalar tolyǵymen bar», - deıdi Jandos Untaqbaev. 

 

Altynkól men Nurkent arasynda avtobýs qatynaıdy. Nurkent qazirshe qala emes, ataýy da resmı bekitilmegen. Ol kartaǵa da kirmegen. 2012 jyly ǵana salynǵanyna qaramastan,  aýyl birden osyndaı bolyp salynǵan eken deýge bolady. Ondaǵy qala qurylystaryna tán túp-túzý kósheler, ozyq ınjenerlik ınfraqurylymdar kózge birden urady. Munda bári bar: ınternet te, káriz júıesi de, sýyq sý men ystyq sý da. Qysqasy qalalyq ómirge ne qajet bolsa, munda sonyń bári bar. Kósheleri de qalaǵa qaraǵanda taza, aqshańqan tústes úıleriniń ózi kóz aldyǵa shıpajaı qalalardy elestetedi. Aýyldyń aýmaǵy 35 gektarǵa jýyq. Árıne, bul úlken emes.

 

 

Aýyldyń 2100 turǵyny úshin 640 oryndy mektep, 240 orynda balabaqsha, 20 adamǵa arnalǵan monsha, shaǵyn saýda úıi men restoran da jumys istep tur. Qydyrý úshin bul azdyq etse, 30 shaqyrym turǵan Jarkentke de barýǵa bolady. Turǵyndardyń ózderi de budan esh qıyndyq kórip otyrǵan joq tárizdi. 

Bir jaǵynan alǵanda bul sheneýniktersiz qalaǵa uqsaıdy. Ákimdik ǵımaraty men onyń qyzmetkerlerine arnalǵan jataqhana áli salynyp bitpegen. Eldi meken ázirshe Penjim aýyldyq okrýgyna qaraıdy.

 

«Bul  naǵyz arman qala», - deıdi jýrnalıster shańyraǵynda bolǵan jas mehanık Ádilbek Esilbaev. «Ózderińiz oılańyzdarshy, biz munda bir chemodanmen ǵana kelgenbiz. Bizge bárin daıyn kúıinde berdi -  jıhaz da, turmystyq tehnıkalar da, tipti teledıdarǵa deıin osynda. Páterdiń ózi jyly, yńǵaıly. Biz munda elektr energııasy úshin ǵana tóleımiz, ol  2,5-3 myń  teńge», - deıdi ol.

 

Esilbaevtar munda Almatydaǵy Kólik jáne kommýnıkatsııa akademııasyn bitire salysymen  kóship kelgen. Olar  temirjolshylar. Otbasynda eki balasy bar, bireýin ata-ájeleriniń qolyna bergen eken. Kóppáterli turǵyn úıden eki bólmeli páter tıgen. Munda jeke úılerde turatyndar da bar. Kimniń qaıda turatynyn arnaıy komıssııa bólgen. Ádilbek Esilbaevtyń aıtýynsha, Nurkent jas otbasylar aýyly. Onyń sóziniń de jany bar. Máselen, statıstıka boıynsha bul shaǵyn aýylda jyl saıyn 50 bala ómirge keledi eken. Mundaı shaǵyn aýyl úshin bul óte jaqsy kórsetkish.



Balalar ekiqabatty, 240 oryndyq baqshaǵa barady, onda mýzyka mektebi de, dene shynyqtyrý zaly da, basqa da shyǵarmashylyq synyptary da bar.

Jergilikti mektepte 475 oqýshy bilim alady. Dırektor Marat Jekenbaevtyń aıtýynsha, Biryńǵaı ulttyq testileý nátıjesinde bul aýyl mektebi úzdik ondyqqa kirgen. Mektepte oqıtyn 48 bala tegin tamaqpen qamtylǵan. Aıtpaqshy ondaǵy as máziri bir balaǵa kúnine 220 teńgeni quraıdy. Al ulttyq kompanııa qyzmetkerleri bunda jumysqa qatysty esh problema bolmaıdy degendi alǵa tartady.

 

Nurkent «Qorǵas  Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyna kiredi. Onyń aýmaǵynda «Qorǵas» Halyqaralyq shekaralyq yntymaqtastyq ortalyǵy da, qurǵaq port pen ındýstrııalyq aımaq ta bar.

ıAǵnı, túıindeı aıtqanda bunyń ózi úlken eńbek kúshin qajet etetin alyp mashına tárizdi.

 

Qazirgi kúni bul aýylda kóbinese kedenshiler men temirjolshylar turyp jatyr. Olardyń birazy jańa salynǵan aýmaqta temirjolshylar dınastııasyn jalǵastyryp ta keledi. «Meniń atam da, ákem de temirjolshy bolǵan. Tipti bizdiń otbasymyzdyń ózi osy mamandyqqa berilgendigi sonshalyqty, atamnyń aty  Poıyzbaı, ákem  Vagonbaı. Qaljyńsyz.  Men de óz jumysymdy jaqsy kóremin. Bilmeımin,keıde men osy temirjolda tegin bolsa da isteı beretin edim dep oılap qoıamyn», - deıdi Jandos Untaqbaev. Onyń sózine qaraǵanda, temirjolshynyń ortasha aılyǵy 182 myń teńge eken.

 

Aldaǵy ýaqytta Nurkent 100 myń halyq turatyn zamanaýı qalaǵa aınalady, al onyń aýmaǵy 300 gektardy alyp jatatyn bolady. Al ázirshe bul jer  tamyljyǵan tynyshtyq qushaǵynda. Ondaı tynyshtyqty qalanyń tynymsyz tirliginen sharshaǵan qalalyqtar úshin jumaqpen de teńestirýge keletin tárizdi. Qysqasy qalalyq órkenıetten bas tartpaǵan aýyldyń bolashaǵy jarqyn bolatynyna esh shúbá joq.