Joǵary jalaqy alatyn muǵalimderge joǵary talap ta qoıýǵa bolady - baspasóz basylymdaryna sholý

«Baýyrlas Qyrǵyz halqyna búgingi qıyndyqtardy eńserýde, beıbitshilik pen turaqtylyqty saqtap, áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa qol jetkizýde kómek qolyn sozýdyń mańyzy erekshe joǵary. Qyrǵyzstanǵa Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń gýmanıtarlyq kómeginiń mańyzy zor. Atalmysh uıym qyzmetiniń asa mańyzdy baǵyttarynyń biri lańkestikpen kúres bolyp qalyp otyr. Jáne bul baǵytta uıymnyń Óńirlik lańkestikke qarsy qurylymy belsendi jumys atqarýda. Qazaqstannyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵyn esepke alatyn bolsaq, ShYU-nyń Óńirlik lańkestikke qarsy qurylymynyń Atqarý komıteti EQYU-nyń lańkestikke qarsy bólimshesi arasyndaǵy baılanystardy tereńdetý úshin jaqsy múmkindik bar», dep atap kórsetti Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe Memleket basshylary keńesiniń otyrysynda», dep jazady «Egemen Qazaqstan» basylymy «Qaýip-qater elder kúsh biriktirgende ǵana eńseriledi» atty maqalada. Uıymnyń otyrysynda kóterilgen osy tektes búgingi tańdaǵy halyqaralyq deńgeıdegi ózekti máselelerden habardar bolǵyńyz kelse, «Egemen Qazaqstannyń» búgingi sanyn oqyńyz.

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń búgingi sanynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaevtyń tóraǵalyǵymen mınıstrliktiń jáne onyń aımaqtyq organdarynyń sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi jumystary qaralǵandyǵy jazylǵan. «On-laın jelisi arqyly myńǵa jýyq adam qatysqan májiliste mınıstrliktiń jaýapty hatshysy Evgenıı Aman jemqorlyqpen kúres máseleleri mınıstrliktiń aldynda turǵan mańyzdy máselelerdiń biri ekendigin atap kórsetti. Onyń málimetterinshe, ótken jyly osy másele boıynsha mınıstrlik qurylymdaryndaǵy 62 qyzmetkerge shara qoldanylyp, 31-i jumystan bosatylyp, 12 adam qamaýǵa alyndy. Bıylǵy jyldyń 5 aıynda 2 qyzmetkerge shara qoldanylyp, 5 adam jumystan bosatylyp, 7 adam qamaýǵa alyndy», dep jazady basylym «Sybaılas jemqorlyqpen kúres kúsheıedi» atty maqalada. Májilis barysynda kóterilgen jemqorlyqpen kúres baǵytyndaǵy máseleler qyzyqtyrsa, ony da «Egemen Qazaqstannan» oqýǵa bolady.

***

«Esep komıtetiniń baǵalaýynsha, Jol kartasy boıynsha ótkizilgen is-sharalar halyqty jumyspen qamtý salasynyń bolashaq kezeńderindegi táýekelderdi tómendete almaǵan!» Muny estip bıleýshi partııanyń parlamenttik fraktsııasy úkimetti jaýapqa shaqyrdy. Keshe bılik ondaı-ondaı ákimderde de, sheneýnikterde de bolǵandyǵyn» moıyndady. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Gúlshara Ábdihalyqovanyń málimetine júginsek, jyl basynda «Jol kartasy aıasynda» zań buzylýyna jol bergen 325 laýazymdy tulǵa tártiptik jazaǵa tartylǵan, 54 laýazymdy tulǵaǵa qarjylyq baqylaý organdary ákimshilik jaza taǵaıyndap, jalpy 7,7 mıllıon teńge kóleminde aıyppul salypty. Al el qarjysyn talan-tarajǵa salý maqsatynda paıdalanylǵan 312 nysan boıynsha materıal quqyq qorǵaý organdaryna tapsyrylǵan», dep jazady «Aıqyn» basylymy «Jolyn tapqandar «Jol kartasyn» da «jepti», atty maqalada. Sondaı-aq atalmysh maqalada halyqty jumyspen qamtýǵa qatysty ózge de birqatar máseleler kóterilgen.

«Aıqyn» sondaı-aq Parlament Senaty depýtattarynyń jalpy otyrysta elimizdiń ásker salasyndaǵy máselelerdi kóterip dabyl qaqqandyǵyn jazady. Máselen senator Qusaıyn Ýálıev kúıregen Keńes Odaǵynyń buıryǵymen 80-shi jyldardyń basynda Aýǵanstanǵa attandyrylǵan «jas qyzdar men bozbalalardyń», ınternatsıonalıst-jaýyngerlerdiń «elimizdegi áleýmettik jaǵynan eń qorǵalmaǵan azamattarǵa» aınalǵanyn ashyna aıtsa, Aleksandr Savchenko Úkimet basshysy Kárim Másimovke, Jambyl oblysynyń Qordaı aýdanyndaǵy Gvardeısk qala úlgisindegi poselkesinde kelisim-shart boıynsha qyzmet etetin áskerıler sanynyń artyp, mektepte oryn tapshy bolyp otyrǵandyǵyn jetkizgen. Ásker salasyna baılanysty depýtattar kótergen osy tektes ózge de kúrdeli máseleler jóninde «Aıqyn» basylymynyń búgingi nómirindegi «Altynbaev nege alańdaýly» atty maqaladan oqı alasyzdar.

***

«Alash aınasy» basylymy «35 paıyzǵa telmirgen 65 paıyz» atty maqalada memlekettik til máselesin kóteripti. Onda «Mádenıetterdiń úndesýi arqyly beıbitshilik pen kelisimge» taqyrybynda ótken etnomádenı birlestikterdiń halyqaralyq forýmynda kóterilgen máselelerdi sóz ete kele, «Jergilikti halyqtyń úles salmaǵy 65 paıyz bola turyp, biz BAQ-tardaǵy qazaq tiliniń ókildigin 35 paıyzǵa deıin kótere almadyq», dep nalydy forým moderatory Muhtar Qul-Muhammed. Otyrys barysynda sóz sóılegen Orys qaýymdastyǵynyń basshysy ıÝrıı Býnakov «Maǵan Qazaqstandaǵy orys tilin qorǵap jáne saqtap qalý kerek sııaqty» degen pikirin aıtyp edi, jańa qazaq tiliniń múshkil jaǵdaıyn aıtyp turǵan mınıstr máımóńkelep jatpastan «Qazir problema orys tilin damytýda turǵan joq, kerisinshe qazaq tilin damytýda tur», dep tótesinen jaýap qatty. Mınıstr qazaq tiliniń qoldanylý jáne tarylý aıasynyń problemasy ózekti bolyp qalyp otyr dep esepteıdi», dep jazady maqala avtory.

Sondaı-aq osy basylym «Joǵary jalaqy bilim sapasynyń kórsetkishi bola ala ma?» degen maqala jarııalap, osy máselege qatysty bilim, ǵylym salasy mamandarynyń pikirlerin ortaǵa salǵan. Maqala avtorynyń jazýynsha, memleketimizdiń ózgelermen tek bilim arqyly ǵana básekelese alatyndyǵyn bilip, seze turǵandyǵymyzǵa qaramastan ustazdardyń jalaqylary áli kúnge deıin tómengi deńgeıde. Bul máseleni biz keshteý qolǵa alyp otyrmyz. Búgingi tańda el mektepterindegi bilikti ustazdarǵa zárýlik týyp otyr. «Al muǵalimderdiń jalaqylaryn kóterý arqyly sol olqylyqtyń azdap bolsa da ornyn toltyrýǵa bolatyndaı. Onyń ústine joǵary jalaqy alyp otyrǵan muǵalimge joǵary talaptar da qoıýǵa bolatyndaı», dep jazady maqala avtory. Búgingi tańda áleýmettik saladaǵy eń ózekti degen máselelerdiń biri jóninde qalyń kópshiliktiń pikirin bilgińiz kelse «Alash aınasynyń» búgingi sanyn oqyńyz.

***

«Astana aqshamy» búgin «Máıitterdi qaıta jerleý máselesi qarastyrylady» degen taqyryppen qyzyqty maqala jarııalapty. Avtordyń aıtýynsha, elordany damytýdyń Bas josparyna saı Esil ózeniniń sol jaǵalaýynda qurylys jumystaryn júrgizý barysynda b.z.d. deıingi II myńjyldyqqa jatatyn Saq dáýiriniń qorǵany anyqtalǵan. 2007 jyly Syǵanaq kóshesiniń boıynda jatqan qorǵandy odan ári zertteý barysynda 25 musylmannyń máıiti jerlengen zırat tabylǵan. Súıekterdiń alǵashqysy shamamen soǵys jyldarynan bastap osy kúnge deıin, ıaǵnı 1960 jyldary qoıylǵan. «Mamandardyń pikirinshe, qazý jumystaryn júrgizý kezinde máıitter taǵy da tabylýy múmkin», dep jazady maqala avtory.

****

«Indýstrııalandyrýǵa arnalǵan alǵashqy besjyldyq baǵdarlama barynsha qarqyndy júrip jatyr. Úkimet atalmysh baǵdarlamany júzege asyrý josparyn bekitip te qoıdy. Jaqyn arada ekonomıkanyń basym baǵyttary men aımaqtardy jáne ulttyq kompanııalar men ulttyq holdıngterdi damytý jónindegi baǵdarlama bekitiledi. Atalmysh baǵdarlamalardy júzege asyrýdaǵy mańyzdy quraldardyń biri óndiris qýattaryn tıimdi paıdalaný bolyp tabylady. Al bıznes bastamalardy qoldaý úshin «Bıznestiń jol kartasy 2020» baǵdarlamasy qabyldandy. Áńgime arqaýyna aınanyp otyrǵan baǵdarlamanyń mańyzdy tetigi Qazaqstandy ındýstrııalandyrý kartasy bolyp tabylady. Oǵan qazirgi tańda quny 7,3 trılllıon teńgen quraıtyn 237 joba engizilgen», deıdi «Komsomolskaıa pravda» basylymy. Eldi ındýstrııalandyrý baǵytynda atqarylyp jatqan sharalar jóninde basylymnyń búgingi nómirinde «Júıeli turǵy jáne maqsatty qoldaý» atty maqaladan bile alasyzdar.

***

«Astananyń on eki jyldyǵy teńdessiz keremet toı bolady. Astanalyqtardy tsırk ónerpazdary men mýzykanttar, álemdik deńgeıde tanylǵan ánshiler quttyqtaıdy. Merekeniń bastalý

rásimin Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Atameken» etnomemorıaldyq kesheninde memlekettik týdy kóterý sharasy arqyly ashady. Degenmen merekelik kóńil-kúı astanalyqtardy maýsym aıynyń sońynda-aq baýraı bastaıdy», dep jazady «Lıter» basylymy «Astana saltanaty» atty maqalada. Onda sondaı-aq aldaǵy merekege arnalǵan ózge de birqatar sharalar jóninde baıandalady.