Joǵary aýdıtorlyq palata bıznesti qoldaý tetikteriniń kemshiligin atady
ASTANA. KAZINFORM — Joǵary aýdıtorlyq palatanyń tóraǵasy Álıhan Smaıylov jeke kásipkerlik sýbektilerine memlekettik qoldaý sharalaryn kórsetý tıimdiligine júrgiziletin memlekettik aýdıt boıynsha esepti jarııalady.
— Memleket basshysy bıznesti damytý úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa erekshe mán beredi. Bul rette óńirlik mamandanýdyń jáne básekege qabiletti kásiporyndardy ataýly qoldaýdyń mańyzy zor. Joǵary aýdıtorlyq palata osy másele boıynsha birqatar aýdıt júrgizdi. Bul — qoldaý sharalarynyń tıimdilik aýdıti, ásirese óńdeý ónerkásibinde.
Ekinshisi — áleýmettik-kásipkerlik korporatsııalardyń qyzmetin baǵalaý. Aýdıt maqsaty — memlekettik qoldaýdyń bıznestiń iskerlik belsendiligine qanshalyqty serpin bergenin túsiný. Osy saladaǵy saıasatty qalyptastyrýǵa jaýapty memlekettik organnyń uzaq ýaqyt belgilenbeýi júıeli kemshilikke jatady. Árbir memlekettik organ óz salasy aıasynda shektelgen. 2023 jylǵy sáýirde ǵana biryńǵaı saıasatty qalyptastyrý Ulttyq ekonomıka mınıstrligine júkteldi. Biraq tártip ázirge shamaly, — dedi Álıhan Smaıylov Májilistiń jalpy otyrysynda.
Onyń aıtýynsha, búginde túrli sharalar, tetikter men operatorlar kóp. Bul jaǵdaı qarapaıym kásipkerge qıyndyq týǵyzady. Tsıfrlandyrýdyń tıisti deńgeıi qalyptaspaǵan.
— Bul óz kezeginde jaǵdaıdy ýshyqtyra túsedi. Ótinish berýden bastap áserdi baǵalaýǵa deıin qoldaýdyń barlyq túrin qamtıtyn biryńǵaı aqparattyq platforma áli de iske qosylǵan joq. Aýdıttiń baǵalaýynsha, Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń qoldaý kólemi jónindegi derekteri keminde 2 ese tómen. 6 jyl ishinde (2019 — 2024 jyldary) memleket kásipkerlerge 4,5 trln teńgege qoldaý kórsetti. Onyń 90 paıyzy 5 qoldaý tetigine tıesili. Olar — shyǵystardy jáne kredıtter boıynsha mólsherlemelerdi sýbsıdııalaý, taýarlardyń kepildik berilgen kólemin satyp alý, kredıt berý jáne lızıng. Memleket basshysy 2024 jylǵy qyrkúıekte barlyq memlekettik qoldaý sharasyna túgendeý júrgizýdi tapsyrdy. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Biryńǵaı tizilim jasap, tıimdilikti baǵalaý ádistemesin ázirledi. Jumys alǵa jyljyǵan sııaqty boldy. Biraq aýdıt bul jumystardyń shala júrgizilgenin kórsetti. Tizilim sapasy jetkiliksiz, ıaǵnı Kásipkerlik kodeksinde kózdelgen qoldaý sharalaryn tıisti deńgeıde qamtymaıdy, — dedi JAP tóraǵasy.
Osy oraıda ol tizilimde ózektiligin joǵaltqan sharalar kezdesetinin aıtty. Elimizde kórsetilip jatqan sharalardyń áserin baǵalaý ádisnamasynda aıqyndyq joq. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń tásilderi bir bólek, salalyq organdardyń tásilderi bir bólek. «Áleýmettik» jáne «ekonomıkalyq» áser degen uǵymdar naqty emes.
Olardyń qalaı sanalatyny, qaı kezeńge sanaý qajettigi túsiniksiz. Ádistemelerde alynǵan nátıjeni belgili bir qoldaý sharasymen qalaı baılanystyrýǵa bolatyny ashyp kórsetilmegen.
— Bıznes sýbektisi memlekettik bıýdjetten únemi qarjylandyryla otyryp (10 jyl boıy), ártúrli kózderden 19-ǵa deıin qoldaý sharasyn alǵan jaǵdaı kezdesedi. Sondyqtan kórsetiletin sharalar ınertsııamen jalǵasyp keledi. Naqty alynǵan nátıje qorytyndysy boıynsha olar qaıta baǵalanbaıdy. Óndiris kóleminiń, qosylǵan qunnyń ósýi, bıznestiń qarjylaı turaqtylyǵy sııaqty ekonomıka úshin naqty áser baqylanbaıdy. Resmı statıstıkanyń da bul máselede kómegi shamaly. Memlekettik statıstıka men memlekettik qoldaý sharalaryn usyný maqsattary úshin bıznestiń kólemin aıqyndaý tásilderi ártúrli. Nátıjesinde, derekter bir-birimen sáıkes kelmeıdi, alynǵan áser turǵysynan edáýir aıyrmashylyq bar, — dedi Álıhan Smaıylov.
Aıta keteıik, jaqynda Úkimet otyrysynda shaǵyn jáne mıkro bıznesti naqty qoldaýǵa, óńirlerdiń ereksheligin eskere otyryp, óndiristi damytýǵa baǵyttalǵan keshendi baǵdarlama tanystyryldy.