Jınaqtaý nemese jumsaý: 2026 jyly qandaı qarjylyq strategııany tańdaǵan durys
ASTANA. KAZINFORM — Eldegi ekonomıkalyq ahýal azamattardyń qarjylyq sheshimderine tikeleı áser etedi. Baǵalardyń ózgerýi men tabys deńgeıiniń dınamıkasy qazaqstandyqtardy aldaǵy jyly qandaı strategııa tıimdi bolatynyn oılanýǵa májbúr etedi: qarajat jınaý ma, álde ony naqty qajettilikterge jumsaý ma? Osy máseleni Kazinform tilshisi zerdelep kórdi.
Aqsha nege qunyn joǵaltady
Ulttyq valıýtanyń syrt kózge turaqty bolyp kórinýine qaramastan, ınflıatsııa ýaqyt óte kele aqshanyń satyp alý qabiletin tómendetedi. Máselen, bir jyl buryn shartty túrde 100 myń teńgege alýǵa bolatyn taýarlar men qyzmetterge búginde 115–120 myń teńge qajet bolyp jatady. Bul jaǵdaı ásirese uzaq merzim paıdalanylatyn taýarlar, qurylys materıaldary, turmystyq qyzmetter men bilim berý salasynda aıqyn baıqalady.
Ekonomıster muny keıinge qaldyrylǵan satyp alý áseri dep ataıdy, ıaǵnı adam neǵurlym uzaq kútse, sol bir taýar nemese qyzmet oǵan soǵurlym qymbatqa túsedi. Al aqshany ınflıatsııadan qorǵalmaǵan kúıde, ıaǵnı qolma-qol saqtap otyrý eń tıimsiz tásilderdiń biri sanalady. Aqsha syrttaı bar sııaqty kóringenimen, is júzinde onyń quny tómendeı beredi.
Depozıtter: qarjyny saqtaý quraly ma, álde tabys ıllıýzııasy ma?
Banktik depozıtter dástúrli túrde jınaǵan qarajatty saqtaýdyń negizgi joly retinde qabyldanady. Alaıda 2026 jyly olar tabys tabý quraly retinde emes, kóbine aqshany qunsyzdanýdan qorǵaý quraly bolady.
Depozıtter boıynsha ortasha mólsherlemeler kezinde naqty tabystylyq kóp jaǵdaıda nólge jýyq bolady, al ınflıatsııa deńgeıin eskergende keıbir jaǵdaıda tipti teris kórsetkishke túsýi múmkin. Bul salymshy formaldy túrde paıyz alǵanymen, onyń qarajatynyń satyp alý qabileti is júzinde aıtarlyqtaı artpaıtynyn bildiredi.
Soǵan qaramastan, depozıtter birqatar jaǵdaıda oryndy qarjylyq qural bolyp qala beredi. Máselen, qarjylyq «qaýipsizdik jastyǵyn» qalyptastyrý, qysqa merzimdi maqsattarǵa aqsha jınaý nemese kez kelgen sátte qajet bolýy múmkin qarajatty saqtaý úshin depozıt qolaıly. Mundaı jaǵdaıda senimdilik pen qoljetimdilik yqtımal paıdadan mańyzdyraq bolady.
Al eger maqsatyńyz depozıt arqyly naqty tabys tabý bolsa, onda bankterdiń usynystaryn muqııat zerttep, joǵaryraq paıyz usynatyn, qarajatty belgili bir merzimge bekitip qoıýdy talap etetin sharttarǵa nazar aýdarǵan jón. Osyndaı jaǵdaıda ǵana depozıtke aqsha salýdyń máni bar.
Qarajatty saqtaý tásili retinde aqshany naqty zattarǵa jáne qyzmetterge jumsaý
Inflıatsııa jaǵdaıynda qarajatty saqtaý úshin ekinshi tásil de jıi qarastyrylady, ıaǵnı aqshany qazirgi baǵa boıynsha naqty zattar men qyzmetterge baǵyttaý. Bul ásirese tehnıka, kólikter (az dárejede), turǵyn úıdi jóndeý, medıtsınalyq jáne bilim berý qyzmetterine qatysty.
Mundaı jaǵdaıda aqsha tek qarapaıym shyǵynǵa ketpeı, qunyn saqtaýdyń quralyna aınalady. Ásirese, eger qajetti zat nemese qyzmet aldyn ala anyqtalǵan bolsa, keıinge qaldyrý tek onyń sońǵy baǵasyn arttyrady.
Degenmen mamandar bul tásil tek sanaýly jáne josparly sheshimderge qatysty tıimdi ekenin eskertedi. Qajetsiz ımpýlsıvti satyp alý, bólip tóleý nemese nesıe arqyly alynǵan zattar kóbine kerisinshe nátıje beredi. Atap aıtqanda, qaryzdyń ósýine jáne artyq tólemderge ákeledi.
Ne satyp almaý tıimdirek
Arnaıy nazar aýdarýdy qajet etetin shyǵyndar bar, olardy qarjylyq turǵydan negizdi dep aıtý qıyn. Eń aldymen, qysqa merzimde qundylyǵyn joǵaltatyn zattardy atap ótýge bolady. Mysaly, ár jyl saıyn smartfondy jańartý, eger jańa úlgide aıtarlyqtaı ózgeris bolmasa, artyq sıpattamalary bar tehnıka nemese fýnktsıonaly tek jartylaı paıdalanylatyn qymbat gadjetter. Mundaı sheshimder kóbine naqty qajettilikten emes, trendterge saı bolǵysy kelý yqylasynan týyndaıdy.
Sonymen qatar qaýipti sanatqa nesıeler nemese bólip tóleý arqyly alynatyn zattar kiredi. Atap aıtqanda, shekteýli bıýdjettiń ishinde premıým tehnıka, jıhaz nemese avtokólikti alý, sol kezde aı saıynǵy tólemder qolda bar qarajatty edáýir azaıtady. Baǵa men shyǵyndar ózgergen kezde mundaı mindettemeler adamnyń aqshaǵa erkin qol jetkizýin uzaq ýaqyt shektep tastaıdy.
2026 jylǵy tıimdi teńgerim tásili
Ekonomısterdiń pikirinshe, 2026 jyly «jınaý nemese jumsaý» strategııasy birqalypty emes, kóbirek ıkemdi tásilge jol beredi. Optımaldy sheshim ol qarajatty bólip qoldaný: bir bóligi depozıtter men tez qoljetimdi qarjy quraldarynda, ekinshi bóligi tek shyn qajet zattarǵa jumsalady. Bul josparǵa uzaq merzimdi paıdalanylatyn jıhaz ben turmystyq zattardy jańartý, avtokólik pen turǵyn úıge qyzmet kórsetý jáne qyzmet merzimin uzartý, sondaı-aq maýsymdyq jáne ınfraqurylymdyq shyǵyndar kiredi, olar sonymen birge ýaqyt óte kele qymbattaıdy.
Mundaı teńgerim qarjylyq «qaýipsizdik jastyǵyn» saqtaýǵa jáne mańyzdy taýarlar men qyzmetterdiń baǵasyn bekitýge, ınflıatsııadan aqshany qorǵaýǵa múmkindik beredi.
«Qaısysy tıimdirek — jınaý ma, álde jumsaý ma?» degen suraqqa bir ǵana jaýap joq. 2026 jyly jeńetin adam tek qarajatty jınaıtyn nemese tek jumsaıtyn emes, qarjylyq sheshimderiniń maqsatyn túsinetin jáne ekonomıkalyq jaǵdaıdyń jeke bıýdjetke áserin eskeretin adam bolady.
Eske sala keteıik, bıýdjetten qyrýar qarjy quıylǵanymen orta bıznestiń ekonomıkadaǵy úlesi tómendep jatyr.