Júlde qory – 10 mln teńge: «Jyldyń 10 úzdik oqyrmany» respýblıkalyq jobasy bastaldy
ASTANA. KAZINFORM – «Jyldyń 10 úzdik oqyrmany» atty kitap oqý mádenıetin damytýǵa arnalǵan respýblıkalyq joba resmı bastaý aldy. Bul joba Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Kitap oqý mádenıetin damytý jáne zerdeli ult qalyptastyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵy aıasynda júzege asyrylyp otyr.
Búgin QR Prezıdenti janyndaǵy «Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmeti» RMM baspasóz konferentsııasyn ótkizdi. Onlaın jáne oflaın formatta ótken brıfıngide Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıtetiniń tóraǵasy Aızada Qurmanova, «Kitap oqıtyn ult – Chıtaıýşaıa natsııa» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy Baqytjan Turlybekov, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Basqarmasynyń tóraǵasy ári osy joba aıasynda qurylǵan komıssııa tóraǵasy Mereke Qulkenov, Quryltaı depýtaty, komıssııa múshesi Janarbek Sadyhanuly, Quryltaı depýtaty Sergeı Ponomarev, «Kreatıvti ındýstrııalardy damytý qory» korporatıvtik qorynyń basqarma tóraǵasy, komıssııa múshesi Erlan Kanalımov, Abaı atyndaǵy Qaraǵandy oblystyq balalar kitaphanasynyń oqyrmandarǵa qyzmet kórsetý bóliminiń basshysy Marına Podgaınova jáne BAQ ókilderi qatysty.
Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıtetiniń tóraǵasy Aızada Qurmanova joba mazmuny men jumystyń negizgi baǵyttaryna toqtalyp ótti.
– Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan bul jobada kitaphana jáne kitap shyǵarý isi týraly zań ázirlendi. Onda kitaphanalardy tolyqtyrý, kitap shyǵarý isin qolǵa alý, aldaǵy 2027 jyly Ulttyq tsıfrlyq platformany iske qosý sııaqty ister josparlanyp otyr. JI damytý jaǵdaıynda kitap oqý mádenıeti, kitap isin ıgerý, zerdeli ult tujyrymdamasy syndy naqty josparlar ázirlenip jatyr. Qazir osy baǵytta zertteý jáne sarapshylyq jumystar júrgizilip jatyr, - dedi ol.
Kitap oqý marafonymen birge bastalǵan bul jobaǵa tirkelý qyrkúıektiń 27 juldyzyna deıin júrgizilgen.
– Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıtetiniń ustanymy aıqyn. Kitap oqyp, ony nasıhattaýǵa arnalǵan osyndaı is-sharalar arqyly zııatkerlikti arttyratyn ulttyq joba qalyptastyryp otyrmyz, - dep komıtet tóraǵasy Aızada Amangeldiqyzy sózin túıindedi.
Bul joba buǵan deıin elimizdegi úsh óńirde pılottyq rejımde júrgizilgen edi. Joba aıasynda 189 211 oqyrmandy qamtyǵan. Osy nátıjeni eskere otyryp, jobany el ishindegi barlyq óńirdi qamtıtyndaı keńeıtý kózdelindi.
Jazýshylar odaǵy málimetinshe, qazir atalǵan is-shara qoǵamnyń keń aýqymyn qamtyp jatyr jáne 7 negizgi sanatty quraıdy. Jobaǵa qatysý – erikti. Kez kelgen oqyrman arnaıy ashylǵan reading-nation.kz platformasyna kirip, jobaǵa qatysý úshin tirkele alady.
Kitap oqý mádenıetin arttyrý maqsatynda uıymdastyrylyp otyrǵan «Jyldyń úzdik 10 oqyrmany» jobasyna barlyǵy 345 kitap iriktelinip alynǵan. Onyń 173-i qazaq tilindegi kitap bolsa, qalǵan 172-si orys tilindegi shyǵarmalar. Joba «kitap oqıtyn mektep», «kitap oqıtyn pedagog», «kitap oqıtyn kolledj», «kitap oqıtyn ýnıversıtet», «kitap oqıtyn áýlet», «kitap oqıtyn memlekettik qyzmetshi», «kitap oqıtyn zııatker» degen 7 negizgi sanattan quralady. Sonymen qatar, konkýrstyq júldega qatysatyn sanattan tys «Parasat» atty qosymsha sanat tirkelingen. Ár sanattaǵy oqyrman platformada kórsetilgen 15 kitapty oqýy tıis.
– Tizimdi qalyptastyrý barysynda «Kitap oqıtyn ult» qoǵamdyq qory Mádenıet jáne aqparat, Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikterinen, sondaı-aq qoǵamdyq uıymdardan usynystar jınady. Osy usynystardyń negizinde qalyptasqan tizim Respýblıkalyq komıssııanyń qaraýyna usynyldy. Respýblıkalyq komıssııa «Oqıtyn mektep» sanaty boıynsha Oqý-aǵartý mınıstrliginiń, «Oqıtyn ýnıversıtet» sanaty boıynsha Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń, al «Oqıtyn memlekettik qyzmetker» sanaty boıynsha Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń usynystaryna basymdyq berip, 345 kitaptan turatyn tizimdi qalyptastyrdy. Sonymen birge buǵan deıingi «100 kitap» jáne «Balalar kitaphanasy» jobalarynda usynylǵan shyǵarmalar da nazardan tys qalǵan joq. ıAǵnı bul tizimniń artynda belgili bir ádebı talǵamdy tańý emes, ártúrli oqyrman toptaryna laıyqty kitaptardy jınaqtap, júıeli túrde oqýǵa múmkindik jasaý maqsaty tur. Tizimge janrlyq turǵydan qarasaq, munda qazaq jáne álem ádebıetiniń klassıkalyq shyǵarmalary, qazirgi proza men poezııa, balalar ádebıeti, tanymdyq jáne áleýmettik mazmundaǵy shyǵarmalar, sondaı-aq oqyrmannyń oılaý kókjıegin keńeıtetin birqatar eńbekter qamtylǵan. Tizimdegi álemdik klassıkanyń úlesi shamamen 35–40 paıyzdy quraıdy. Bul da kezdeısoq emes. Biz oqyrmanǵa tek búgingi kitaptardy ǵana emes, adamzattyń ǵasyrlar boıy qalyptastyrǵan kórkemdik jáne ıntellektýaldyq tájirıbesin de usynýymyz kerek. Sonymen qatar tizimde qazirgi oqyrman arasynda suranysqa ıe kitaptarǵa da basymdyq berildi. Óıtkeni kitap oqý marafony eń aldymen oqyrmandy kitapqa jaqyndatýy kerek. Qazaq tilindegi jáne orys tilindegi lıgalar arasynda da aıyrmashylyq aıtarlyqtaı emes. Múmkindiginshe bir kitaptyń qazaqsha jáne oryssha nusqalaryn qatar usyný tájirıbesi paıdalanyldy. Munyń da ózindik mańyzy bar. Óıtkeni bizdiń maqsatymyz – tilge baılanysty eki túrli ádebı orta qalyptastyrý emes, barsha azamatqa sapaly kitapty qoljetimdi etý. Marafonnyń qazaq jáne orys tilderindegi eki lıgada uıymdastyrylýy da osy ustanymnan týyndaıdy. Qazirgi tańda joba aıasynda mektep oqýshylary, kolledj jáne ýnıversıtet stýdentteri, pedagogter, otbasylar, memlekettik qyzmetshiler jáne jalpy oqyrmandarǵa arnalǵan baǵyttar qarastyrylǵan. Menińshe, bul jerde eń basty másele – 345 kitaptyń ózi emes, osy 345 kitaptyń aınalasynda qalyptasatyn oqyrman ortasy. Sondyqtan «Jyldyń 10 oqyrmany» jobasyn jaı ǵana marafon nemese jarys retinde qaraýǵa bolmaıdy. Bul – oqyrman mádenıetin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan uzaq merzimdi jumystyń bir bóligi. Qazaqstan Jazýshylar odaǵy úshin bul máseleniń orny bólek. Óıtkeni jazýshy men oqyrmannyń arasyndaǵy baılanys úzilse, ádebıettiń qoǵamdyq qyzmeti de álsireıdi. Búgingi qazaq ádebıetine oqyrman kerek. Biraq kez kelgen oqyrman ǵana emes, oıly, talǵamdy, talapshyl oqyrman kerek. Al talǵamdy oqyrman ózdiginen qalyptaspaıdy. Oǵan jaqsy kitap, sapaly aýdarma, kásibı syn, jaqsy mektep, myqty kitaphana jáne eń bastysy – kitapty qurmetteıtin qoǵamdyq orta qajet. Sondyqtan Qazaqstan Jazýshylar odaǵy memleket tarapynan ádebıetke, qalamgerge jáne kitap oqý mádenıetine kórsetilip otyrǵan qoldaýdy joǵary baǵalaıdy, - dedi Qazaqstan Jazýshylar odaǵy Basqarmasynyń tóraǵasy ári osy joba aıasynda qurylǵan komıssııa tóraǵasy Mereke Qulkenov.
Konkýrsqa qatysýǵa nıetti ár oqyrman áýeli, platformada ózine saı sanatqa tirkeledi. Keıin oqyǵan ár shyǵarmasy boıynsha beınejazbamen keri baılanysty dál sol platformada júkteýi kerek. Atalǵan joba búgin, ıaǵnı qyrkúıek aıynyń sońynan bastaý alyp, sáýir aıyna deıin jalǵasyn tappaq. Oqylǵan ár kitap boıynsha óńirlerde naýryz aıynda test tapsyrylyp, ozyq shyqqan oqyrman fınalǵa joldama alady. Ár óńirden 10 oqyrman fınalǵa ótip, 20 óńirden barlyǵy 200 adam aqtyq kezeńge ótedi.
Fınal sáýir aıyna josparlanyp otyr. Al jeńimpaz sáýir aıynda anyqtalyp, júldeli utys «23 sáýir – Ulttyq kitap kúni» qarsańynda tabystalynady.
Eske salaıyq, ár oqyrman úshin júlde qory 10 mln teńge bolyp otyr.
Qazaq jazýshysynyń kitaptary muhıt asyp, AQSh-tyń 31 shtatynan bir-aq shyqqanyn jazǵan edik.
