Jıyn-terim naýqany: 3,2 mln tonna astyq jınaldy
ASTANA. KAZINFORM – Bıylǵy jıym-terim qarsańynda Premer-mınıstrdiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın kúzgi egis jumysy boıynsha jedel shtab otyrysyn ótkizdi. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Nazgúl Hatepovanyń aıtýynsha, elimizdiń kóp óńirinde egin jınaý jumysy júrgizilýde. Jıyn-terim naýqany tamyzdyń úshinshi on kúndiginde bastalady.
Bıyl jalpy jınalatyn egis alqaby 24,2 mln gektar bolsa, onyń 15,6 mln gektary dándi jáne burshaqty daqyl. Búginde 1,9 mln gektar nemese 12,5% alqaptan dándi daqyl jınaldy. Salystyrý úshin aıtatyn bolsaq, ótken jyly osy kezde 1 mln ga nemese 6,1% ónim jınalǵan. Egin jınaýdyń erterek bastalýy jazdyń ádetten tys ystyq bolyp, daqyldyń tez pisýine baılanysty. Bul rette dándi daqyldyń ónimdiligi ótken jylmen salystyrǵanda joǵary: bir jyl burynǵy 14,8 ts/ga-ǵa qaraǵanda orta eseppen 16,4 ts/ga. 3,2 mln tonna astyq jınaqtalǵan.
3,4 myń gektardan maıly daqyl jınalyp, ortasha ónimdilik ótken jylǵy sáıkes kúnge qaraǵanda, 7,4 ts/ga qarsy 10,5 ts/ga-ny kórsetti. 3,5 myń tonna jınaldy. Uıymdasqan sharýashylyqtarda bir jyl burynǵy 235,6 ts/ga-ǵa qaraǵanda ortasha ónimdiligi 249,2 ts/ga bolatyn 214 myń tonna kartop jınalǵan. Sondaı-aq 628,6 myń tonna kókónis pen 506,9 myń tonna baqsha daqyly terildi. Jıyn-terimge arnalǵan tehnıka daıyndaý jumystary aıaqtalýda. Onyń óńirlerdegi daıyndyǵy shamamen 97% bolsa, naýqan bastalǵanda 100%-ǵa jetýi tıis. Jınaýǵa barlyǵy 130,8 myń traktor, 29 myń astyq kombaıny, 17 myń oraq pen 130 myń birlik basqa da tehnıka jumyldyrylady. Onyń ishinde sharýalar jeńildikti lızıng baǵdarlamasy bastalǵannan beri qol jetkizgen 12,7 myńnan astam traktor men 2 340 kombaın alqapqa shyǵady.
Fermerlerge qazirdiń ózinde jospardyń 83%-y bolatyn 1,9 mln tonna tyńaıtqysh jóneltildi. Óńirlerge egin jınaý jumystaryn júrgizýge 401 myń tonna dızel otyny bólindi. Energetıka mınıstrligimen birlesip MÓZ-ge oblystardy bekitý kestesi shilde-qarashaǵa belgilengen. Negizgi astyq egiletin óńirlerdiń aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshilerge arnalǵan dızel otynynyń bir lıtriniń quny 305-310 teńge. Bul naryqtyq baǵadan 10%-ǵa tómen. Búgingi tańda óńirlerge 65,8 myń tonna otyn jóneltildi.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerge jetkizilimderdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin dızel otynynyń jeke pın-kodtary men tsıfrlyq tańbasy engizilip, sondaı-aq kók, sary jáne qyzyl túspen boıalady. Elektrondyq shot-faktýra júıesinde vırtýaldy qoıma quryldy. MKK-men birlesip, Shymkent munaı óńdeý zaýytynda molekýlalyq tańbalaýdy engizý pysyqtalýda. Dándi jáne maıly daqyldy keptirýge aldyn ala 60 myń tonna suıytylǵan gaz bólingen.
Otyrysta astyq qoımasynyń daıyndyǵyna erekshe nazar aýdaryldy. Jalpy saqtaý qýaty 30,7 mln tonna bolsa, aǵymdaǵy júkteme 2,4 mln tonna (17%). Sonymen qatar Aqmola, Qostanaı jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda jalpy óńirler boıynsha qoımalardyń ortasha júktemesi tómen bolǵan kezde 40%-dan astam toltyrylǵan jekelegen elevatorlar bar. Aldaǵy ýaqytta jańa jıyn-terim bastalýyn eskere otyryp, Serik Jumanǵarın ákimdikterge Azyq-túlik korporatsııasymen birlesip, qoımalardy bosatý jumysyn tezdetýdi tapsyrdy.
— Biz agrotehnologııalardy saqtaýdyń nátıje beretinin kórdik: egin jınaý bastalǵan osyndaı qurǵaq jazda da ortasha ónimdilik 16,4 ts/ga-ǵa jetti. Al buryn ortasha eseppen 11-12 ts/ga bolǵan. Jıyn-terim naýqany kezinde ýaqyt qyspas úshin astyq pen maıly daqyldy keptirýge qajetti gaz ben dızel otyny ázir bolýy tıis. Jyljymaly quram jetkilikti mólsherde bolyp, ónimdi saqtaıtyn astyq qoımalaryn ýaqtyly bosatý qajet, — dep atap ótti Serik Jumanǵarın.
Vıtse-premer sonymen qatar negizgi astyq egetin óńir ákimderiniń orynbasarlaryn tyńdady. Egin jınaýdyń erterek bastalýyna baılanysty Aqmola oblysy qyrkúıekke josparlanǵan dızel otyny kóleminiń bir bóligin tamyzǵa aýystyrý týraly ótinish jasady. Energetıka mınıstrligine bul máseleni óńirmen birge jedel pysyqtaý tapsyryldy. Elimizdegi tórt qant zaýyty ornalasqan Jambyl oblysy men Jetisýda qant qyzylshasyn jınaýǵa daıyndyq máselesi de qaraldy. Qazirgi ýaqytta Kóksý qant zaýytyn qýattylyǵy táýligine 2 myń tonnadan 3 myń tonnaǵa deıin arttyryp, jańǵyrtý júrgizilýde. Taraz qant zaýytynda qýattylyǵy táýligine 3 myń tonna qant qyzylshasyn óńdeý boıynsha jańa jelini iske qosý-baptaý jumysy júrgizilýde. Bul jumystardy qazanǵa deıin aıaqtaý josparlanyp otyr. Qýattylyǵy táýligine 3 myń tonna Merki qant zaýyty jáne qýattylyǵy 3,5 myń tonna Aqsý qant zaýyty shtattyq rejımde jumys isteıdi. 2027 jylǵa qaraı Aqsý zaýytynyń qýatyn táýligine 4,5 myń tonnaǵa, Kóksý zaýytynyń qýatyn 5 myń tonnaǵa deıin arttyrý josparlanýda.
2025 jyly Qazaqstanda 171,9 myń tonna qant óndirildi. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 5,6%-ǵa artyq. 2026 jylǵy qańtar-maýsymda 76,9 myń tonna qant óndirilgen.
Aıta ketelik Qazaqstan Eýrazııanyń azyq-túlik habyna aınalyp keletini týraly jazǵan edik.
