JI Qazaqstanda munaı uńǵymalaryn burǵylaıtyn eń tıimdi núkteni anyqtaıdy
ASTANA. KAZINFORM- Energetıka mınıstrligi energetıka salasyn resýrstardy óndirýden bastap, olardy tasymaldaý, óńdeý jáne túpkilikti tutynýshyǵa jetkizýge deıin tolyq tsıfrlandyrýdy josparlap otyr. Bul týraly QR Energetıka mınıstrliginiń Tsıfrlandyrý departamentiniń dırektory Erjan Qoshqarov málimdedi.
Onyń aıtýynsha, negizgi baǵyttardyń biri óndiristik jáne energetıkalyq nysandardyń tsıfrlyq egizderin jasaý.
– Bul óndiristik nysandardan, mysaly, ken óndirýden nemese energetıkalyq nysandardan, ıaǵnı jylý óndiretin energetıkalyq obektilerden bastalatyn tsıfrlyq egizderdi qurý. Bul júıe sońǵy tutynýshyǵa deıin jetkiziledi, – dedi Erjan Qoshqarov.
Ol tsıfrlandyrý energııa resýrstarynyń qozǵalysynyń búkil tizbegin ken ornynan bastap sońǵy tutynýshyǵa deıin qamtýy tıis ekenin atap ótti.
– Ken ornynan bastap, ol óńdeý, tasymaldaý, jetkizý jáne ótkizý sııaqty tutas tizbekten ótedi. Biz osy tizbektiń barlyǵyn júz paıyz tsıfrlandyryp, sheshim qabyldaý úshin barynsha ashyq ári móldir etýdi kózdep otyrmyz. Bul sheshimderdi jyldam, tipti birden qabyldaýǵa múmkindik beredi, – dedi ol.
Qoshqarovtyń aıtýynsha, tsıfrlandyrý salanyń ashyqtyǵyn arttyryp, qabyldanatyn sheshimderdiń sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
– Tsıfrlandyrý ashyqtyq pen jarııalylyqty qamtamasyz etedi jáne bul sheshimderdiń sapasyn arttyrýǵa yqpal etedi, – dedi ol.
Onyń aıtýynsha, ónerkásiptik qaýipsizdikke de erekshe nazar aýdarylyp otyr. Energetıka jáne munaı-gaz salalarynda eńbek qaýipsizdigi talaptarynyń buzylýyn anyqtap, yqtımal qaýipter týraly aldyn ala eskertetin kompıýterlik kórý júıeleri synaqtan ótkizilip jatyr.
– Jobalardyń biri ónerkásiptik nysandardaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý. Onda beınekameralar jetildirilip, olar eńbek qaýipsizdigi talaptarynyń qandaı da bir buzýshylyqtaryn aldyn ala anyqtap, der kezinde eskertedi. Bul qyzmetkerlerdiń jaraqat alý jaǵdaılarynyń aldyn alýǵa kómektesedi, – dep habarlady Qoshqarov.
Onyń aıtýynsha, mundaı baǵdarlamalardy qoldaný óndiristegi jaraqat alý qaýpin aıtarlyqtaı tómendetýge 98 paıyzǵa deıin azaıtýǵa múmkindik beredi.
Tsıfrlandyrýdyń taǵy bir baǵyty aýa raıy jaǵdaılaryn eskere otyryp, elektr energııasyn óndirý men tutynýdy boljaý. Meteorologııalyq qyzmetterdiń derekteri josparlaý júıelerine biriktiriledi. Bul generatsııa men tutynýdaǵy ózgeristerdi aldyn ala boljaýǵa múmkindik beredi.
– Mysaly, búgin kún bultty bolady delik, sondyqtan kún sáýlesi az túsedi. Soǵan sáıkes, biz belgili bir óńirdi qamtamasyz etý úshin qosymsha resýrstardy aldyn ala kóbeıtemiz, – dep túsindirdi ol.
Qoshqarovtyń aıtýynsha, Qazaqstan úshin el aýmaǵynyń aýqymdylyǵyna baılanysty elektr energııasynyń óńirler arasyndaǵy aǵyndaryn aldyn ala josparlaý asa mańyzdy.
– Qazaqstan – aýmaǵy úlken memleket. Elektr energııasyn bir óńirden ekinshi óńirge jetkizýdiń ózi ýaqytty, resýrsty jáne elektr jelileriniń ótkizý qabiletin qajet etedi. Sondyqtan biz belgili bir óńirde ne bolýy múmkin ekenin aldyn ala bilip, soǵan sáıkes jospar quryp, aldyn ala daıyndalamyz, – dedi departament dırektory.
Jasandy ıntellekt geologııalyq barlaýda da qoldanylyp jatyr. Qoshqarovtyń aıtýynsha, tsıfrlyq tehnologııalar úlken kólemdegi derekterdi óńdep, burǵylaýǵa perspektıvaly ýchaskelerdi anyqtaýǵa múmkindik beredi.
– Geologııalyq barlaýda bul tehnologııalar qazir keńinen qoldanylyp jatyr. QazMunaıGaz kompanııasynda aýqymdy jobalar júzege asyrylyp jatyr. Onda mıllıondaǵan túrli derek jınaqtalady. Barlyq faktor eskerilip, nátıjesinde júıe naqty qaı jerde burǵylaý qajet ekenin nemese qaı jerde burǵylaýǵa bolmaıtynyn kórsetetin usynys beredi, – dedi ol.
Ol mundaı tehnologııalardyń ekonomıkalyq áseri aıtarlyqtaı bolýy múmkin ekenin atap ótti. Sebebi bir uńǵymany burǵylaýdyń quny ondaǵan, tipti júzdegen mıllıon dollarǵa jetýi yqtımal.
– Bir ǵana uńǵymany burǵylaý, mysaly, 30 mıllıon dollarǵa deıin nemese aýmaqtyń kúrdeliligine baılanysty 100 mıllıon dollarǵa deıin turýy múmkin. Al eger teńizde burǵylanatyn bolsa, onyń quny 300–500 mıllıon dollarǵa deıin jetedi, – dedi Qoshqarov.
Onyń aıtýynsha, tsıfrlyq tehnologııalardy qoldaný táýekelderdi azaıtyp, paıdaly qory bar ken ornyn nemese uńǵymany tabýdyń yqtımaldyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
– Bul ken ornynyń bar bolýy nemese burǵylanatyn uńǵymadan resýrs tabylý yqtımaldyǵyn arttyrýǵa jáne táýekelderdi azaıtýǵa kómektesedi, – dep qorytyndylady Tsıfrlandyrý departamentiniń dırektory.
Aıta keteıik, gazdy únemdeýge JI kómektesedi.
