JI dáýirinde Qazaqstanǵa ne qajet: ınternet, maman jáne energııa

Memlekettik organdar men tehnologııa salasynyń ókilderi tsıfrlyq ekonomıkany damytý, jasandy ıntellektini engizý, ınfraqurylymdy jańartý jáne energetıkalyq qaýipsizdik máselelerin talqylady. Kezdesýler Astana Hub-ta, Nura aýdany ákiminiń apparatynda jáne Ulttyq mýzeıde uıymdastyryldy. Talqylaýǵa Quryltaı depýtaty Darhan Ahmedıev, «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Baǵdat Mýsın jáne energetıka vıtse-mınıstri Baqytjan Іlııas qatysty.

Qazaqstannyń IT eksporty 1 mlrd dollarǵa jetti

Astana Hub-taǵy kezdesýde halyqtyq tsıfrlyq ekonomıkaǵa kóshý jáne otandyq IT-kompanııalardy qoldaý máseleleri qozǵaldy.

Quryltaı depýtaty Darhan Ahmedıevtiń aıtýynsha, tsıfrlyq sheshimder ekonomıkanyń barlyq salasyna qajet. Bul qazaqstandyq mamandar ázirlegen ónimderge suranysty arttyrady. Sońǵy bes jylda Qazaqstannyń IT qyzmetteriniń eksporty 30-33 mıllıon dollardan 1 mıllıard dollarǵa deıin ósken.

Depýtat tsıfrlyq quraldar óńir turǵyndaryna qashyqtan jumys isteýge, ónimderin marketpleıster arqyly satýǵa jáne sheteldik tapsyrys berýshilermen jumys isteýge múmkindik beretinin atap ótti.

Sondaı-aq ol «Halyqtyq qurylys» baǵdarlamasyn júzege asyrýda tsıfrlyq tehnologııalardyń mańyzyna toqtaldy. 2029 jyldyń sońyna deıin áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq nysandar salýǵa Ulttyq qordan shamamen 6,5 trıllıon teńge bólý josparlanǵan. Tsıfrlyq modelder qurylys nysandarynyń ornalasýyn, halyq sany men ınjenerlik jelilerge túsetin júktemeni aldyn ala baǵalaýǵa kómektesedi.

Jasandy ıntellekt kásipkerlikke jańa múmkindik ashady

«Qazaqtelekom» basshysy Baǵdat Mýsın jasandy ıntellekt quraldarynyń qoljetimdi bolýy tehnologııalyq ónim ázirleýdi jeńildetkenin aıtty. Onyń sózinshe, qazir arnaıy baǵdarlamalaý tájirıbesi joq adamdar da JI agentteriniń kómegimen qosymsha nemese tsıfrlyq ónim jasaı alady.

Ol tsıfrlyq kásipkerlikti damytý úshin sapaly ınternet, talshyqty-optıkalyq jeliler, derekterdi óńdeý ortalyqtary jáne mamandardy daıarlaý mańyzdy ekenin atap ótti.

Mýsın aýyl sharýashylyǵynda da tsıfrlyq platformalardy keńinen qoldaný qajettigin aıtty. Mundaı servıster fermerlerdi banktermen, satyp alýshylarmen jáne logıstıkalyq kompanııalarmen baılanystyryp, ónimdi ótkizý men tasymaldaýdy jeńildetedi.

Sonymen qatar telemedıtsına arqyly shalǵaı eldi meken turǵyndaryna medıtsınalyq keńes berý, bilim berý salasynda tsıfrlyq platformalardy damytý múmkindikteri sóz boldy.

Energetıka salasy tsıfrlyq ekonomıkanyń suranysyna daıyndalýy kerek

Energetıka vıtse-mınıstri Baqytjan Іlııas tsıfrlyq ekonomıkanyń damýy elektr energııasyn tutynýdy arttyratynyn atap ótti. Jańa óndiris oryndary, derekter ortalyqtary men esepteý qýattary úshin turaqty energııamen jabdyqtaý qajet.

Onyń aıtýynsha, Memleket basshysy Qazaqstannyń 2035 jylǵa deıingi energetıkalyq teńgerimin ózektendirýdi tapsyrǵan. Bul qujatta jasandy ıntellekt, telekommýnıkatsııa jáne qurylys salalarynyń bolashaqtaǵy energııa qajettiligi de eskerilýi tıis.

Vıtse-mınıstr Ekibastuz energetıkalyq kesheni bazasynda júzege asyrylyp jatqan «Derekter ortalyqtarynyń alqaby» jobasyn mysalǵa keltirdi. Joba derekterdi óńdeý ortalyqtaryn energetıkalyq ınfraqurylymǵa jaqyn ornalastyrýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq energetıka jáne munaı-gaz nysandarynyń tsıfrlyq egizderin jasaýǵa arnalǵan úlgilik IT arhıtektýra ázirlenip jatqany aıtyldy. Ony 2026 jyldyń sońyna deıin bekitý josparlanǵan. Mundaı tehnologııalar óndiristik úderisterdi baqylaýǵa, jabdyqtardy tıimdi paıdalanýǵa jáne otyn shyǵynyn azaıtýǵa múmkindik beredi.

Kezdesýlerde tsıfrlyq ekonomıka, ınfraqurylymdyq qurylys jáne energetıkalyq qaýipsizdik bir-birimen tyǵyz baılanysty ekeni atap ótildi. Spıkerlerdiń pikirinshe, bul bastamalardyń túpki nátıjesi jańa jumys oryndaryn ashý, halyqtyń tabysyn arttyrý jáne ómir sapasyn jaqsartý bolýy tıis.

Buǵan deıin sarapshylar Joldaýdaǵy strategııalyq mindetterdi talqylaǵanyn jazdyq.