Jetinshi arnadaǵy debat: jeti saıası partııa bilim berý máselelerin talqylady
ASTANA. KAZINFORM — «Jetinshi arna» efırinde Quryltaı saılaýyna qatysatyn Qazaqstandaǵy jeti saıası partııa ókilderiniń teledebaty ótip jatyr. Pikirtalastyń negizgi taqyryby – bilim berý salasyndaǵy máseleler.
«Ádilet» partııasy 5 mıllıon qazaqstandyqty tsıfrlyq qaýipsizdik pen jasandy ıntellekt daǵdylaryna oqytýdy usyndy. «Ádilet» partııasynyń ókili Raýan Kenjehanuly debat barysynda bilim berý júıesine jasandy ıntellektini engizý jáne azamattardyń jeke derekterin qorǵaýǵa qatysty josparlaryn tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, partııa aldaǵy bes jyl ishinde oqýshylardy, pedagogterdi jáne egde jastaǵy azamattardy qamtıtyn tsıfrlyq saýattylyqty arttyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy jobany iske asyrýdy josparlap otyr.
Respublica partııasy bilim berý júıesin damytýǵa arnalǵan bes bastamasyn tanystyrdy. Quryltaı saılaýyna arnalǵan televızııalyq debatta partııa atynan sóz sóılegen Meıramgúl Mádáli Qazaqstannyń bilim berý salasyn damytýǵa qatysty usynystaryn usyndy. Partııa sheteldik talapkerlerge arnalǵan tsıfrlyq qabyldaý júıesin engizýdi, halyqaralyq jáne qos dıplomdy baǵdarlamalardy keńeıtýdi, bilimniń onlaın eksportyn damytýdy, táýelsiz akkredıtteý júıesin jetildirýdi jáne joǵary oqý oryndarynyń akademııalyq erkindigin arttyrýdy usyndy.
«Aq jol» partııasynyń ókili ustazdardyń jalaqysyn jyl saıyn kóterýdi usyndy. Televızııalyq debat barysynda «Aq jol» partııasynyń ókili Dýlat Tastekeı partııa baǵdarlamasynyń ózeginde ǵylym men ınnovatsııa turǵanyn aıtty. Onyń sózinshe, partııa adamı kapıtaldy damytýǵa baǵyttalǵan naqty usynystar ázirlegen. Sondaı-aq ol ustazdardyń jalaqysyn jyl saıyn ınflıatsııa deńgeıinen joǵary mólsherde júıeli túrde kóterýdi usynyp otyrǵandaryn jetkizdi. Dýlat Tastekeı bul bastamalardy tolyq júzege asyrýǵa senim bildirdi.
Televızııalyq debatta JSDP ókili Maqsut Nasıbýlov tegin joǵary bilim berýdi popýlızm deýge bolmaıtynyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, mundaı júıe Germanııa, Norvegııa jáne Fınlıandııada sátti jumys istep keledi. Sondaı-aq ol joǵary bilimge qoljetimdilik keńeıip, ýnıversıtette oqý múmkindigi otbasynyń qarjylyq jaǵdaıyna ǵana táýeldi bolmaýy tıis ekenin aıtty.
«Baıtaq» jasyldar partııasynyń ókili Aslan Baızahanovtyń aıtýynsha, ekologııalyq mádenıet ár qazaqstandyqtyń ómir saltynyń bir bóligine aınalýy kerek. Bul tárbıe bala kezden, ıaǵnı balabaqshadan bastalyp, otbasynda, jumys ornynda jáne memlekettik basqarý júıesinde jalǵasýy qajet. Onyń sózinshe, partııa osy baǵytta 150 myńnan astam adamǵa ekologııalyq saýattylyq negizderin úıretken. Bul jumys ári qaraı da jalǵasyn tabady.
«Aýyl» partııasynyń ókili Shahmardan Baımanov «Dıplommen aýylǵa» baǵdarlamasynyń oryndalýyna baqylaýdy kúsheıtý qajet ekenin málimdedi. Onyń aıtýynsha, 2019 jyldan beri baǵdarlama aıasynda 114 myń adam memlekettik qoldaýǵa ıe bolǵan. Onyń ishinde 52 myń azamat turǵyn úı alýǵa jeńildetilgen nesıe alǵan. Sonymen qatar, sońǵy úsh jylda 166 qatysýshy baǵdarlama talaptaryn buzyp, memleketke 700 mıllıon teńgeden astam qarajatty qaıtarýǵa mindettelgen. Shahmardan Baımanov aýyldyq kvota arqyly joǵary oqý oryndaryna túsken túlekter dıplom alǵannan keıin týǵan aýyldaryna oralyp, sol jerde eńbek etýi tıis ekenin de atap ótti.
QHP ókili Beıbit Qusaıynov partııalar arasyndaǵy televızııalyq debatta moderatordyń kolledjderdi jekemenshik kompanııalardyń senimgerlik basqarýyna berý týraly suraǵyna jaýap berdi. Onyń aıtýynsha, elimizde mehanık, santehnık jáne basqa da jumysshy mamandar tapshy. Sonymen qatar, kolledj túlekteriniń 40 paıyzy óz mamandyǵy boıynsha jumys istemeıdi. Kerisinshe, olar kýrer nemese taksı júrgizýshisi bolyp eńbek etýge májbúr. Bul – alańdatarlyq jaǵdaı, dedi QHP ókili.
Beıbit Qusaıynovtyń pikirinshe, bul máseleniń sheshimi – kolledjderdi beıindi jekemenshik kompanııalardyń basqarýyna berý. Onyń aıtýynsha, mundaı tásil stýdentterge oqý barysynda óndiristik tájirıbeden ótýge múmkindik beredi. Sonyń nátıjesinde olar kolledjdi támamdaǵannan keıin turaqty jumysqa ornalasýǵa múmkindik alady.
