Jertóleler men ýaqytsha úılerde turady: depýtat stýdenttik jataqhanalar jaǵdaıyn kóterdi

Májilis depýtaty Nurgúl Taý qalyptasqan jaǵdaıǵa júıeli taldaý jasap, jataqhana oryndarynyń tapshylyǵyn azaıtýǵa jáne ınfraqurylymǵa ınvestıtsııa salatyn joǵary oqý oryndaryna salyqtyq jeńildikter qarastyrýǵa baǵyttalǵan jeti naqty usynysyn tanystyrdy.

Depýtat resmı derekterdi keltirdi. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, 2025–2026 oqý jylynyń basynda Qazaqstanda 678 myńnan astam stýdent bilim alyp jatyr. Onyń 364,5 myńy basqa óńirlerden kelgen. Resmı túrde 115,6 myń stýdent jataqhanaǵa muqtaj bolsa, sonyń tek 95,3 myńy ǵana orynmen qamtylǵan. Osylaısha, keminde 20,3 myń stýdent baspanasyz qalyp otyr.

Depýtattyń aıtýynsha, resmı statıstıka máseleniń shynaıy aýqymyn tolyq kórsetpeıdi. Kóptegen stýdent birinshi kýrstan keıin-aq jataqhanaǵa ótinish berýdi toqtatady. Sebebi oryn alý múmkin emes ekenin túsinedi.

- Resmı kórsetkishter men naqty jaǵdaıdyń arasynda aıtarlyqtaı alshaqtyq bar. Іs júzinde kóptegen ýnıversıtet ekinshi nemese úshinshi kýrstan bastap stýdentterge baspana máselesin óz betinshe sheshýge qaldyrady. Sonyń saldarynan birqatar stýdent jertólelerde, jartylaı jertóle bólmelerinde, mansardalar men ýaqytsha qurylystarda turýǵa májbúr. Sebep qarapaıym: Almatyda ekonom sanattaǵy jaldamaly páterdiń ózi aıyna 140 – 270 myń teńge turady. Bul kóptegen óńirlik otbasylar úshin qoljetimsiz, - dedi Nurgúl Taý.

Onyń sózinshe, jataqhana máselesi tikeleı bilim sapasyna áser etip otyr. Jaldaý aqysyn tóleý úshin stýdentterdiń bir bóligi tolyq jumys isteýge májbúr. Bul olardyń sabaqqa qatysýy men oqý úlgerimine keri yqpal etedi.

- Jumys berýshiler tolyq jumys kúnin talap etedi. Sonyń saldarynan kóptegen stýdent sabaqqa turaqty qatysa almaıdy. Olar oqýdy tastap ketpeıdi, tek osyndaı jaǵdaımen ómir súrýge májbúr. Jyl saıyn Qazaqstanda 60 myńnan astam jas turǵyn úı men oqý aqysyn tańdaý aldynda qalady. Nátıjesinde stýdentterdiń ózine de, otbasyna da, jumys berýshilerge de jáne jalpy ekonomıkaǵa da zııan keledi, - dedi depýtat.

Máseleni sheshý úshin Respublica partııasy stýdenttik turǵyn úı júıesin keshendi reformalaýdy usynady.

Birinshi, jataqhana oryndaryn bóletin biryńǵaı ulttyq tsıfrlyq platformany qurý. Ol stýdentterge oqýǵa túser aldynda onlaın ótinish berýge, bos oryndardy naqty ýaqyt rejıminde kórýge jáne elektrondy kezekti baqylaýǵa múmkindik beredi.

Ekinshi baǵyt - joǵary oqý oryndary úshin tıimdilik kórsetkishterin engizý. Ýnıversıtetterdi lıtsenzııalaý jáne memlekettik bilim berý tapsyrysyn bólý kezinde stýdentterdi jataqhanamen qamtý deńgeıi eskerilmek.

Úshinshi bastama jataqhana qurylysy men ony jańǵyrtýǵa ınvestıtsııa salatyn joǵary oqý oryndaryna salyqtyq jeńildikter berýge qatysty.

Jataqhanalardy salýǵa, qaıta jańǵyrtýǵa jáne kúrdeli jóndeýge baǵyttalǵan paıdany korporatıvtik tabys salyǵynan bosatý, materıaldyq-tehnıkalyq bazany jańǵyrtýǵa jumsalatyn paıdany salyqtan bosatý usynylady. Bul jeńildikterdiń jalpy kólemi salyq salynatyn bazanyń 50%-yna deıin jetýi múmkin. Sonymen qatar jataqhana salyp jatqan joǵary oqý oryndaryn qurylys materıaldary men merdigerlik jumystarǵa salynatyn qosylǵan qun salyǵynan (QQS) bosatý qajet.

Usynystardyń jeke bir bóligi memlekettik-jekemenshik áriptestikti damytýǵa arnalǵan. Depýtattyń pikirinshe, qoldanystaǵy baǵdarlamalarǵa aýdıt júrgizip, bıznes úshin naqty yntalandyrý tetikterin qalyptastyrý qajet.

Qurylys kompanııalary úshin salyqtyq jeńildikter engizý usynylady: jataqhana qurylysyna QQS boıynsha nóldik mólsherleme belgileý jáne múlik salyǵynan 10 jylǵa bosatý. Sondaı-aq, ınvestorlardyń táýekelderin azaıtý úshin jataqhanalardaǵy oryndardyń belgili bir bóligin memleket kepildendirilgen túrde satyp alatyn tetik engizý qajet. Budan bólek, áleýmettik-kásipkerlik korporatsııalar arqyly jyldyq 2,5 paıyzben beriletin jeńildetilgen qarjylandyrý baǵdarlamasynyń aıasyn keńeıtip, jataqhana qurylysyn ruqsat etilgen jobalar tizimine engizý usynylady.

Sondaı-aq jataqhana salýǵa arnalǵan jer ýchaskeleriniń biryńǵaı tizilimin qalyptastyrý jáne ýnıversıtetterge olardy uzaq merzimge jeńil sharttarmen jalǵa berý múmkindigin qarastyrý usynylady. Ásirese jataqhana tapshylyǵy qatty seziletin Almaty men Astanaǵa erekshe nazar aýdarylady.

Altynshy shara - halyqaralyq deńgeıde keń taralǵan Purpose-Built Student Accommodation (PBSA) modelin damytý. Bul tásil stýdenttik turǵyn úıdi turaqty suranysy bar jáne kásibı basqarylatyn ınvestıtsııalyq aktıv retinde qarastyrady.

Jetinshi baǵyt - stýdenttik turǵyn úıdiń ulttyq standartyn ázirleý. Onda turý alańy, sanıtarlyq talaptar, ınternet, qaýipsizdik jáne ınfraqurylym boıynsha mindetti talaptar belgilenbek. Al hostelder tek ýaqytsha sheshim retinde ǵana qarastyrylýy tıis.

Otyrys barysynda depýtat halyqaralyq tájirıbege de toqtaldy. AQSh-ta jataqhana qurylysy memlekettik-jekemenshik áriptestik arqyly jáne arnaıy qarjylyq quraldarmen damyp keledi. Ulybrıtanııada stýdenttik turǵyn úıdiń tolyqqandy ındýstrııasy qalyptasqan. Sıngapýr oryndardy tsıfrlandyrýǵa jáne memleket pen bıznestiń uzaq merzimdi seriktestigine súıenedi. Reseıde memlekettik ýnıversıtetterge jataqhana salatyn ınvestorlarǵa salyqtyq jeńildikter engizilgen.

Talqylaý qorytyndysy boıynsha qatysýshylar júıeli sheshimder ázirleý jáne jańa tásilder qalyptastyrý qajettigin qoldady.

- Shyn máninde búgin biz tek jataqhana týraly ǵana aıtyp otyrǵan joqpyz. Biz jastardyń bolashaǵy týraly aıtyp otyrmyz. Eger búgin bilim alýǵa jaǵdaı jasamasaq, erteń bilikti kadr týraly aıtýǵa moraldyq quqyǵymyz bolmaıdy. Stýdentterdi baspanamen qamtamasyz etý - jeke adamǵa kómek emes. Bul - Qazaqstannyń bolashaǵyna salynǵan ınvestıtsııa, - dep túıindedi Nurgúl Taý.

Aıta keteıik, buǵan deıin stýdenttik jataqhanalarda 5000-nan asa oryn tapshy ekeni habarlandy.