Jerdi salqyndatý úshin ǵalymdar ǵaryshqa alyp kúnqaǵar ornalastyrýdy usyndy
ASTANA. KAZINFORM – Ǵalymdar Jerdiń temperatýrasyn Tselsıı shkalasy boıynsha 1 gradýsqa tómendetý úshin ǵaryshqa alyp kúnqaǵar ornalastyrý múmkindigin zerttep jatyr, dep habarlaıdy Nature basylymy.
Tujyrymdamaǵa sáıkes, Jer men Kúnniń arasyna myńdaǵan shaǵylystyrǵysh spýtnık nemese bólshekterden turatyn bult ornalastyrý kózdelgen. Olar kún sáýlesiniń az ǵana bóligin bógep, planetanyń qyzýyn báseńdetýi tıis.
Kommertsııalyq emes Planetary Sunshade Institute uıymynyń jańa esebinde mundaı júıeniń qurylysy aýyr zymyrandardy jasaý tehnologııasy damyǵan jaǵdaıda aldaǵy 20-40 jylda bastalýy múmkin ekeni aıtylǵan.
Jahandyq temperatýranyń kóterilýine baılanysty bul ıdeıaǵa qyzyǵýshylyq artyp keledi. Tamyz aıynda SpaceX kompanııasynyń basshysy Ilon Mask ta áleýmettik jelide spýtnıkterdiń kómegimen Jerge túsetin kún sáýlesin azaıtyp, jahandyq jylyný máselesin sheshýge bolatynyn jazǵan.
Alaıda ǵalymdar bul tehnologııanyń qanshalyqty tıimdi ári júzege asyrýǵa qolaıly ekenine qatysty ortaq pikirge kelgen joq.
Ulybrıtanııanyń Advanced Research and Invention Agency agenttiginiń 400 myń fýnt sterlıng granty esebinen ázirlengen esepte ǵaryshtyq kúnqaǵardyń alty yqtımal úlgisi qarastyrylǵan. Zertteý avtorlary Jerge túsetin kún sáýlesiniń shamamen 1 paıyzyn bógegen jaǵdaıda planetanyń ortasha temperatýrasy 1 gradýsqa tómendeýi múmkin dep esepteıdi.
Usynystardyń biri – dıametri shamamen 40 shaqyrym bolatyn 5 myńǵa jýyq alyp aınalmaly spýtnık ornalastyrý. Mundaı júıeni jasaý úshin shamamen 70 mıllıon tonna materıal qajet. Bul – osy ýaqytqa deıin ǵaryshqa ushyrylǵan barlyq nysannyń jıyntyq massasynan shamamen 1 500 ese kóp.
Júıeni qurastyrý úshin spýtnık bólshekterin Jerden ǵaryshqa jetkizip, sol jerde biriktirý qajet bolady. Esep avtorlary tasymaldaý shyǵyndaryn azaıtý úshin Aıdan óndirilgen materıaldardy paıdalanýdy usynady.
Taǵy bir nusqa – Jer men Kúnniń arasyna shaǵylystyrǵysh shań nemese arnaıy bólshekterden turatyn bult ornalastyrý. Bul tásil spýtnıkter júıesimen salystyrǵanda júzdegen ese az materıaldy qajet etýi múmkin. Degenmen zertteýshiler ony ázirge boljamdy ári tájirıbelik negizi az tujyrymdama dep sanaıdy.
Eki júıeni de Jerden shamamen 2 mıllıon shaqyrym qashyqtyqta ornalastyrý usynylǵan. Bul núktede olar kún sáýlesiniń planetaǵa jetýine kedergi keltire alady.
Sonymen qatar tehnologııaǵa qatysty birqatar qaýip bar. Myńdaǵan zymyran ushyrý qorshaǵan ortanyń lastanýyna ákelýi múmkin. Al ǵaryshtyq kúnqaǵarlardyń uzaq merzimdi áseri ázirge belgisiz. Synshylar mundaı jobalarǵa basymdyq berý úkimetterdiń jahandyq jylynýdyń negizgi sebebi sanalatyn parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn qysqartý jónindegi jumystarynan nazaryn aýdarýy múmkin ekenin eskertedi.
Jobanyń quny da úlken kedergi bolyp otyr. Esepte naqty shyǵyndy baǵalaýǵa jetkilikti derek joq ekeni aıtylǵan. Al Nottıngem ýnıversıtetiniń ınjeneri Shantal Kappellettı mundaı planetalyq kúnqaǵardyń quny ondaǵan trıllıon dollarǵa jetýi múmkin dep boljaıdy.
Aıta keteıik, buǵan deıin Qytaıdyń Aıǵa adam qondyrý josparyn tanystyrǵanyn jazdyq.
