Jerasty sýyn paıdalanatyn sharýalarǵa salyq azaıýy múmkin
ASTANA. KAZINFORM -Premer-mınıstrdiń orynbasary – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken Salyq Kodeksin engizý jónindegi jobalyq keńseniń 25-shi otyrysynda jer asty sýlaryn paıdalaný kezinde aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge júktemeni azaıtý máselesi, jeke tulǵalardyń nesıesin esepten shyǵarý kezindegi salyq salý qaǵıdaty jáne boryshtyq baǵaly qaǵaz boıynsha dıskontty esepke alý tártibi qaraldy.
Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi 2027-2040 jyldarǵa arnalǵan jerasty sýlaryn keshendi paıdalaný jáne basqarý tujyrymdamasy sheńberinde jerasty kózderin sharýashylyq aınalymǵa tartý úshin salyq tetikterin ońtaılandyrýdy usyndy. Qazir elimizdiń jerasty sýlarynyń áleýeti 3,5%-dan az, al sýarý salasynda 2%-dan az paıdalanylady.
Bul rette, SRIM aqparaty boıynsha, paıdaly qazbalardy óndirýge salynatyn salyqtyń (PQÓS) qoldanystaǵy stavkalary jáne jazylý bonýsy agrarlyq shyǵyndar qurylymynda mańyzdy quramdas bolyp qala beredi. Osy mindetterdi sheshý jáne sý paıdalanýshylardy zańdy alańǵa aýystyrý úshin mınıstrlik 1 tekshe metr úshin 0,0006 AEK (2,6 teńge) mólsherinde jerasty sýlaryn óndirýge arnalǵan jeke tómendetilgen PQÓS mólsherlemesin belgileýdi jáne jerasty sýlaryn tek sýarý úshin paıdalanatyn aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi jazylý bonýsyn tóleýden bosatýdy usynady.
SRIM baǵalaýy boıynsha jerasty sýlarynyń bekitilgen qorlarynyń keminde 10%-yn tartý aınalymǵa shamamen 116,7 myń ga sýarmaly jerdi engizýge, agroındýstrııalyq klasterlerge ınvestıtsııa tartýǵa jáne joǵary qaıta óńdeý óndirisiniń kólemin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Vıtse-premer Serik Jumanǵarın jerasty sý kózderin paıdalanýdy yntalandyrýdy qoldap, keshendi jáne teńdestirilgen tásil qajet ekenin atap ótti.
-Biz jerasty sýlaryn paıdalanýdy yntalandyrý tásilin qoldaımyz. Ol ásirese jerústi sý kózderi tapshy óńirlerde qajet. Degenmen, túpkilikti sheshimder sýdyń qunyna ǵana emes, sonymen qatar ónimdilikti, ınvestıtsııa kólemin jáne jumys oryndaryn qurýdy qosqanda, barlyq ekonomıkalyq áserge negizdelýi kerek. Sý shekteýli resýrs, sondyqtan ony utymdy esepke alý óte mańyzdy. Úkimet sýarýdy damytý jónindegi jol kartasyn quryp, onda sý kózderiniń barlyq túri eskeriletin bolady. Bul mehanızmdi aldymen saraptamalyq jáne ǵylymı qoǵamdastyqpen talqylaý qajet. Ǵalymdar ekonomıkalyq ósim ekologııaǵa zııan keltirmeýi úshin qorlardyń qaıta tolýy men óndirýdiń qaýipsiz deńgeıine naqty baǵa berýi kerek,— dep atap ótti vıtse-premer.
Talqylaý qorytyndysy boıynsha máseleni pysyqtaý, ony ǵalymdardyń esepteýimen jáne baǵalaýymen nyǵaıtý, sodan keıin ǵana sýarýdy damytý jónindegi Jol kartasyna engizý tapsyryldy.
Ekinshi másele jeke tabys salyǵyn (JTS) bankter keshirgen kezde azamattardyń nesıelik bereshegi somasyna salyq salý týraly boldy. Qoldanystaǵy Salyq kodeksi boıynsha esepten shyǵarylǵan borysh somasy qaryz alýshynyń tabysy bolyp sanalyp, bul JTS tóleý mindetine alyp keledi. Bul rette bosatý 368-bap boıynsha keıbir jaǵdaılarda ǵana qarastyrylady. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi Qazaqstan qarjygerleriniń qaýymdastyǵymen birlesip, alaıaqtyq qaryzdardy qosa alǵanda, úmitsiz kredıtterdi esepten shyǵarý kezinde azamattardy JTS-tan tolyq bosatýdy usyndy.
Serik Jumanǵarın bankterdiń kommertsııalyq táýekelderi men qaryz alýshylardyń qıyn ómirlik jaǵdaılaryn saralaý qajettigin atap ótti. Mundaǵy áńgime adamǵa táýelsiz sebeptermen nesıege qyzmet kórsetý múmkindigin obektıvti túrde joǵaltqan jaǵdaılar týraly bolyp otyr.
-Alaıaqtardyń áreketinen zardap shekken azamattar, sondaı-aq ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan qaryz alýshylar qaryzyn esepten shyǵartý kezinde JTS tóleýden tolyq bosatylýy tıis. Mundaǵy memlekettiń ustanymy aıqyn. Alaıda, eger bank óziniń balansyn ońtaılandyrý jáne provızııalardy taratý úshin kommertsııalyq nesıeni esepten shyǵarsa, bıýdjet salyq túsimderin avtomatty túrde joǵaltpaýy kerek. Tásil teńdestirilgen bolýy kerek, — dep atap ótti Serik Jumanǵarın.
Otyrysqa qatysýshylar bankterdi saýyqtyrý jáne bereshekti óndirip alý rásimderin belsendi qoldanýǵa yntalandyrý qajettigin atap ótti. Jıyn qorytyndysy boıynsha vıtse-premer ýákiletti memlekettik organdarǵa QNRDA-men birlesip egjeı-tegjeıli esepteý júrgizýdi, «ómirlik qıyn jaǵdaı» (múgedektik, eńbekke qabilettiliginen aıyrylý, múlik pen kiristiń bolmaýy) ólshemderiniń tolyq tizbesin zańnamalyq turǵydan bekitýdi jáne kelesi otyrysqa kelisilgen ustanymdy usynýdy tapsyrdy.
Otyrys barysynda, sondaı-aq boryshtyq baǵaly qaǵazdar boıynsha dıskontqa salyq salý tártibi qaraldy. Salyq kodeksiniń jalpy anyqtamasy boıynsha dıskont syıaqyny bildiredi. Biraq baǵaly qaǵazdy óteý kezinde ol satý faktisiniń joqtyǵyna qaramastan, shyn máninde qun ósimi retinde qarastyrylady. Bul ekonomıkalyq jaǵynan birdeı tabys alý úshin salyq saldarynyń aıyrmashylyǵyn týdyrady. Quqyqtyq qaıshylyqty joıý úshin Salyq kodeksiniń 378-babynyń redaktsııasyn pysyqtaý jáne boryshtyq baǵaly qaǵazdar boıynsha syıaqy quramynda óteý kezinde dıskontty saqtaý usynyldy. Bul kýpon men dıskonttan túsetin tabystarǵa salyq salýdyń biryńǵaı ashyq tásilin, sondaı-aq qazaqstandyq bırjalyq alańdardaǵy ınvestorlar úshin teń jaǵdaılardy qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Talqylaý qorytyndysy boıynsha otyrysqa qatysýshylar boryshtyq quraldar boıynsha tabystarǵa salyq salýdyń biryńǵaı tásiliniń qajettiligin qoldap, Salyq kodeksi jobasynyń tıisti normalaryn naqtylaýǵa kelisti.
Osyǵan deıin jańa Salyq kodeksiniń kimderge jeńildik berilip, qandaı ózgeris ákeletini týraly jazdyq.
