Jer silkinisi kezinde qalaı áreket etý kerek
ASTANA. KAZINFORM — QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi resmı saýalymyzǵa joldaǵan jaýabynda zilzala ýaqytynda ómirdi saqtap qalýǵa múmkindik beretin is-qımyldar qandaı ekenin málimdedi.
Mınıstrlik bergen aqparatqa saı, jer silkinisi bastalǵanda, «Barshanyń nazaryna!» biryńǵaı dabyly iske qosylady.
– Odan keıin azamattarǵa jer silkinisi jáne qajetti qaýipsizdik sharalary týraly aqparat jetkiziledi. Habarlandyrý keshendi túrde, bir ýaqytta birneshe arna arqyly júzege asyrylady. Atap aıtqanda, sırenalyq-sóıleý qurylǵylary, Cell Broadcast tehnologııasy bazasyndaǵy Mass Alert júıesi, tele-radıo, obektilik qulaqtandyrý júıeleri jáne mobıldi aqparattandyrý keshenderi arqyly málimet beriledi, – delingen resmı jaýapta.
Sonymen birge, mınıstrlik seısmıkalyq qaýip tónýi múmkin óńirlerde Cell Broadcast tehnologııasy negizindegi Mass Alert shuǵyl mobıldi qulaqtandyrý júıesi damyp jatqanyn atap ótti. Onyń kádimgi SMS-habarlamadan artyqshylyǵy bar. Mass Alert júıesi uıaly baılanys operatoryna jáne ınternet jelisine qoljetimdilik bolmasa da, belgili bir geografııalyq aımaqtaǵy turǵyndardyń mobıldi qurylǵylaryna 1 mınýt ishinde bir mezgilde shuǵyl habarlama jiberýge múmkindik beredi.
– Búginde Mass Alert júıesi Almaty, Shymkent qalalarynda, sondaı-aq, Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Jetisý, Qyzylorda jáne Túrkistan oblystarynda iske qosylǵan. Qulaqtandyrý zilzala týraly derekter alynǵannan keıin dereý iske qosylady, – delingen habarlamada.
Degenmen eger adam jer silkinisin sezse, qulaqtandyrý dabylyn kútpeı, dereý qaýipsizdik sharalaryn qabyldaǵany jón. Abdyramaı, sabyr saqtaý óte mańyzdy. Terezelerden, áınekterden jáne qulap ketýi múmkin aýyr zattardan alys turýy qajet. Qaýipsiz orynǵa, mysaly berik ústeldiń astyna jasyrynyp, ne bolmasa, ǵımarattyń buryshyna turyp, basty qorǵaý kerek.
Odan bólek, kópqabatty nysandarda jedelsaty nemese baspaldaqty paıdalanýǵa, qatty dúmpýler kezinde ǵımarattan syrtqa júgirýge, terezeden nemese balkonnan sekirýge bolmaıdy.
Eger zilzala kezinde adam kóshede bolsa, birqatar saqtyq sharasyn eskergeni abzal. Naqtyraq aıtqanda, ǵımarattardan, qasbetterden, baǵandardan, jarnamalyq konstrýktsııalardan jáne qulap ketýi múmkin basqa da obektilerden alys, ashyq jerge barýy qajet.
– Dúrbeleńge boı aldyrý jáne qatty dúmpýler kezinde ǵımarattan dereý shyǵýǵa áreket jasaý – eń qaýipti jaǵdaılardyń biri. Dúmpýler toqtaǵannan keıin ahýaldy baǵalap, qajet bolǵan jaǵdaıda evakýatsııalaný kerek. Qaýipsiz ashyq jerge shyǵyp, ǵımarattardan jáne basqa da yqtımal qaýipti obektilerden alys turyp, qaıtalama dúmpýlerge daıyn bolǵan jón. Múmkindiginshe gazdy, elektr qýatyn jáne sýdy óshirip, zardap shekkenderge kómek kórsetý jáne qutqarý qyzmetteriniń nusqaýlaryn oryndaý qajet. Zaqymdanǵan ǵımarattarǵa qaıta kirýge jáne opyrylý qaýpi bar ǵımarattarǵa, qurylystarǵa jáne basqa da obektilerge jaqyndaýǵa bolmaıdy. Úzilgen elektr symdaryna jaqyndaýǵa tyıym salynady. Gaz taralýy jaıly kúdik bolǵan jaǵdaıda, ot jaǵýǵa bolmaıdy, – dep málimdedi TJM.
Aıta keteıik, buǵan deıin Qytaıdyń Sychýan provıntsııasynda magnıtýdasy 4,7 jer silkinisi tirkelgenin jazǵanbyz.
Sonymen qatar, Japonııa jaǵalaýynda magnıtýdasy 5,9 bolatyn jer silkinisi boldy.
