Jenevada Iran men AQSh ıadrolyq kelissózderiniń ekinshi kezeńi ótip jatyr

ASTANA. KAZINFORM — Aımaqtaǵy áskerı belsendilik pen taraptardyń ózara qatań málimdemeleri aıasynda kelissózder protsesi qaıta jandandy, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń menshikti tilshisi. 

Jenevada Iran men AQSh ıadrolyq kelissózderiniń ekinshi kezeńi ótip jatyr
Foto: IRNA

Seısenbi kúni Jeneva qalasynda Iran men Amerıka Qurama Shtattary arasyndaǵy ırandyq ıadrolyq baǵdarlama máselesine qatysty janama kelissózderdiń ekinshi raýndy bastaldy. Iran BAQ-tarynyń habarlaýynsha, ustanymdar almasý Oman deldaldyǵymen ótip jatyr.

Birinshi raýnd 6 aqpanda Maskat qalasynda ótken.

Iran delegatsııasyn syrtqy ister mınıstri Abbas Arakchı bastap keldi. AQSh tarapynan konsýltatsııalarǵa arnaıy ókil Stıv Ýıtkoff pen Djared Kýshner qatysyp jatyr. Kezdesý BUU janyndaǵy Oman elshisiniń rezıdentsııasynda kúsheıtilgen qaýipsizdik sharalary jaǵdaıynda ótip jatyr.

Sanktsııalar — Tegerannyń negizgi sharty

Iran SІM-niń resmı ókili Esmaıl Baǵaı amerıkalyq sanktsııalardy alyp tastaý kez kelgen yqtımal kelisimniń ajyramas bóligi ekenin málimdedi.

Aty atalmaǵan joǵary laýazymdy ırandyq derekkózdiń Reuters agenttigine aıtýynsha, kelissózderdiń tabysy Vashıngtonnyń «shynaıy emes talaptardan» bas tartýǵa jáne sanktsııalyq rejımdi jumsartý máselesinde naqty nıet tanytýǵa daıyndyǵyna baılanysty.

Tegeran «konstrýktıvti usynystar» usynǵany aıtyldy.

AQSh óz kezeginde dıalogtyń kún tártibin ıadrolyq taqyryptan tys keńeıtýdi, sonyń ishinde Irannyń zymyran baǵdarlamasyn talqylaýdy talap etip otyr. Tegeran sanktsııalar alynǵan jaǵdaıda tek ıadrolyq baǵdarlamaǵa qatysty shekteýlerdi talqylaýǵa daıyn ekenin, biraq ýrandy baıytýdan tolyq bas tartpaıtynyn málimdeıdi.

Áskerı faktor jáne lıderler málimdemeleri

Kelissózder AQSh-tyń aımaqtaǵy áskerı qatysýyn kúsheıtýi aıasynda ótip jatyr. Reuters málimetinshe, tıisti sheshim qabyldanǵan jaǵdaıda AQSh áskeri prezıdent Donald Tramp buıryǵymen birneshe aptaǵa sozylýy múmkin operatsııaǵa daıyndalyp jatyr.

Kelissózder bastalar aldynda Iran Ormýz buǵazynda áskerı jattyǵýlar ótkizip, jaýyngerlik stsenarıılerdi pysyqtaý aıasynda zymyran ushyrdy. Buǵazdyń jekelegen ýchaskeleriniń ýaqytsha jabylýy «qaýipsizdik sharalarymen» túsindirildi.

Ormýz buǵazy — álemdik munaı jetkizilimderiniń shamamen besten biri ótetin strategııalyq mańyzdy marshrýt.

Donald Tramp kelissózder protsesine «janama túrde» qatysyp otyrǵanyn aıtyp, Tegeran mámilege qol jetkizýge múddeli ekenine senim bildirdi.

— Meniń oıymsha, olar kelisimniń bolmaýynyń saldaryn qalamaıdy, — dedi ol Air Force One ushaǵynyń bortynda jýrnalısterge.

Kelissózderdiń alǵysharty

Ótken jyldyń maýsym aıynda kelissózderdi qaıta bastaý áreketi Izraıl Irannyń ıadrolyq nysandaryna qarsy áskerı naýqan bastaǵannan keıin, keıin oǵan AQSh qosylyp, sátsiz aıaqtalǵan. Osydan keıin Tegeran ýrandy baıytý qyzmetin toqtatatynyn málimdegen.

Iran ıadrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttyń qatysýshysy bolyp tabylady. Bul qujat ıadrolyq qarý ázirleýden bas tartý jáne MAGATE-men yntymaqtastyq jaǵdaıynda atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalanýǵa quqyq beredi. Izraıl atalǵan shartqa qol qoımaǵan jáne ózinde ıadrolyq arsenal bar ekenin resmı túrde rastaǵan joq.