Jazda jumys istegisi keletin mektep oqýshylary neni bilýi kerek – sarapshylar keńesi
ASTANA. KAZINFORM – Resmı málimetterge súıensek, ótken jyly 14-18 jas aralyǵyndaǵy 5 300 bala jumyspen qamtylǵan. Olar negizinen qyzmet kórsetý, saýda, kógaldandyrý jáne tsıfrlyq salalarda eńbek etedi.
Jas býynnyń zańdy quqyqtaryn qorǵaı otyryp, qaýipsiz jumys taýyp berý men bolashaq kásibin anyqtaýǵa kómektesý maqsatynda sala mamandary mańyzdy keńesimen bólisti.
Jazǵy eńbek – kásibı daǵdynyń qalyptasýy
Jazǵy demalys bastalǵanda elimizde balalardyń qaýipsizdigi men olardyń ýaqytyn tıimdi uıymdastyrý máselesi aldyńǵy qatarǵa shyǵady. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi jasóspirimderdiń jumysqa ornalasýyn jaı ǵana tabys kózi emes, eńbek naryǵyna jasalǵan alǵashqy kásibı qadam dep esepteıdi.
QR EHÁQM Halyqty jumyspen qamtý departamentiniń dırektory Muhtar Tóleý bul baǵytta arnaıy tsıfrlyq múmkindikterdiń iske qosylǵanyn aıtady.
– Enbek.kz elektrondyq eńbek bırjasynda byltyrdan bastap «Meniń jazǵy demalysym» atty arnaıy bólim ashyldy. Mundaǵy negizgi maqsat — jasóspirimderdiń ata-anasymen birge tirkelip, túıindeme daıyndaýy jáne qaýipsiz, resmı shart jasalatyn jumys oryndaryn tańdaýy. Budan bólek, jastardy qoǵamdyq jumystarǵa da jiberemiz. Oqýshylar Mansap ortalyqtaryna nemese Skills Enbek platformasyna júgine alady. Sondaı-aq platformada «Mansap kompasy» júıesi bar. Ondaǵy proforıentatsııalyq test arqyly bolashaq mamandyqty anyqtaýǵa bolady. Byltyrdan beri bul testiden 136 myń jasóspirim ótken. Al jazǵy jumysqa ornalasqan balalar 24 AEK (103 myń teńge) kóleminde aılyq alady. Bastapqy tájirıbe úshin óte jaqsy soma dep oılaımyn, – dedi ol Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda.
Eńbek kodeksi: Jasóspirimderdiń quqyǵy men qaýipsizdigi
Bala eńbekke aralasqan kezde onyń quqyqtyq qorǵalýy men zań talaptarynyń saqtalýy óte mańyzdy. Oqýshylar men ata-analar jumys berýshiniń qandaı talaptardy oryndaýǵa mindetti ekenin bilýi tıis. Zańger Álıma Álimjanqyzy jas erekshelikterine baılanysty eńbek kodeksindegi shekteýlerdi túsindirdi.
– Eńbek kodeksine sáıkes, 16 jastan bastap bala eńbek shartyn óz betinshe jasaı alady. 15 jasta ata-anasynyń ruqsatymen, al 14 jasta tek oqýdan tys ýaqyttaǵy jeńil jumystarǵa ruqsat beriledi. 14 jasqa deıingi balalar teatr, kıno, kontsert sııaqty tek shyǵarmashylyq salalarda qyzmet ete alady. Jumys ýaqyty da qatań shektelgen. 14-16 jastaǵylar úshin aptasyna 24 saǵattan, 16-18 jastaǵylar úshin 36 saǵattan aspaýy kerek. Shamamen kúnine 4-5 saǵat. Sonymen qatar 18 jasqa tolmaǵan balalardy túngi ýaqytta (22:00-den 06:00-ge deıin), vahtalyq ádispen jáne aýyr, hımııalyq zııandy jumystarǵa tartýǵa zańmen tyıym salynǵan, tek shyǵarmashylyq salalarda jumys isteı alady, – dep eskertti zańger.
Zańgerdiń aıtýynsha, jumys berýshi men jumysker arasynda mindetti túrde jalaqysy men jumys ýaqyty naqty kórsetilgen eńbek sharty jasalýy kerek. Onyń durystyǵyn Eńbek ınspektsııasy tekseredi. Eger eńbek sharty buzylsa nemese artyq saǵat jumys istetse, jumys berýshi ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Al zańsyz eńbekke jol bergeni úshin jumys berýshige 10 AEK, ata-anasyna 3 AEK kóleminde aıyppul qarastyrylǵan.
Aıta keteıik, mamandar ata-analarǵa balanyń jazǵy eńbegin zańdastyrýdy jáne Enbek.kz platformasy arqyly tek tekserilgen, qaýipsiz bos jumys oryndaryn qarastyrýdy usynady.
Elden shyqpaı sheteldik bilim alý joly qandaı?
Bolashaq mamandyqty anyqtap, alǵashqy tájirıbe jınaǵan soń, kásibı bilim alý kezeńi bastalady. Búginde Memleket basshysynyń bastamasymen Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy iri bilim habyna aınalýdy kózdeıdi. Bul rette elden shyqpaı-aq álemdik deńgeıdegi bilimdi alýǵa jaǵdaı jasalǵan. Qazir elimizde Ulybrıtanııa, AQSh, Qytaı, Germanııa jáne ózge de elderdiń jetekshi ýnıversıtetteri jumys istep jatyr.
QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Aqerke Abylaıhan sheteldik ýnıversıtetterdiń fılıaldaryna qalaı túsýge bolatynyn aıtty.
– Búginde elimizde sheteldik 33 JOO-nyń ókildigi jumys isteıdi. Olardyń qatarynda Ulybrıtanııanyń Kardıff jáne Koventrı ýnıversıtetteri, Koreıanyń Ýsong ýnıversıteti, sondaı-aq De Montfort, Herıot-Ýott oqý oryndaryn atap ótýge bolady. Osy fılıaldarǵa memleket tarapynan 2 000-ǵa jýyq grant bólinip otyr. Jalpy memlekettik granttar sany – 89 myń. Oqý oryndary ózderiniń ishki zańdaryna saı oqý aqysyn ózderi anyqtaıdy, alaıda shetel azamattaryna qaraǵanda Qazaqstan azamattaryna aıtarlyqtaı jeńildikter qarastyrylǵan, – dedi Aqerke Abylaıhan.
Sondaı-aq mınıstrlik ókili bul oqý oryndaryna túsýdi josparlaǵan talapkerlerge erterek qamdanýdy eskertti.
– Árbir ýnıversıtettiń resmı saıtynda ózderiniń jeke talaptary jazylǵan. Onda aǵylshyn tilin bilý deńgeıine, oqý úlgerimine (GPA) jáne UBT ballyna qaraı qaraýy múmkin. Sondyqtan oqýǵa túskisi keletin jastar erterek izdenip, qamdanǵany abzal. Eń bastysy – Qazaqstandaǵy osy ókildikterden alǵan dıplom halyqaralyq deńgeıde, shetelde tolyq tanylady, – dep túıindedi maman.
Eske sala keteıik, buǵan deıin, Qazaqstanda sheteldik ýnıversıtetterdiń fılıaldaryna jańa talap qoıylatynyn jazǵan edik.
