«Jasyl el» baǵdarlamasy óz deńgeıinde júzege asýda - Erlan Nysanbaev

Búgin Almatyda ótken 10-shy Orman sharýashylyǵy kesheni jáne orman sharýashylyǵy jónindegi úkimetaralyq keńeste QR Aýylsharýashylyǵy mınıstrligi Orman jáne ań sharýashylyǵy komıtetiniń tóraǵasy Erlan Nysanbaev júzege asyrylyp jatqan 3 jyldyq «Jasyl el» baǵdarlamasynyń oryndalýy týraly osyndaı pikir bildirdi.

Komıtet tóraǵasynyń aıtýynsha, orman órtiniń ortasha jyldyq kórsetkishi 69 myń gektardy qurap, orman telimderiniń azaıýyna baılanysty birinshi kezeńde kútilgen nátıjelerdi qamtamasyz etý múmkin bolmaǵan. Ekinshi kezeńde baǵdarlama júzege asyrýda órttiń aýqymynyń jyldyq kórsetkishiniń 5,5 myń gektardy quraýyna oraı birqatar tabystarǵa qol jetkizilgen. Nátıjesinde, birinshi kezeńinde orman kólemi 85 myń gektarǵa, ekinshi kezeńde 145 myń gektarǵa ulǵaıtylǵan. Al bıylǵy jyly 16,5 myń gektarǵa ulǵaıtylmaq. Sonymen qatar «Ormandy saqtaý men ormandy alqapty ulǵaıtý» baǵdarlamasy aıasynda Aral teńiziniń qurǵap qalǵan tabanyna 6,5 myń gektar jerge aǵash otyrǵyzylǵan. Komıtet tóraǵasynyń aıtýynsha, bunymen qatar sanıtarlyq-qorǵalatyn orman aımaǵyn qalyptastyrý baǵytynda da jumystar jalǵasýda. Elimizdegi kóptegen qalalardyń jartylaı shóleıt nemese tolyqtaı shólde ornalasqanyn eskersek, sanıtarlyq-qorǵalatyn aımaq qalyptastyrý máselesi óte ózekti. Sonymen qatar, qala mańdaryn kógaldandyrýdyń paıdaly tustary da kóp. «Astana mańyndaǵy orman ornalastyrý tájirıbesi kórsetkendeı, orman ornalastyrylǵan jerde bıoalýandyq paıda bolady. 1998 jyly otyrǵyzylǵan aǵashtar búginde ormanǵa aınalyp, qyrǵaýyl, qarsaq jáne basqa da qustar men ańdardyń paıda bolǵandyǵyn baıqaýǵa bolady», deıdi E.Nysanbaev. Baǵdarlama aıasynda Astana mańynda 85 myń gektar orman alqabyn qalyptastyrý kózdelgendigin eskersek, aldaǵy ýaqytta Astana mańy ný orman bolatyndyǵyn ańǵarý qıyn emes. «Baǵdarlamanyń taǵy bir tıimdi tusy jastardy eńbekke tartý. «Jasyl el» baǵdarlamasynyń aıasynda 90 myń adam jumyspen qamtyldy. Jastar tek qana qalalarda ǵana emes, ormandy órt shalǵan aýmaqtarda da jumys isteıdi», deıdi E.Nysanbaev. Komıtet tóraǵasynyń aıtýynsha, baǵdarlamada baıqalǵandaı, órtke qarsy turýda memlekettik mekemeler arnaıy tehnıkalarmen qajetti deńgeıde jabdyqtalmaǵan. «Jalpy alǵanda, orman salasyn órt sóndirý avtokólikterimen jabdyqtalý 63 paıyz, traktorlarmen qamtamasyz etý 62 paıyz kóleminde. Tehnıkamen tolyq jabdyqtalmaý - órtke qarsy turý sharalaryn júzege asyrýǵa múmkindik bermeıdi. Sondyqtan jyl boıy jumys isteıtin órtke qarsy qurylym qurý qajet. Órtti sóndirý úlken másele. Turaqty qyzmettiń jumys istep, kásibı mamandardyń bolýy órtke qarsy qyzmettiń kórsetkishi», deıdi ol. Bul rette ol áýeden sholǵynshylyq qyzmetti kúsheıtý qajettigin atap ótti. Baǵdarlamanyń taǵy bir kórsetkeni, jeke orman otyrǵyzý men aǵash kóshetterin ósirý mekemeleriniń sanyn ulǵaıtý qajettiligi, deıdi Erlan Nysanbaev. Onyń aıtýynsha, bul baǵytta Semeıde quny 7,5 mıllıon dollarlyq zamanýı orman kesheniniń qurylysy bastalmaq. «Bul sharalardyń barlyǵy ormandy kúzetý men saqtaý, ósirýdegi jaǵdaıdy turatandyrýǵa múmkindik beredi dep oılaımyn», dedi ol.

QazAqparat anyqtamasy: «Jasyl el» baǵdarlamasyn QR Aýylsharýashylyǵy mınıstrligi júzege asyrýda. 2008-2010 jyldar aralyǵynda júzege asyrylý tıis baǵdarlamanyń negizgi maqsaty elimizdegi ekologııalyq ahýaldy turaqtandyrý men jaqsartý. Bul úshin jastardy tarta otyryp, orman alqaptaryn qalyptastyrý, ormandy óńirlerdi ulǵaıtý, aýyldy aımaqtardy kógaldandyrý kózdelgen.Baǵdarlama boıynsha 3 jylda 145,18 myń gektar jerge aǵash otyrǵyzý qarastyrylǵan. Bunyń 37,49 myń gektry 2008 jyly, 47,63 gektary 2009 jyly, 60,06 myń gektary bıylǵy jyly júzege asyrylmaq. Sondaı-aq baǵdarlamanyń basty maqsatynyń biri - Astana mańyndaǵy jasyl beldeýdi 15 myń gektarǵa ulǵaıtyp, qalalar men aýyldy jerlerde 13 mıllıon dana jasyl aǵash otyrǵyzý. Sondaı-aq baǵdarlamanyń júzege asýymen orman órtinen zardap shegetin alqaptar azaıyp, Astana mańynda sanıtarlyq-qorǵalatyn aımaq qalyptasady jáne jyl saıyn orman sharýashylyǵynyń 47 qyzmetkeriniń kásibı biliktiligi arttyrylyp , kóshetterdi ósirýde jańa tehnologııalar engizilip, jańa selektsııalyq-tuqymdyq nysandar kóbeıtilmek.