Jastardyń jumyssyzdyǵy: bir ǵasyrdan keıin «joǵalǵan urpaq»
ASTANA. 8 qazan. QazAqparat - Erıh Marııa Remarktyń shyǵarmashylyǵyna áýes jandarǵa «joǵalǵan urpaq» termıni jaqsy tanys. Ótken ǵasyrdyń 20-jyldary keńinen tanylǵan osy sózder arqyly nemis avtory Birinshi dúnıejúzilik soǵysty bastan ótkerip, alaıda beıbit ómirde eńbekte jolyn tappaǵan jastardy beıneledi.
Sol ýaqyttan beri shamamen bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótti, alaıda osy kúnniń jastaryna da óz bolashaǵyn jasaý ońaı emes, sondyqtan olarǵa da 21-shi ǵasyrdyń «joǵalǵan urpaǵyna» aınalý qaýpi tónip tur. Oǵan kóp elderde ekonomıkalyq turlaýsyzdyq týǵyzǵan jumyssyzdyq keseli sebep bolyp otyr.
Búgingi tańda álemde jumyssyz jastar deńgeıi 12,5 paıyzdy quraıdy. Mamandardyń boljamynsha, bul kórsetkish jalǵasyp, 2018 jylǵa qaraı 13 paıyzǵa jetedi eken. 2013 jyldyń sońyna qaraı, jer sharynda 73,4 mln. astam jastar jumys izdeıtin bolady (bul 2007 jylǵa qaraǵanda 3,5 mıllıonǵa kóp).
Jumys istemeıtin jastar negizinen Afrıka men Taıaý Shyǵys elderinde turady. Sonymen birge damyǵan elderde de jastardyń jumyssyzdyq máselesi beleń alyp tur. Ekonomıkasy jaqsy damyǵan elderde 2012 jyly jumyssyz jastar 18,1 paıyzdy qurady: ótken jyly onda 2007 jylǵa qaraǵanda 2 mıllıonnan astam qyz ben jigit jumys istemedi. Eýropanyń Gretsııa, Ispanııa sııaqty elderinde jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq máselesi 50 paıyzdan asyp otyr.
