Jastardyń tehnologııalyq jobalaryna jol ashatyn baǵdarlama taǵy úsh jylǵa uzartyldy

AQSh-tyń Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq mıssııasy men «Shevron» kompanııasy «Meıkerspeıs Keńeıedi!» baǵdarlamasyn jalǵastyrý týraly kelisimge qol qoıdy. Bul týraly Astanadaǵy L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde ornalasqan Amerıkalyq buryshta ótken kezdesýde aıtyldy.

Qazaqstandaǵy AQSh elshiliginiń baspasóz hatshysy jáne resmı ókili Gregorı Porterdiń aıtýynsha, meıkerspeıster – jastardyń tehnologııany tek teorııa júzinde tanyp qoımaı, ony óz qolymen jasap kórýine múmkindik beretin orta.

Munda olar jasandy ıntellekt, robototehnıka jáne baǵdarlamalaý sııaqty zamanaýı baǵyttardy meńgeredi.

- Qazaqstan ásirese tehnologııa salasynda, qarqyndy damyp keledi. Aldaǵy ýaqytta tehnologııa kúndelikti ómirimizdiń ajyramas bóligine aınala túsedi. Sondyqtan jastardyń osy baǵyttarda bilim alyp, jańa daǵdylardy ıgerýi mańyzdy. Mundaı baǵdarlamalar Qazaqstannyń tehnologııalyq áleýetin arttyrýǵa jáne ekonomıkalyq damýyna úles qosady. Biz osy maqsatta birlesken jumysty jalǵastyrýǵa daıynbyz, – dedi Gregorı Porter.

Joba 2020 jyly bastalǵan. Sodan beri Qazaqstandaǵy Amerıkalyq buryshtar janynan zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtylǵan arnaıy zerthanalar da ashyldy. Búginde olar Astana, Almaty, Aqtóbe, Oral, Óskemen, Pavlodar jáne Petropavl qalalarynda jumys isteıdi. Alty jylda jobaǵa 54 myńnan astam adam qatysyp, olar úshin 2 300-ge jýyq sheberlik sabaǵy men oqý kýrsy ótkizilgen.

Jastar tyń jobalaryn júzege asyratyn alań

Meıkerspeısterde mektep oqýshylary, stýdentter men jas mamandar óz ıdeıalaryn júzege asyra alady. Zerthanalarda 3D-prınterlerden bastap, robot qurastyrýǵa jáne túrli tehnıkalyq jobalar jasaýǵa qajetti quraldardyń bári bar. Qatysýshylar jeke jobalarymen jumys istep qana qoımaı, arnaıy kýrstarǵa, sheberlik sabaqtaryna jáne tanymdyq kezdesýlerge de qatysady.

Mundaı múmkindikti paıdalanyp júrgen jastardyń biri – Dana Ilııasova. Ol Amerıkalyq buryshtaǵy Maker Space zerthanasynda volonter bolyp jumys isteıdi. Az ýaqyt ishinde birneshe jobaǵa qatysyp, ózi de bastama kótergen. Sonyń biri – stýdentterge arnalǵan Arduino Club klýby. Munda jastar Arduino mıkrokontrolleri arqyly túrli qurylǵylar men tehnıkalyq jobalar jasaýdy úırenedi.

Sonymen qatar olar aýa raıyn baqylaýǵa arnalǵan Weather Station jobasyn ázirlegen. Al Space Camp aıasynda Mars Rover dep atalatyn marsqa arnalǵan zertteý kóliginiń úlgisin de qurastyrǵan.

- Mars Rover jobasyn jasaý barysynda stýdentter motorlarmen jumys istep, túımelerdi jalǵaýdy, dánekerleý quralyn durys paıdalanýdy úırendi. Bul jumysqa árqaısysy óz bilimin jumsap, ortaq nátıjege qol jetkizdi. Space Camp jasaý eki-úsh kúnge sozyldy. Osy ýaqyt ishinde qatysýshylar 3D-prıntermen jumys istep, elektrondyq syzbalar ázirledi. Mehanıkalyq ınjenerııa boıynsha alǵan bilimderin de tájirıbede qoldandy, – deıdi Amerıkalyq burysh jáne meıkespeıs baǵdarlamanyń eriktisi Dana Ilııasova.

Onyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta zerthana Recycling Electronics jobasyn qolǵa almaq. Bastama elektrondyq qurylǵylardy tıimdi paıdalanýǵa baǵyttalǵan. Jumys istep turǵan eski tehnıkany qoqysqa tastamaı, ony basqa maqsatqa jaratý joldaryn úıretpek.

Robototehnıkadan JI-ge deıin: bilim alýǵa talpynǵan jastar kóp

Meıkerspeısterdiń esigi tehnologııaǵa qyzyǵatyn kez kelgen jasqa ashyq. Amerıkalyq burysh pen Maker Space baǵdarlamasynyń úılestirýshisi Ertaı Rahımovtyń aıtýynsha, 16 jasqa tolǵan qatysýshylar ortalyqtaǵy múmkindikterdi tegin paıdalana alady. Olar óz jobalaryn jasap, kýrstarǵa qatysa alady. Sondaı-aq volonter bolyp, jeke klýbyn nemese oqý kýrsyn ashýǵa múmkindik bar.

- Bizge kelgen jastar 3D-prınterlerdi, kompıýterlerdi jáne basqa da qural-jabdyqtardy paıdalanyp, óz jobalaryn júzege asyra alady. Budan bólek, barlyq is-sharamyzǵa tegin qatysýǵa bolady. Al volonter bolǵysy keletinderge de múmkindik bar. Olar ortalyqtyń jumysyna kómektesip qana qoımaı, ózderi qyzyǵatyn baǵytta klýb nemese kýrs ashyp, júrgize alady. Belsendi qatysýshylarǵa arnaıy sertıfıkat beriledi, – dedi Ertaı Rahımov.

Ortalyqtaǵy kýrstarǵa suranys joǵary. Aı saıyn robototehnıka, zymyran qurastyrý jáne basqa da tehnıkalyq baǵyttar boıynsha úsh-tórt kýrs ótedi. Árqaısysyna 13-15 adam qabyldanady. Alaıda bir kýrstyń ózine 50-ge jýyq ótinim túsedi. Oryn sanynan úsh ese kóp jas bilim alýǵa nıet bildiredi.

Jaqyn kúnderi munda jasandy ıntellekt kómegimen fılm túsirý kýrsy da bastalady. Oǵan 15 qatysýshy irikteledi. Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, bul kýrsty qosa alǵanda, ortalyqtaǵy barlyq sabaq pen is-shara tegin ótedi.

Aıta keteıik, jaqyeda qazaqstandyq stýdentter robototehnıkadaǵy úzdik sheshimi úshin júlde aldy.