Jasandy ıntellekt eldiń 2,5 myń aýyl mektebine engiziledi

Memleket basshysynyń «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda berilgen mektepterdiń fýnktsıonalyn nyǵaıtý, pedagogterdiń biliktiligin arttyrý jáne áleýmettik mártebesin kóterý jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda Úkimet bilim berý ınfraqurylymyn jańǵyrtyp, tsıfrlyq tehnologııalardy engizip, balalardy qoldaýdy keńeıtip, kásiptik bilim berýdi ekonomıka qajettilikterimen sabaqtastyryp keledi.

Bul jumys mektepke deıingi tárbıeden bastap mamandar daıarlaý men ǵylymı qyzmetke deıingi bilim berý traektorııasynyń barlyq kezeńin qamtıdy.

Mektepke deıingi bilim berý: úsh jyl ishinde balabaqshalarda 232 000 oryn ashyldy

Elimizde mektepke deıingi 12 066 uıym jumys isteıdi. Onda 1 mln-nan astam bala barady, al 167 myń bala mektepaldy daıarlyq baǵdarlamasymen qamtylǵan. Qazirgi tańda kezekte turǵan 2-6 jas aralyǵyndaǵy balalardyń mektepke deıingi tárbıemen qamtylý deńgeıi 96%-dy, al osy jastaǵy balalardyń jalpy sanyna shaqqanda 70,4%-dy quraıdy.

Sońǵy úsh jylda Qazaqstanda mektepke deıingi uıymdarda 232 myń oryn ashyldy. 2027 jyldyń sońyna deıin taǵy 68 myń oryn ashý josparlanǵan.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, «qarjy balanyń sońynan eredi» qaǵıdaty boıynsha vaýcherlik qarjylandyrý engizilýde. Pılottyq joba 20 qala men 23 aýdandy qamtıdy. Oǵan 5 965 uıym qatysyp, 1,3 mln-nan astam vaýcher berildi.

Jańa tetik engizilgennen keıin kezek 160 myńnan 23 myń balaǵa deıin qysqardy. 2024–2026 jyldardy qamtıtyn pılottyq jobany júzege asyrý kezeńinde bıýdjet qarajatynyń únemdelýi 35,3 mlrd teńgeni qurady. Bul mehanızm ata-analardyń balabaqshany tańdaý múmkindigin keńeıtip, qarjylandyrýdyń ataýlylyǵyn arttyrady.

Jańa mektepter jáne zamanaýı bilim berý ortasy: 7 jylda mektepterdegi oryn jetispeýshiligi birneshe ese azaıdy

Sońǵy bes jylda elimizde 1 mln-nan astam oqýshy ornyna arnalǵan 1 120 mektep salyndy. 460,4 myń oryndyq 217 «Keleshek mektepteri» paıdalanýǵa berildi. Jańa bilim berý uıymdary zerthanalar, STEM-bilim berý, robototehnıka, sport jáne shyǵarmashylyqqa arnalǵan keńistiktermen jabdyqtalǵan, ınklıýzıvti bilim berýge de jaǵdaı jasalýda.

Osylaısha, ınfraqurylymdyq saıasat birtindep oryn tapshylyǵyn sheshýden balalarǵa zamanaýı bilim berý ortasyn qalyptastyrýǵa qaraı baǵyttalýda. Munda oqýshylar bazalyq bilimmen qatar ınjenerlik, zertteýshilik jáne tehnologııalyq oılaý qabiletterin damytýǵa múmkindik alady.

2019 jyldan beri úshaýysymdy mektepter sany men oqýshy oryndarynyń boldamdy tapshylyǵy tórt ese, apatty jaǵdaıdaǵy mektepter sany eki esege qysqardy. Demografııalyq ósim men ishki kóshi-qon úderisterin eskere otyryp, bul baǵyttaǵy jumys jalǵasyp keledi. Qazirgi ýaqytta 59,3 myń orynǵa arnalǵan 101 mekteptiń qurylysy júrgizilýde. Jyl sońyna deıin 38,2 myń orynǵa arnalǵan 72 mektepti paıdalanýǵa berý josparlanǵan.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes shamamen 1 300 mektepti jańǵyrtý baǵdarlamasy da júzege asyrylýda.

Aýyldyq jerlerdegi bilim berý: 2019 jyldan beri 511 mektep salyndy

Qala men aýyl arasyndaǵy bilim berý alshaqtyǵyn qysqartýǵa erekshe nazar aýdarylyp keledi.

Elimizdegi mektepterdiń 65%-y aýyldyq jerlerde ornalasqan. Onda 1,5 mln-nan astam bala bilim alyp, 214 myń pedagog eńbek etedi. 2019 jyldan beri 511 aýyl mektebi salyndy, onyń ishinde 84-i — «Keleshek mektepteri». Bıyl taǵy 49 mektep salynyp jatyr. Mektepterdi renovatsııalaý baǵdarlamasy boıynsha 1 300 nysannyń 820-sy aýyldyq jerlerde ornalasqan.

Jasandy ıntellekt bilim berý júıesiniń bir bóligine aınalýda: pılottyq joba shaǵyn jınaqty mektepterde bastaldy

Bilim berý salasyndaǵy taǵy bir mańyzdy baǵyt — jasandy ıntellektini engizý.

Memleket basshysynyń 2025 jylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda bergen tapsyrmalaryn oryndaý sheńberinde tsıfrlyq ınfraqurylym damytylyp, bilim alýshylardyń jeke qajettilikterine beıimdelgen oqytý tásilderi engizilýde. Sondaı-aq pedagogterdi JI qoldanýǵa daıarlaý jumystary júrgizilýde.

1 qyrkúıekten bastap Pavlodar jáne Qyzylorda oblystarynyń mektepterinde pılottyq joba iske qosyldy. Birinshi kezeńde 500 shaǵyn jınaqty mektepti qamtý kózdelgen. 2029 jylǵa deıin bul tehnologııalardy osyndaı 2,5 myń mekteptiń barlyǵyna engizý josparlanýda.

JI oqýshylarǵa jeke tapsyrmalar tańdaýǵa, oqý nátıjelerin taldaýǵa jáne bilimdegi olqylyqtardy anyqtaýǵa kómektesedi. Bul rette muǵalimniń kásibı múmkindikterin keńeıtedi.

Myqty pedagog — bilim sapasynyń negizi

2019 jyly qabyldanǵan «Pedagog mártebesi týraly» zań muǵalimderdiń quqyqtyq qorǵalýyn jáne áleýmettik kepildikterin kúsheıtti. 2020 jyldan bastap Memleket basshysynyń tapsyrmasymen pedagogterdiń jalaqysy eki ese ósti. Biliktilik sanaty, synyp jetekshiligi, jazbasha jumystardy tekserý, tálimgerlik jáne magıstr dárejesi úshin qosymsha aqy qarastyrylǵan.

2023 jylǵy qyrkúıekten bastap mektepke deıingi uıym pedagogteriniń jalaqysy 30%-ǵa ósti. Óndiristen kolledjderge kelgen mamandarǵa da qosymsha tólemder qarastyrylǵan. Aýyl pedagogteriniń eńbekaqysy qaladaǵy qaraǵanda keminde 25%-ǵa joǵary.

Pedagog mamandyǵynyń qoǵamdaǵy bedelin arttyrýǵa da júıeli túrde kóńil bólinýde. «Qazaqstannyń eńbek sińirgen ustazy» qurmetti ataǵy belgilendi. Eki pedagog joǵary dárejeli memlekettik erekshelik — «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵyna ıe boldy. Muǵalimderdiń eńbegin moıyndaý jáne yntalandyrý maqsatynda 103 pedagog «Qazaqstannyń eńbek sińirgen ustazy» qurmetti ataǵymen marapattaldy.

Sonymen qatar bilim berý júıesiniń basqarýshylyq jáne kadrlyq áleýeti jańartylýda. 2023 jyldan bastap 2026 jyl aralyǵynda «Bilim berýdegi ózgeristerdiń 1000 kóshbasshysy» jobasy aıasynda 986 pedagog kadrlyq rezervke engizildi.

Daryndy balalar: mekteptegi daıyndyqtan — álemdik nátıjelerge deıin

Daryndy jáne talantty balalardy jan-jaqty qoldaý — Memleket basshysynyń dáıekti túrde berip kele jatqan tapsyrmalarynyń biri. Halyqaralyq pándik olımpıadalardyń jeńimpazdary men júldegerlerine syıaqy tólenedi: altyn medal úshin — 1 500 AEK, kúmis medal úshin — 1 000 AEK, qola medal úshin — 500 AEK. Olardyń tálimgerlerine tıisinshe 150, 100 jáne 50 AEK mólsherinde syıaqy beriledi.

Qazaqstandyq joǵary oqý oryndaryna UBT tapsyrmaı-aq grant negizinde oqýǵa túsý múmkindigi qarastyrylǵan. Osyndaı múmkindik halyqaralyq konkýrstar men sporttyq jarystardyń júldegerlerine de berilgen. 2026 jyly Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha aqshalaı syıaqylar halyqaralyq ǵylymı jobalar konkýrstarynyń jeńimpazdary men júldegerlerine de berildi.

Ótken oqý jylynda oqýshylar 44 halyqaralyq olımpıadalar men ǵylymı konkýrstarda 1 067 medal jeńip aldy. 2026 jyly Kolýmbııada ótken 56-shy IPhO halyqaralyq fızıkalyq olımpıadasynda komandanyń barlyq bes qatysýshysy alǵash ret altyn aldy. Qazaqstan beıresmı komandalyq medaldyq esepte birinshi oryndy bólisti.

Fızıka, hımııa, bıologııa, matematıka, geografııa jáne ınformatıka pánderi boıynsha halyqaralyq olımpıadalarda 28 medal jeńip aldy. Qazaqstan hımııa páni boıynsha álemniń úzdik 10 eliniń, al matematıka boıynsha úzdik 25 eliniń qataryna kirdi.

Teń múmkindikter jáne balalardy qoldaýdyń zamanaýı júıesi

Erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa teń múmkindikter jasaý — Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaýdyń mańyzdy baǵyttarynyń biri.

Psıhologııalyq-medıtsınalyq-pedagogıkalyq konsýltatsııalarda erekshe bilim berý qajettilikteri bar 237 myń bala tirkelgen. Mektep jasyndaǵy 121 myń balanyń 73%-y jalpy bilim beretin mektepterde, taǵy 17 myńy arnaıy mektepterde oqıdy.

Qoldaýdy 540 beıindi uıym, onyń ishinde 99 arnaıy mektep, 49 balabaqsha, 240 túzetý kabıneti, 14 ońaltý ortalyǵy jáne 12 aýtızm ortalyǵy qamtamasyz etedi. Úsh jyl ishinde jeli 52 uıymǵa ósti.

Inklıýzıvti bilim berýge jaǵdaı mektepke deıingi uıymdardyń 80%-ynda, mektepterdiń 95%-ynda, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý (TjKB) uıymdarynyń 90%-ynda jasalǵan.

Balalarmen 11 336 arnaıy pedagog, 6,5 myńǵa jýyq pedagog-assıstent jáne 250 jeke kómekshi jumys isteıdi. Arnaıy pedagogterdi 17 JOO daıyndaıdy. Aǵymdaǵy oqý jylynan bastap 8 kolledjde «Logopedııa» mamandyǵy boıynsha daıyndyq bastaldy, taǵy 6 kolledjde pedagog-assıstentterdi daıarlaý bastalady.

TjKB: kadrlardy daıarlaý ekonomıka suranysyna qaraı qaıta qurylady

Memleket basshysynyń júıeli sheshimderi tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi edáýir nyǵaıtýǵa jáne onyń eńbek naryǵymen baılanysyn kúsheıtýge múmkindik berdi. Búginde 763 kolledjde 556 myńnan astam stýdent oqıdy. TjKB-ny qarjylandyrý 2025-2026 oqý jylynda 424,9 mlrd teńgege jetip, úsh jyl ishinde 34,1%-ǵa ulǵaıdy. Memlekettik tapsyrys 344,9 myńnan 393,3 myń orynǵa deıin ósti.

Úsh jylda túlekter sany 141,3 myńnan 169,2 myń adamǵa deıin, jumysqa ornalasqandar sany — 92,8 myńnan 112,7 myńǵa deıin, onyń ishinde mamandyq boıynsha — 72 myńnan 90,6 myńǵa deıin artty.

552 kásibı standart negizinde 14 494 bilim berý baǵdarlamasy, onyń ishinde 4 348-i jumys biliktiligi boıynsha ázirlendi. Jikteýish 20 mamandyqpen tolyqtyryldy, olar boıynsha taǵy 243 baǵdarlama daıarlandy. Oqytýǵa JI, mıkrobiliktilik jáne Minor-baǵdarlamalardy qoldaný daǵdylary engiziledi.

2030 jylǵa qaraı eńbek naryǵynyń jyl saıynǵy qajettiligi 225-256 myń maman bolady dep baǵalanyp otyr, suranysqa ıe mamandyqtardyń 70%-dan astamy TjKB júıesine tıesili. Ekonomıkanyń orta merzimdi qajettiligi 1,8 mln-nan astam jumysshy mamandyqty quraıdy.

Osy aralyqta dýaldy oqytýmen qamtý 108 myńnan 138,2 myń stýdentke deıin ósti. Daıyndyqty 11,7 myń kásiporynmen birlesip 552 kolledj júrgizedi. Qamtý 35%-ǵa jetti, mindet — ony kem degende 40%-ǵa deıin arttyrý.

Jergilikti atqarýshy organdar men kásiporyndardyń qoldaýymen 174 kolledj, taǵy 13 kolledj jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń qoldaýymen zamanaýı jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. 11 óńirde 20 myń oryndyq 13 kolledj salý kózdelgen.

«Qazaqstan balalary»: balalyq shaqty qorǵaýdyń jańa arhıtektýrasy

Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan «Qazaqstan balalary» tujyrymdamasy ázirlendi. Elde shamamen 6,9 mln bala turady, bul halyqtyń 34%-y. Qujat tórt baǵytty biriktiredi: qaýipsizdik, bilim, densaýlyq, otbasy jáne áleýmettik qorǵaý. 10 negizgi ındıkator jáne 158 is-shara anyqtaldy.
Táýekelderdiń aldyn alýǵa basa nazar aýdarylady. Psıhologııalyq qoldaý ortalyqtary men 111 baılanys ortalyǵy jumys isteıdi, mektepterde qaýipsizdik sabaqtary men «DosbolLIKE» baǵdarlamasy engizildi, saqtaý jáne tehnıkalyq qorǵaý júıeleri kúsheıtilýde.

Agressııa men býllıngti anyqtaý úshin beınebaqylaý boıynsha JI qoldaný, psıhologııalyq dıagnostıka men súıemeldeýdiń biryńǵaı tsıfrlyq júıesin damytý, zorlyq-zombylyqtan zardap shekken balalarǵa kómek kórsetý kabınetterin qurý kózdelgen.

2027 jyldan bastap mGov platformasynda memlekettik qoldaý týraly málimetterdi biriktiretin jáne otbasy qaıta-qaıta ótinish bermeı-aq vedomstvoaralyq qoldaýdy qamtamasyz etetin «Bala joly» júıesin engizý josparlanýda.