Jasandy ıntellekt Almatyda qaterli isikti erte anyqtaýǵa kómektesedi
ALMATY. KAZINFORM – Dúnıejúzilik qaterli isik kúni bizge eń mańyzdy nárseni eske salady: aldyn alý, únemi tekserýden ótý jáne ýaqtyly emdeý densaýlyqty saqtaýdyń kilti bolyp qala beredi. Búgingi tańda Almaty onkologııalyq ortalyǵy erte dıagnostıkaǵa, mınımaldy ınvazıvti tehnologııalarǵa jáne medıtsınalyq kómektiń dáldigi men qaýipsizdigin jaqsartatyn tsıfrlyq sheshimderge basa nazar aýdaryp otyr.
2025 jyl ortalyq úshin turaqty ósý men tehnologııalyq ınnovatsııalar kezeńi boldy Atap aıtqanda, dıagnostıkalyq jáne emdeý múmkindikteri keńeıtildi, zamanaýı quraldar engizildi jáne naýqastardy qamtý kólemi artty.
Ortalyqtyń dıagnostıkalyq múmkindikteri únemi damyp keledi. Nebári bir jyl ishinde ol 57 000-nan astam kompıýterlik tomografııa jáne MRT skanerleýin, 7 500-ge jýyq endoskopııalyq tekserýdi jáne 13 000-nan astam ımmýnogıstohımııalyq tekserýdi júrgizdi. Bul kólem óte dál dıagnoz qoıýǵa jáne jeke emdeý strategııalaryn tańdaýǵa múmkindik beredi.
Negizgi tehnologııalyq jetistikterdiń biri Kiro Robotics KiroOncology robottyq hımıoterapııalyq daıyndaý júıesin engizý boldy. Almaty elimizde mundaı avtomattandyrýdy qoldanǵan alǵashqy qala qataryna endi. Robot dozalardy dál esepteıdi, dári-dármekterdi anyqtaıdy, aralastyrýdyń árbir kezeńin baqylaıdy jáne adamı qatelikterdi azaıtady, bul patsıentter men medıtsına qyzmetkerleri úshin emdeý qaýipsizdigin arttyrady.
Sandyq sheshimder dıagnostıkada da belsendi qoldanylady. Sarapshylyq deńgeıdegi ýltradybystyq apparattar jasandy ıntellekt baǵdarlamalyq jasaqtamasymen biriktirilgen, bul dárigerlerge patologııalyq ózgeristerdi erte kezeńderde anyqtaýǵa kómektesedi. Júıe keskinderdi naqty ýaqyt rejıminde taldaıdy, tinderdiń qurylymyn, tyǵyzdyǵyn jáne zaqymdanýlardyń kontýrlaryn baǵalaıdy jáne qajet bolǵan jaǵdaıda mamandy muqııat tekserýdi qajet etetin aımaqtarǵa oralýǵa shaqyrady. Mundaı qosymsha baqylaý qaterli isikterdi ótkizip jiberý qaýpin azaıtady.
Bul tehnologııa sút bezi men qalqansha bezin tekserý úshin qoldanylady jáne baýyr aýrýlaryn dıagnostıkalaýda birtindep engizilgenin atap ótken jón. Maıly gepatozdy anyqtaǵan kezde baǵdarlama ózgeristerdi jazyp qana qoımaıdy, sonymen qatar sandyq kórsetkishterdi sandyq formatta shyǵarady, bul zaqymdaný dárejesin obektıvti baǵalaýǵa jáne naýqastyń jaǵdaıynyń dınamıkasyn baqylaýǵa múmkindik beredi.
Jasandy ıntellekttiń durys jumys isteýin qamtamasyz etý úshin medıtsınalyq keskinderdiń úlken derekqory jasalyp jatyr. Ońtústik Koreıadan kelgen áriptestermen birlesip, myńdaǵan ýltradybystyq keskinder jınalyp, tańbalanýda. Oqytýdan keıin algorıtmder Eýropada da qoldanylatyn halyqaralyq standarttarǵa sáıkes klınıkalyq synaqtan ótedi. Joǵary dáldikke jetý úshin júıege 10 000-nan astam tekserý qajet.
Tek byltyr ǵana osy tehnologııany qoldaný arqyly 6 000-nan astam sút bezin tekserý jáne 100-den astam qalqansha bezin tekserý júrgizildi. Sút bezi qaterli isiginiń 128 jaǵdaıy jáne 5 100 qatersiz sút bezi zaqymdanýy, sondaı-aq qalqansha bezi qaterli isiginiń 12 jaǵdaıy anyqtaldy.
Emdeý baǵyttary da keńeıip keledi. Ortalyqta 27 myńnan astam naýqas mamandandyrylǵan kómek aldy. Úsh myńnan astam ota jasaldy, bul rette aralasýlardyń 53,2%-y az ınvazıvti tásilmen oryndaldy. Mundaı ádister jaraqattanýdy azaıtady, aýrýhanaǵa jatqyzý ýaqytyn qysqartady jáne qalpyna keltirýdi tezdetedi. Eń belsendi mınımaldy ınvazıvti hırýrgııa ókpe, endometrııa, búırek jáne búırek ústi bezderi, prostata jáne qýyq isikteri úshin qoldanylady.
23 myńǵa jýyq patsıent hımıoterapııalyq em aldy, taǵy myńdaǵan naýqas ambýlatorııalyq preparattarmen qamtamasyz etildi. Radıatsııalyq terapııadan myńnan astam adam ótti. Rentgenologııalyq bólimshede isikke barynsha dál áser etýge jáne saý tinderdi qorǵaýǵa múmkindik beretin joǵary dáldiktegi stereotaktıkalyq terapııaǵa arnalǵan ExacTrac Dynamic tehnologııasy engizildi.
Erte dıagnostıka – erekshe mańyzǵa ıe. Ortalyq Qazaqstanda qaterli isikterdi erte satysynda anyqtaýdyń eń joǵary kórsetkishteriniń birin kórsetedi, bul emdeýdi ýaqtyly bastaýǵa múmkindik beredi jáne ólimniń turaqty tómendeýine yqpal etedi.
Jasandy ıntellektini damytý, protsesterdi robottandyrý jáne jabdyqty jańartý onkologııalyq kómektiń jańa modelin qalyptastyrady. Dálirek aıtqanda, qaýipsiz jáne patsıentke baǵyttalǵan. Osyndaı sheshimder búginde qaterli isikke qarsy kúreste mańyzdy qadam sanalady.