Jarlyq daıyn, sheneýnikter she? - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik bıýdjeti jáne Ulttyq bankiniń smetasy (bıýdjeti) esebinen qamtylǵan organdardyń shtat sanyn ońtaılandyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyqqa qol qoıdy», dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti. Atalǵan jarlyqpen memlekettik bıýdjettiń jáne Ulttyq bank smetasynyń (bıýdjeti) qarjysy esebinen ustalatyn organdardyń shtattyq sanyn, quqyq qorǵaýshy jáne sot organdaryn qosqanda, 15 paıyzǵa qysqartý qarastyrylyp otyr. Jarlyqty júzege asyrýdyń nátıjesinde jalpy respýblıka boıynsha atalǵan organdardyń shtattyq sandarynyń lımıti - 26 myń birlikten astamǵa qysqartylady. Shtattyq sandardy ońtaılandyrýdyń nátıjesinde 2011 jyly 18,6 mıllıard teńge bıýdjet qarajaty únemdelmek, onyń 14,3 mıllıardy - respýblıkalyq bıýdjettiń, 4,3 mıllıardy - jergilikti bıýdjetterdiń qarajattary.

Jasandy túsik jasaýǵa zań júzinde tıym salý kerek! Osyndaı bastama kóterip, sharana taǵdyryna jany alańdaǵan QR parlamenti Májilis depýtaty Irak Elekeev Úkimet basshysy Kárim Másimovtyń atyna depýtattyq saýal joldaǵan bolatyn. «Egemen Qazaqstan» gazeti osy másele tóńireginde depýtatty sózge tartyp, jasandy túsiktiń zııany men zalaly týraly mamandarmen pikirlesken. «Jyl saıyn elimizde 300 myńǵa jýyq jasandy túsik jasalady eken. Bul - júz paıyz týý kórsetkishiniń 80 paıyzy degen sóz. Jan aýyrtarlyq jaǵdaı emes pe bul? Aşy da bolsa shyndyq: ult bolashaǵy azǵyndap barady. Sebebi balany aldyrtý kóp jaǵdaıda jasóspirimderge tán. Mektep oqýshysy - bala. Degenmen, ásirese, joǵary synyp oqýshylarynyń báriniń birdeı boıynan balalyq baıqalmaıdy: erte eseıip ketken. Mamandardyń aıtýynsha, jasandy túsik jasatýshylardyń jas shamasy 14 jastan bastalady, tipti 12 jastaǵy oqýshylardyń da kezdesetindigin aıtady. Eń basty ókinish, mine, osy», dep jazady basylym.

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń jazýynsha, keshe Bas prokýror Qaırat Mámıdiń tóraǵalyq etýimen quqyq qorǵaý organdary Úılestirý keńesiniń kezekti otyrysy boldy. Otyrysta sybaılas jemqorlyq qylmystaryna qarsy kúres, Sybaılas jemqorlyq úshin jaýapkershilik týraly Eýropa keńesiniń tujyrymdamasyna Qazaqstannyń qosylýy, qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrý jáne quqyq qorǵaý qyzmetin ǵylymı jaǵynan qamtamasyz etý, brakonerlikke qarsy kúres máseleleri qaraldy. Úılestirý keńesi talqylaý nátıjeleri boıynsha qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tótenshe jaǵdaılar jónindegi mınıstrlikter qyzmetindegi sybaılas jemqorlyq faktileriniń aldyn alýǵa jáne olardyń jolyn kesýge baǵyttalǵan qosymsha tıimdi sharalar qabyldaý qajettigi týraly sheshim qabyldady.

***

«Qyzylorda qalasynyń qasynda Tasbóget atty kent bar. Oblys ortalyǵynan taıaq tastam jerde oryn tepken. Kezinde Syrdarııa aýdanynyń ortalyǵy boldy. Keıinnen bul mártebesinen ajyrap, qalanyń quramyna engizildi. Qalada bolǵanmen, onda sheshilmegen túıtkil bastan asady. Tipti turǵyndar jurtta qalǵandaı kúı keshedi», dep jazady «Alash aınasy» gazeti. Basylymnyń juma kúngi nómirinde máselesi kóterilip otyrǵan aýyldyń búgingi hal-ahýlynan egjeı-tegjeıli habardar bolǵyńyz kelse, «Tasbóget kózden nege tasa qaldy?» degen maqalaǵa nazar salyńyz.

Jazǵy Azııa oıyndarynyń bastalýyna eki aıdan az ýaqyt qaldy. Qarashanyń 21-i men 27-si aralyǵynda Qytaıda ótetin Jazǵy Azııa oıyndarynda jeńil atletterimiz de bar ónerlerin kórsetpek. Vıacheslav Sokırko bastaǵan ulttyq quramamyz Uly jibek elinen 13 medal alyp qaıtýdy kózdep otyr. Osyǵan baılanysty Qazaqstan jeńil atletıka federatsııasy Gýanjoýǵa attanatyn atletterdiń esimderin jarııalady. Bul jaıynda «Alash aınasy» gazetindegi «13 júlde úshin 23 atlet joryqqa attanbaq» degen maqaladan mol maǵlumat ala alasyzdar. «Negizi, munyń aldynda jeńil atletıkadan ulttyq quramamyzdyń bas bapkeri Vıacheslav Sokırko Jazǵy Azıadaǵa qatysý úshin Qazaqstanǵa 20 lıtsenzııa berilgenin, ıaǵnı Qytaıǵa 20 atlet baratynyn aıtqan bolatyn. Alaıda bulardyń qatary taǵy úsheýge kóbeıip, Azıadaǵa barlyǵy 23 jeńil atletimiz qatysatyn bolypty», dep jazady basylym.

Osy basylymnyń «Dat!» aıdarynda Týberkýlez máseleleri ulttyq ortalyǵynyń dırektory, medıtsına ǵylymynyń doktory Tileýhan Ábildaevpen aradaǵy suhbat «Ókpe qurt aýrýyn emdeý salasynda bilikti mamandar jetispeıdi», degen taqyryppen berilgen. Basylym tilshisiniń barlyq saýaldaryna tuşymdy jaýap bergen ol: «týberkýlezdi áleýmettik qoldaýǵa kóp nazar aýdarýymyz kerek. sebebi qurt aýrýyna shaldyqqandardyń basym kóbi jupyny januıalardan shyqqan. Olardy biz aýrýhanada qansha emdep shyqqanymyzben, báribir olar otbasyna barǵannan keıin, durys tamaqtanbaı, ózin-ózi durys kútpeı, qaıtadan aýrýyn asqyndyryp alý qaýpi bar. Sondyqtan týberkýlezge shaldyqqandardyń otbasyna áleýmettik qoldaý kórsetip, jumys taýyp berýdi nemese azyq-túlikpen qamtamasyz etýdi jolǵa qoıýymyz kerek», deıdi.

***

Petropavl qalasynyń ataýyn ózgertý bastamasy birinshi ret kóterilip jatqan joq. Májilis qabyrǵasynda kóterilgen kezekti bastamany depýtat Jarasbaı Súleımenov jarııalaǵaly beri keıbir jergilikti orystildi saıttar aqparattyq soǵysty qoldan tutandyryp, tipti, belgili bir deńgeıde arandatý áreketine barýdan da taısalmaıtyn sııaqty. Osyǵan oraı «Aıqyn» gazetiniń búgingi nómirinde «Halyqtyń qalaýy - Qyzyljar» degen taqyryppen maqala jarııalandy. «Atyn atap, túsin tústep, kishigirim saıttarǵa jarnama jasaǵymyz kelmeıdi, biraq "Petropavl ataýyn saqtap qalaıyq!" dep urandatqan saıttar men forýmdar búginde barmaqtaryn tistep qalyp otyr. Sebebi qaı forým bolmasyn, qazir "Qyzyljar ataýyn qoldaımyz!" dep, daýys bergen azamattardyń daýysy da basym, upaıy da bútin. Bul arada, ásirese qazaq jastary, onyń ishinde stýdentter men oqýshylar, blogshylar men jýrnalıster qaýymy aýyzbirshilik tanytyp, aıtýly saıttarda Qyzyljar ataýyn barynsha qoldap keledi. Eń qyzyǵy, ózderi daýys berýdi usynǵan keıbir saıttar "Qyzyljar ataýyn qoldaımyn" degen daýysty qabyldamaıtyn bop qalypty», dep jazady basylym.

«Aıqyn» gazetiniń jazýynsha, bir ózi Reseıdiń bes birdeı gýbernııasymen shektesetin Batys Qazaqstan oblysynyń ortalyǵy - Oral qalasynda sońǵy jyldary qazaq balabaqshasyna nemese memlekettik tilde bilim beretin mektepke baratyn ulty ózge baldyrǵandar qatary kóbeıe túsýde. Sondaı-aq, ókinishke qaraı, óz perzentterin ózge tildi mektepke súıreıtin baýyrlarymyz da áli kúnge barshylyq kórinedi. Máselen, Oral qalasynda aǵymdaǵy oqý jylynda mektep tabaldyryǵyn attaǵan 3670 baldyrǵannyń 2385-i - ulty qazaq órender. Solardyń 383-i orys mektebine barsa, ózge ult-ulystyń 27 búldirshini qazaq mektebin qalaǵan. Maqalanyń mán-jaıyna «Oraldaǵy orystar balalaryn qazaq mektebine berip jatyr» degen taqyryppen berilgen matrıaldan qanyǵa alasyzdar.

Osy basylymnyń dástúrli «Aq sóıle!» aıdarynyń búgingi qonaǵy - QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Bolat Jylqyshıevpen aradaǵy suhbat «Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy - elimizdiń deńgeıin de, abyroıyn da kóteredi» degen taqyryppen berilgen. Ekeýara áńgimeniń baıybyna barǵyńyz kelse, basylymnyń juma kúngi nómirin jiberip almańyz.

***

«Keshe Astana qalasy bas josparynyń ǵylymı-zertteý jáne jobalyq ınstıtýtynda QR Premer-Mınıstri Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen elordadaǵy jańa ortalyqtyń qurylysyn baqylaý jónindegi memlekettik komıssııanyń kóshpeli otyrysy ótti», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti. Basylymnyń atap ótýinshe alqaly jıyn barysynda Astana qalasy jáne qala mańyndaǵy aýmaqtaǵy úleskerlerdiń qatysýymen turǵyn úı qurylysynyń barysy, sonymen qatar, bekitilgen bas jospar aıasyndaǵy 2011-2013 jyldardaǵy memlekettik nysandardyń qurylysy boıynsha birinshi kezekti ınvestıtsııalyq jobalardyń salyný máseleleri qaraldy.