Jarkent óńirinde 105 jyl burynǵy qurandy er tabyldy
JARKENT. QazAqparat - Almaty oblysy Panfılov aýdanynyń Basqunshy aýylynda osydan 105 jyl buryn jasalǵan qurandy er saqtaýly, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Basqunshy - elimizdiń eń ońtústik-shyǵysyndaǵy shekaralyq shepke, áıgili Qorǵas ózeniniń batys jaǵalaýyn boılaı qonys tepken eldi meken. Atalmysh aýyldyń ornalasqan jeri - ejelgi bir qalanyń orny bolýy múmkin ekendigi týraly kóp aıtylady.
«Kóne Úısin memleketiniń shahary bolý kerek» dep boljaıtyndar da bar. «Turǵyndary eginshilikpen shuǵyldanǵan tárizdi» deıdi keıbiri. Onysy oryndy da. Óıtkeni, olar osy óńirdegi ózderine tıesili jer telimderin óńdep júrip alýan túrli jádigerler taýyp alǵan. Kóbi - dıqanshylyqqa qajetti tas quraldar. Arasynda uzyndyǵy 45-46, eni 8-9 santımerlik dán úgitkish, sondaı-aq, kelsap ta, balǵa da bar. Qyshtan, qaıraq tastan jasalǵan shylapshynǵa uqsaıtyn buıym da (keıde «ejire» dep te ataıdy eken) kezdesedi. Ken úgitetin astaýdyń tuǵyry tektes múlik te tabylǵan. Uzyndyǵy 60-70 santımetrdeı sadaq jebeleri de jolyqqan. Júzdegen jyldar boıy topyraq astynda shirimeı jatqandyǵyna qaraǵanda qoladan jasalǵan bolýy kerek deıdi mamandar. Óıtkeni kúńgirttengen ushyn ysqylap tazalap jibergende jarqyrap shyǵa kelgen.
Al aýyldyń qart turǵyndarynyń biri -Úısintaev Toqtasyn aqsaqal budan biraz ýaqyt buryn óz baqshasyn qazyp jatqanda qurandy er taýyp alypty. Shaǵyn ǵana erdiń eki qaptaly, aldyńǵy qasy, arqy qasy (kóttigi) bólek shabylyp, jasalǵan. Qattylyǵyna qaraǵanda osy óńirde kóp ósetin jıde aǵashy paıdalanylǵan. Aldyńǵy qasyna túgeldeı qalaqsha temirden qapsyrma júrgizilgen. Ony eki qaptalymen jalǵastyra otyryp quıysqandyqqa deıin shegendegen. Al, quıysqandy bekitetin jerge aınalsoq jasap, aıylbas ornatqan. Ony temirden soqqan.
Osy jańalyqty estigen «Jarkent aınasy» gazetiniń bas redaktory Molot Soltanaev oqıǵa ornyna jedel jetip, tosynnan tabylǵan kóne múlikti yjdahattylyqpen qarap shyqqan.
«Negizi, bul er qyz balaǵa arnap jasalǵan bolýy kerek. Óıtkeni qas beti men eki jaqtaýyna jyltyraq tastan kóz salǵan. Eń qyzyǵy, erdiń aldyńǵy qasynyń basynan arabsha jazýdy baıqap qaldyq. Ábden súrtip-tazalap qarasaq: «1913 jyly jasalǵan» degen jazý bolyp shyqty», - deıdi ol.
