Japonııa men BUUDB Kaspıı teńizin qoldaý úshin jańa bastamany iske qosyp jatyr
ASTANA.KAZINFORM - Qazaqstandaǵy BUU Damý baǵdarlamasy (BUUDB) men Japonııa Úkimeti sý resýrstaryn basqarý men monıtorıngini jetildirý, sondaı-aq elder arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý arqyly Qazaqstanǵa Kaspıı teńizindegi sý deńgeıiniń tómendeýine den qoıýǵa kómektesetin quny 3 mıllıon AQSh dollar bolatyn birlesken jobany iske qosyp jatyr.
Bastamany Qazaqstan Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligimen birlesip iske asyratyn bolady.
Joba sonymen qatar ekologııalyq ornyqtylyqty arttyrýǵa baǵyttalǵan jáne Ortalyq Azııa men Kavkazdy baılanystyratyn mańyzdy kólik jáne ekologııalyq dálizde sý resýrstaryn ornyqty basqarýdy damytýdy qoldaıdy. Ol Japonııa Úkimetiniń ótken jyldyń jeltoqsan aıynda ótken «Ortalyq Azııa + Japonııa» Dıalogy men Sammıti aıasynda aıtylǵan Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn qoldaý jónindegi bastamasyna sáıkes keledi.
Kaspıı teńizi — Eýrazııanyń mańyzdy ekologııalyq aımaqtarynyń biri jáne 400-den astam endemıkalyq jáne qonys aýdaratyn túrler úshin tirshilik etý ortasy.
Bıoalýantúrlilik, balyq aýlaý, ekonomıkalyq ornyqtylyq jáne aımaqtaǵy mıllıondaǵan adamdardyń ál-aýqaty tikeleı onyń jaǵdaıyna baılanysty. Teńiz ekpindi túrde taıazdanyp jatyr: buǵan klımattyń ózgerýi, temperatýranyń ósýi, býlanýdyń joǵarylaýy, ózen aǵynynyń azaıýy jáne sý resýrstaryna júktemeniń artýy áser etedi.
– Kaspıı teńiziniń deńgeıin ózgertý máselesi búginde búkil Kaspıı óńiri úshin asa ózekti syn-qaterlerdiń biri bolyp tabylady. Teńiz deńgeıiniń úzdiksiz tómendeýi ekojúıege, bıoalýantúrlilikke, sý resýrstaryna, ekonomıkalyq qyzmetke jáne Kaspıı mańy aýmaqtary halqynyń ál — aýqatyna keshendi áser etedi, - dep atap ótti Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar vıtse-mınıstri Mansýr Oshýrbaev.
Joba sý resýrstaryn basqarý jáne sý deńgeıin tómendetýge birlesip den qoıý máselelerinde Kaspıı mańy memleketteri arasyndaǵy yntymaqtastyqty kúsheıtýge kómektesedi. Ekologııalyq derektermen almasý, is-qımyldardy úılestirý jáne monıtorıngti damytý, ásirese Kaspııdiń eń osal soltústik bóligine jáne ózen salalary aýdandaryna basty nazar aýdarylady.
– Búgin biz Kaspıı teńizi deńgeıiniń tómendeýine, ekojúıelerdiń quldyraýyna jáne sý resýrstaryna júktemeniń artýyna baılanysty eleýli syn-qaterlerdiń týyndaǵanyn kórip otyrmyz. Bul protsester ýaqytyly jáne úılestirilgen sheshimderdi qajet etedi. Jobany iske asyrý sý resýrstarynyń monıtorıngi men basqarý júıesin nyǵaıtýǵa, sondaı-aq Kaspıı teńiziniń ekojúıesin saqtaý úshin memleketaralyq yntymaqtastyqty kúsheıtýge kómektesetinine senimdimizm, - dep atap ótti Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa vıtse-mınıstri Aslan Abdraımov.
Japonııa Úkimeti BUUDB-nyń ornyqty damýdy ilgeriletýdegi jáne 2030 jylǵa deıingi kezeńge arnalǵan ornyqty damý kún tártibine sáıkes adamdardyń neǵurlym ádil jáne ornyqty bolashaq qurý múmkindikterin keńeıtýdegi elderdi qoldaýdaǵy negizgi seriktesteriniń biri bolyp tabylady. Qazir Japonııa Úkimetiniń qoldaýymen Qazaqstandaǵy BUUDB gıdrotehnıkalyq qurylystardyń qaýipsizdigin nyǵaıtý, qalalardyń apattar men klımattyń ózgerýine tózimdiligin arttyrý, sondaı-aq Ortalyq Azııadaǵy tótenshe jaǵdaılarǵa daıyndyqty damytý boıynsha úsh jobany iske asyrady. Jańa joba osy áriptestik aıasyndaǵy tórtinshi birlesken bastama bolady jáne apat táýekelderin azaıtý jáne klımattyq ornyqtylyq salasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtady.
– Japonııa óńirlik yntymaqtastyq, ǵylymı monıtorıng jáne halyqaralyq áriptestik arqyly Kaspıı teńiziniń deńgeıin tómendetý máselesin sheshýde Qazaqstandy qoldaý múmkindigin maqtan tutady, - dep atap ótti Japonııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi ıAsýmasa Iıdjıma.
Joba sheńberinde Soltústik Kaspııdiń qazirgi zamanǵy monıtorıng jáne zertteý áleýetin damytýǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady. Bastama sondaı-aq sý resýrstaryn basqarý klımattyń ózgerýine beıimdelýdiń negizgi baǵyttarynyń biri retinde bólingen Qazaqstannyń ulttyq deńgeıde aıqyndalatyn jańartylǵan úlesinde (UDAÚ) belgilengen basymdyqtardy qoldaıdy.
– Bul joba Qazaqstannyń ulttyq klımattyq basymdyqtarymen tikeleı baılanysty. Ol derekter negizinde sheshimder qabyldaýdy nyǵaıtýǵa jáne eldiń ornyqty damýy úshin sý resýrstaryn keshendi basqarýdy damytýǵa kómektesedi, - dep atap ótti BUUDB-nyń Qazaqstandaǵy Turaqty ókili Katarjına Vavernıa.
Joba sondaı-aq Qazaqstannyń klımattyq jáne tabıǵatty qorǵaý mindettemelerin, sonyń ishinde UDAÚ-ny, ulttyq beıimdelý josparyn jáne bıoalýantúrlilikti saqtaý jónindegi ulttyq strategııa men is-qımyl josparyn iske asyrýǵa yqpal etetin bolady. Sondaı-aq BUU-nyń ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizýge úles qosatyn bolady.
Aıta keteıik, Kaspıı máselesi Bakýdegi álemdik forýmda kóterildi.
