Japonııa indetpen qalaı kúresip jatyr – Tokıodaǵy qandas dáriger Ábdibek Qalıbekpen suhbat
NUR-SULTAN. QazAqparat – «Bas redaktorlar klýby» qoǵamdyq birlestiginiń prezıdenti, belgili medıamenedjer Bıbigúl Jeksenbaı Instagram arqyly Tokıodaǵy dáriger qandasymyz Ábdibek Qalıbekpen suhbat jasady. Tokıo qalasyndaǵy Juntendo ýnıversıtetiniń medıtsınalyq klınıka professorynyń assıstentimen suhbatty QazAqparat oqyrmanyna yqshamdap berip otyrmyz.
«Japonııada óte qyzyq jaǵdaı bolyp jatyr. Bizde karantın engizilgen joq. Úkimet tarapynan naýryz aıynan bastap shekteý qoıylmady. Biraq meıramhanalar, mádenıet ortalyqtary, kitaphanalar sekildi adamdar kóp jınalatyn oryndar sáýir aıynyń 7-nen bastap eki aıǵa jabyldy. Bir aıdyń aldynda ol shekteý toqtady. Ol jarlyqty bir-eki sózben túsindirý qıyn. Japonııa memleketinde memlekettik te, jeke de klınıkalar kóp. Jarlyqtyń túsýine baılanysty barlyq klınıka, medıtsınalyq ortalyq koronavırýsqa toıtarys bermeı, qaıtarý kerek degen qaǵıdatta boldy», - deıdi Ábdibek Qalıbek sóz basynda.
Onyń aıtýynsha alǵash koronavırýspen betpe-bet kelgen kezde Japonııanyń onymen kúreserlik tájirıbesi bolmaǵan. Osynyń saldarynan birshama adamnan aıyrylyp qaldyq deıdi dáriger.
«Japonııanyń koronavırýsqa qarsy hattamalary pisip-jetilip kele jatyr. Qazir bizde koronavırýs juqtyrý degen ázir mańyzdy bolmaı qaldy. Mańyzdysy – juqtyrǵan adamdarǵa tezirek dıagnostıka qoıý, jaǵdaıynyń nasharlap ketpeýine jol bermeý. Koronavırýs juqtyrǵandardyń jaǵdaıy aýyrlap ketse óte kúrdeli kúıge aparady. Sońǵy bir aıda KVI juqtyrǵandardyń jaǵdaıyn aýyrlatpaı, betin beri qaratyp jatyrmyz», - deıdi qandasymyz.
Jalpy ondaǵy halyq tazalyqqa óte qatty mán beredi eken. Máselen Ábdibektiń balabaqshaǵa baratyn uly bir kúni kıgen kıimin ekinshi kúni kımeıtin kórinedi. Kúnshyǵys elinde balabaqshadan bastap balany tazalyq saqtaýdy qatty qadaǵalaıdy. Іndet kelgen kezde bul talap tipti de kúsheıe túsken.
Qazirgi ýaqytta japon halqy 1 metrlik áleýmettik qashyqtyqty saqtaýǵa mindetti. Kóshede maskasyz júrgenderge 2 maskadan tegin beriledi.
Ábdibek Qalıbektiń aıtýynsha pandemııa jumys oryndarynyń bárin toqtatyp tastaǵan ýaqytta Japonııa úkimeti ár adamǵa 1 myń dollardan áleýmettik tólemaqy beripti. Otbasynda tórt adamy bar Ábdibek 4 myń dollar alǵanyn aıtady.
«2020 jylǵy Jazǵy Olımpıada Japonııada ótýi kerek bolǵanyn bilesizder. Biraq álemdegi indetke baılanysty Olımpıada oıyndary keıinge shegerildi. Eger kelesi jyly da oıyndar ótpeı qalatyn bolsa pandemııanyń ekonomıkalyq saldaryn eń qatty shekken Japonııa memleketi bolaıyn dep tur. Qazirgi ýaqytta Anglııa bas bolyp, vırýsqa qarsy vaktsınany shyǵarǵaly jatyr. Osydan bir apta buryn 2020 jyldyń qazan aıyna deıin vaktsınany shyǵaryp qoıý týraly habarlama taratty. Bul baǵyttaǵy jumysqa ınvestıtsııa salǵan, Italııa bastaǵan Eýropanyń 3-4 memleketi bar. Eń aldymen kezek solarǵa tıedi. Japonııaǵa vaktsınanyń kelip qalý yqtımaldyǵy – keler jyldyń naýryzy degen boljam bar. Biraq tikeleı qazaqshaǵa aýdarǵan kezde «shıki vaktsına» men «DNK vaktsınasy» degen bolady. DNK vaktsınasyna qatysty on shaqty zertteý ortalyǵy jappaı kún-túni klınıkalyq testterdi jasaýda. Qazirgi derekterge qarasaq, Anglııa birinshi bolyp álemge vaktsına óndirip shyǵaratyn sekildi. Eger vaktsınany qazan aıynan bastamasaq kelesi jyldyń osy ýaqytynda dúnıedegi úsh adamnyń bireýi osy vırýstan opat bolýy múmkin», - dedi ol.
Ábdibek Qalıbek osydan eki jyl buryn Vetnamda bolǵan eken. Ondaǵy eldiń koronavırýsty eńserip kele jatqanyna aldymen tártip sebep ekenin aıtyp ótti.
«Vetnam bárimizdi tań qaldyryp otyr. Sovet kezinde sizderge týberkýlezge qarsy vaktsına salynatynyn bilesizder. Kezinde mundaı vaktsına Japonııada da salynatyn. Mamandardyń aıtýynsha týberkýlezdiń vaktsınasy salynǵan adamdardyń koronavırýsqa qarsy ımmýnıtetti kúshti bolatyn kórinedi. Árqalaı áńgime bar. Qazaqstandy eki-úsh aı boldy baqylap otyrmyn. Pandemııa bastalǵanda Qazaqstanda birde-bir adam tirkelmegen edi. Búkil dúnıede tirkelip bolǵannan keıin ǵana Qazaqstanda juqtyrǵandar alǵash paıda bola bastady. Vırýstyń qashan ketetini kim biledi? Bireýler 2024 jyl deıdi. Bireýler koronavırýs adamǵa máńgi jabysty degendi aıtady. Bir qıyny bul vırýs órshıtin kezeńdi tańdamaıdy. Osylaı bola beretin bolsa, vaktsına shyqpasa qıyn jaǵdaıda qalamyz», - deıdi ol.
Tumaýdan Japonııada jyl saıyn 10-15 myń adam kóz jumady. Ábdibektiń sózinshe koronavırýs alǵash Japonııada tirkele bastaǵan kezde ondaǵy mamandar bul tumaýdan qaýipti emes oılaǵan eken.
«Koronavırýsqa biz alǵash jeńil qarap qaldyq. Ókpe qabynyp, qaýip baryna kózimiz jetkennen keıin hattamaǵa sáıkes adamdardy emdep jatyrmyz», - deıdi ol.
