Jansaqtaý bóliminen shyǵa sala naýqastardy emdeýge kiristim – aqtóbelik dáriger Erlan Tátimov

- Buǵan deıin týberkýlez dıspanseri bolǵan emdeý orny provızorlyq ortalyqqa aınaldy. Munda qansha adam em qabyldady? Ortalyq birinshi tolqynǵa daıyn boldy ma?

- 2020 jyldyń 24-maýsymy kúni oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń buıryǵymen Aqtóbe oblystyq ftızıopýlmonologııalyq ortalyǵy naýqastardy Temir, Muǵaljar aýdandaryna kóshirip, munda 500 kereýetti provızorlyq ortalyq ashyldy. Úsh kúnniń ishinde biz 529 naýqasty qabyldadyq. Ortalyqqa koronavırýs pnevmonııasyna shaldyqqan naýqastar jetkizildi. Ózge emdeý oryndarynan anestezıolog-reanımatolog, terapevt, ftızıatr men orta býyn mamandary shaqyryldy. Buǵan deıin týberkýlezge shaldyqqandar sany azaıyp, mamandarymyz sońǵy úsh jylda rentgenologııa, pýlmonologııa mamandyǵy boıynsha tórt aılyq kýrstan ótken bolatyn. Solardyń bári 19-qyrkúıekke deıin jumys istedi. Barlyǵy 1538 naýqas emdeldi. Alǵashqy kezde qabyldaý bólimine kúsh tústi. Ózim úsh orynbasarymdy ertip, qabyldaý bóliminde jumys istedik. Ózge bólimshedegi ár 20 kereýetke bir dáriger, 2 orta, 2 kishi býyn mamany boldy. Epıdemologtar dárigerlerlerdiń qorǵanysh quralyn paıdalaný, dezınfektsııalaý jumystaryn baqylady. Ár 3-4 saǵat daıyn bir rettik kıim almastyryldy. Al óńirdiń belsendileri, eriktiler, janashyrlar eki mezgil tamaq tasydy. Jansaqtaý bóliminde ortalyqtandyrylǵan ottegi júıesi jumys istedi. Palatada mundaı múmkindik bolmaı, eriktiler ottegi ballondaryn jetkizip berip otyrdy. Oblystyq shtab ta kómektesti. Ballondardy kúndiz-túni tórt kólikpen jetkizdi. Dári-dármekke keler bolsaq, týberkýlezden emdeıtin ortalyqta úsh jyldyq qor jasaqtalǵan bolatyn. Koronavırýs pnevmonııasynan emdeý kezinde sol antıbıotık, antıkoagýlıanttar qoldanyldy. Úsh tilde sóıleıtin psıholog mamandar da osy jerden tabyldy. Sheteldikter em qabyldaǵanda olar kómek kórsetti.

- Emdeý qıyn boldy ma?

- Emdeý kezinde esh qıyndyq bolmady. Qıyndyqty adamdar qoldan jasady. Birinshiden, dárihanaǵa baryp, koronavırýstan emdeıtin dári izdedi. Emhanadaǵy áriptesterimizdiń qateligi osy. Dári-dármek dárihanada emes, aýrýhanada boldy dep jete túsindirýi tıis edi. Ekinshiden, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq mamandar nusqaýyn oryndamady. Maska taqpady, toı-sadaqaǵa bardy. Úıde otyr degen eskertpeni tyńdamady. Polıtsııa podezderdi kúzetti. Al biz úıdi umytyp, jataqhanany panaladyq.

- Koronavırýs pnevmonııasyna shaldyqqan naýqastarǵa shuǵyl ota jasaldy ma?

- Oblys boıynsha barlyq ota osy ortalyqta jasaldy. Tek júkti áıelderdi Aqtóbe medıtsına ortalyǵy qabyldady. Barlyǵy 124 ota jasaldy. Hırýrg bar. Tek angıohırýrgtar keldi. Oblys boıynsha naýqastardyń 75 paıyzy osy ortalyqta em qabyldady.

- Qazir kimder em qabyldap jatyr?

- 2020 jyldyń 19-qyrkúıeginen keıin úsh aptadaı daıyndyq jumysy júrgizildi. Jóndeý jasaldy. Barlyǵy 12 dáriger ınfektsıonıst mamandyǵy boıynsha biliktiligin jetildirdi. Týberkýlezden em qabyldaıtyn naýqastardy keri kóshirýdi josparlaǵan edik. Biraq 70 kereýettik ınfektsııalyq emdeý ornyn daıyndaý tapsyryldy. Qazir 30-ǵa jýyq adam em qabyldap jatyr. Onyń jeteýi jansaqtaý bóliminde. Kúnine 3-4 naýqas jetkiziledi. Negizi aýyryp, densaýlyǵyna shaǵymdanǵan adamdardyń bári osynda ákelinedi. Ekspress PTR zerthana osy ortalyqta ornalasqan. Nebári 30 mınýtta dıagnoz qoıylady. Jedel járdem jetkizgen naýqastan koronavırýs ınfektsııasy anyqtalsa, kólikpen ınfektsııalyq aýrýhanaǵa jiberiledi.

- Ókpesi qabynǵan azamattar emdelip, jazylǵan soń olarǵa ońaltý sharasy qajet. Ortalyqta bul baǵytta qandaı jumys atqarylady ?

- Koronavırýs pnevmonııasynan jazylǵandar densaýlyǵyn nyǵaıtady. Ǵımarattyń bir qabaty daıyndaldy. Onda 60 kereýet bar. Aýdannan kelgender jatady, qalalyqtar kúndizgi statsıonarda em qabyldaıdy. Koronavırýs pnevmonııasyna shaldyqqandarǵa aýa jetpeıdi. Ottegini jetkizý úshin tynys joldarynyń bárin qalpyna keltirý kerek. Ingolıatsııa jasalady, fıtoshaı ishedi.

- Pnevmonııa kezinde ókpe qalaı ózgeredi?

- Pnevmonııanyń eki túri bar. Birinshiden, bakterıaldyq. Ekinshisi, koronavırýstyq. Sońǵysy adamdy tez álsiretedi. Ekeýin ajyrata bilý naǵyz mamannyń isi. Bizdegi terapevtter ftızıatr, rentgenolog, pýlmonolog, ınfektsıonıst bolyp ketti. Talap osy.

- Koronavırýs pnevmonııasy kimder úshin asa qaýipti ?

- Egde jastaǵy adamdar úshin qaýipti. Qant dıabetine shaldyqqan adamdardy da emdeý qıynǵa soqty. Gemodıalızge tańylǵandar men júrek-qan tamyrlary dertine shaldyqqandar úshin em uzaqqa sozylady.

- Siz de pnevmonııaǵa shaldyǵyp, em qabyldadyńyz. Neshe kún emdeldińiz?

- Men jansaqtaý bóliminde jattym. Keıin jalpy bólimshege aýystym. 2020 jyldyń 17 maýsymy kúni aýrýhanaǵa túsip, 3-shilde kúni jumysqa qaıta shyqtym. Úıge barsam, 28 kún boıy jatar edim. Úıge barmadym, ózge áriptesterimmen birge naýqastardy qabyldaı bastadym. Aýqattanyp, dalada tynyǵyp, naýqastardyń janynda júrdim. Ońaltý jumysy koronavırýstyq ınfektsııaǵa shaldyqqan adamdar arasynda ótti. Naýqas kózine jas alsa, álsirese, ózimdi kórsetemin. Basyn kóterip, qatarǵa qostyq. Jumys isteseń, qozǵalsań, qatarǵa qosylasyń. Alǵashynda ekinshi qabatqa ǵana kóterilip, entigip qaldym. Birer kúnnen soń telearna arqyly tikeleı efırge de shyqtym. Ózimdi batyrmyn dep sanamaımyn. Tek ózim úlgi bolýdy maqsat ettim. Ftızıopýlmonologııalyq ortalyqtaǵy provızorlyq ortalyqta barlyǵy 15 qyzmetker aýyrdy. Qorqyp, jumystan bas tartqan qyzmetker bolmady, olar «jasyl» jáne «qyzyl» aımaqqa bólindi. «Jasyl» aımaqta dáriger tynyqty, «qyzyl» aımaqta naýqastarǵa em júrgizdi. Dáriger únemi naýqastyń janynda bolsa, bir ǵana aýysymǵa jaraıdy. Kirip, shyǵyp, tynyqsa, ózin de, ózgeni de aman alyp qalady. Ortalyqta barlyǵy 304 kamera bar. Ár palata baqylaýda. Biraq men eshkimdi jazalamadym. Qyzmetkerdi jazalaýǵa bolmaıdy. Olardy tek yntalandyrý kerek. Sonda jumys alǵa basady.

- Toıǵa, eske alý sharalaryna qatyspaısyz ba?

- Barmaımyn. Ózimniń ákem de ótken jyly jazda koronavırýs pnevmonııasynan kóz jumdy. Dál sol shaqta ózim jansaqtaý bóliminde boldym. Kópshilik kóńilin onlaın bildirdi.

- Bir naýqasty emdeýge qansha qarjy jumsalady?

- Naýqas alǵash túsken kúni 418 myń teńge jumsalady. Bul kezde naqty dıagnoz qoıý úshin túrli apparattar arqyly tekserip, zerthanalyq synama alynady. Keıin kúnine 21 600 teńge jumsaldy.

- Pnevmonııadan qalaı saqtanýǵa bolady?

- Eń birinshi sý ishý kerek. Kúnine tańerteń jáne keshke dene jattyǵýyn jasaǵan jón. Ókpeniń tynys alý qabileti keńeıedi. Sonymen birge jaıaý júrýdi ádetke aınaldyrǵan abzal. Naqty mynadaı dárýmen kerek dep aıta almaımyn. Qandaı tamaq jegińiz kelse, jeńiz. Dıeta qajet emes. Tek tamaqty ólshemmen jegen durys. Táýligine 400-500 gr jemis-jıdek, kókónis tutynǵan abzal. Myna dárýmendi tutyný óte paıdaly dep aıta almaımyn. Keıde dárýmenniń de aǵzaǵa zııany bolady. Ózim jumysqa mindetti túrde jaıaý kelemin. Jumys pen úı arasy 2995 metr.

- Áńgimeńizge rahmet, aýyrmańyz.

ANYQTAMA: Erlan Tátimov 1966 jyly dúnıe kelgen. 1996 jyly Aqtóbe memlekettik medıtsınalyq ınstıtýtyn «Emdeý isi» mamandyǵy boıynsha támamdady. Hırýrg, neırohırýrg, ınfektsıonıst, transfýzıolog, ftızıatr mamandyqtary boıynsha túrli salada eńbek etti. Oblystyq qan ortalyǵynyń dırektory, №2 qalalyq emhanasynyń bas dárigeri boldy. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóp jylǵy belsendi eńbegi úshin «Shapaǵat» medalin alǵan. Pandemııa kezinde medıtsına qyzmetkerlerine berilgen 2 mıllıon teńgeden bas tartty.