Jańǵyrý dáýirinde kóshten qalmaý asa mańyzdy - Zakarııa Sısenǵalı

Rýhanı dúnıemizdi jańǵyrtyp, bolashaqqa degen senimimizdi nyqtady. Bul týraly Jańaqala aýdandyq máslıhatynyń hatshysy, aqyn Zakarııa Sısenǵalı málim etti, dep habarlaıdy «QazAqparat» tilshisi.

Onyń aıtýynsha, Elbasy qaı máseleni kótermesin, bárinde de ulttyq qundylyǵymyzdyń ózegin saqtaýdy eskertýden tanbaıdy. Sondyqtan da « ... rýhanı jańǵyrý ulttyq sananyń túrli polıýsterin qıynnan qıystyryp, jarastyra alatyn qudiretimen mańyzdy. Bul - tarlan tarıhtyń, jasampaz búgingi kúni men jarqyn bolashaqtyń kókjıekterin úılesimdi sabaqtastyratyn ult jadynyń tuǵyrnamasy. Men halqymnyń taǵylymy mol tarıhy men yqylym zamannan arqaýy úzilmegen ulttyq salt dástúrlerin aldaǵy órkendeýdiń berik dińi ete otyryp, árbir qadamyn nyq basýyn, bolashaqqa senimmen bet alýyn qalaımyn». - dep atap kórsetedi.

Memleket basshysynyń atap ótkenindeı, buǵan deıin de «Mádenı mura», «Halyq - tarıh tolqynynda» baǵdarlamalary aıasynda elimizde kóptegen jumystar atqaryldy. Onyń syrtynda Abaı, M.Áýezov, Q.Sátbaev, S.Muqanov, taǵy basqa uly tulǵalarymyzdyń mereıtoılary ıÝNESKO deńgeıinde ótti. Qanshama halyqaralyq saıası sharalar ótip jatyr. Qazaq handyǵynyń 550 jyldyq toıy respýblıka kóleminde keńinen atap ótildi. Osynyń bári de kópultty halqymyzdyń birligin odan ári bekemdep, yntymaǵyn nyǵaıtýǵa erekshe yqpal etkenine kýámiz. Osy baǵytta Jańaqala aýdanynda da birqatar ister oń sheshimin tapty. Mysaly, «Mádenı mura» baǵdarlamasy boıynsha bir jylǵa arnaıy mádenıet ataýy berilip, sonyń aıasynda Pıatımar, Qyzyloba mádenıet úıleri kúrdeli jóndeýden ótkizilip, aýdannyń birqatar kitaphanalary modeldi jobaǵa kóshirildi. Osy bastamanyń jelisimen aýdanda tuńǵysh ret rýhanı ortalyq ashylyp, onda ornalastyrylǵan qoǵamdyq uıymdar, rýhanı-mádenı mekemeler, buqaralyq aqparat quraldary, muraǵat, kúı stýdııasy, jastar birlestigi jumystaryn sátti júrgizip keledi. Elbasynyń «Halyq - tarıh tolqynynda» atty bastamasy óńirde keńinen óris alyp, barlyq aýyldyq okrýgterde, aýdan ortalyǵynda ólketaný murajaılary ashylyp, osy ólkeden shyqqan tulǵalarǵa eskertkishter ornatylyp, ımperııalyq saıasattyń saldarynan halyq basyna túsken náýbetti kezeńderdi de ýaqyt bederinen óshirmeý baǵytynda keshendi monýmentter boı kóterdi. Tek aqtandaq oqıǵalarmen shektelmeı, aǵa býynnyń erligi men eńbegin keıingi tolqynnyń jadynda qaldyrý maqsatynda «Dańq saıabaǵy» ashyldy. Soǵys qasiretin beıneleıtin Azaly ana beınesi ótken kúnderdiń kúrsinisi kóp shaqtaryn eske túsirse, Táýelsizdik monýmenti eldigimizdi asqaqtata túskendeı.

Endi Elbasy maqalasynyń ár taraýyna qysqasha oı júgirtip kórelik.

«Qazirgi tańda jeke adam ǵana emes, tutas halyqtyń ózi básekelik qabiletin arttyrsa ǵana tabysqa jete alady», - degen sózderde tereń maǵyna jatyr. Shyn máninde adamdardyń bir-birimen, tipti ujymdar men óndiristik kásiporyndar, sharýashylyq qurylymdary arasynda básekelik bolmaıynsha atqarylyp jatyrǵan isterden nátıje kútý de múmkin emes. Sondyqtan qazirgi zaman talabyna saı ozyq tehnologııalardy ıgerý, birneshe tildi meńgerý, eń bastysy, mádenı bolmysymyzdy jańǵyrtý árbir qazaqstandyqtardyń tól mindeti bolmaq.

«Pragmatızm - ózińniń ulttyq jáne jeke baılyǵyńdy naqty bilý, ony únemi paıdalanyp soǵan sáıkes bolashaǵyńdy josparlaı alý, ysyrapshyldyq pen astamshylyqqa dańǵoılyq pen kerdeńdikke jol bermeý degen sóz». Buǵan túsinik berip jatýdyń ózi artyq sııaqty. Rasynda da bizdiń qoǵamymyzda da kúndelikti turmysymyzda qol jetken tabystarǵa toqmeıilsý, masattaný, keýdemsoqtyq áreketterdiń qubylystaryn, asta-tók ysyrapshyldyqtyń bolyp jatqanyn kún saıyn kezdestirip júrmiz. Sondyqtan kim-kim de «Asqandy da kórgenbiz, tasqandy da kórgenbiz, Asyp-tasyp aqyry sasqandy da kórgenbiz» - degen halyqtyq naqyldy jáne «Sýdyń da suraýy bar» - degen sózdi esten shyǵarmaǵandary abzal.

Maqalanyń eń ózekti máseleleriniń biri - ulttyq biregeılikti saqtaý. Memleket basshysy: «Ulttyq jańǵyrý degen uǵymnyń ózi ulttyq sananyń kemeldenýin bildiredi», - deıdi. Munyń ózi qazir ár túrli qyzyldy-jasyldy basylymdarda andyzdap júrgen alýan túrli suraqtarǵa jaýap beredi.

Biz óz jerimizde ózgelermen ıyqtasa júrip, qaıtkende ulttyq qasıetterimizdi saqtap qala alamyz, qaıtkende ult bolyp qala alamyz, mine, Elbasy osy máselelerge ashyq jaýap bergen. «Ulttyq salt-dástúrlerimiz, tilimiz ben mýzykamyz, ádebıetimiz, joralǵylarymyz, bir sózben aıtqanda, ulttyq rýhymyz boıymyzda máńgi qalýǵa tıis» - deıdi Nursultan Ábishuly. Budan artyq qalaı aıtýǵa bolady? Muny aıtyp otyrǵan qazaq memleketiniń basshysy. Osy oraıda ol qalyptasqan keıbir áreketterden arylý qajettigin de eskertedi. Demek, bılik pen zııaly qaýym arasyndaǵy jershildik, júzshildik, tamyr-tanystyq, sybaılastyq áreketter keıingi býynǵa taralmaýy kerek. Eń basty qaǵıdat -ulttyq mádenıetti qalyptastyrý. Buǵan qajetterdi áldebir shet elderden izdep, áýrelenýdiń qajeti joq. Ózimizdiń ótken abyzdarymyz ben danalarymyzdyń ósıetnamalarynyń ózi jetip jatyr. Eger árbir qazaqstandyq babalar ósıetin balalarynyń sanasyna besikten beli shyqpaı jatyp quısa, sonda ǵana bizdiń ulttyq kodymyz qalyptasady.

Osy kezge sheıin bilim salasyn damytýda qyrýar ister atqaryldy. Memleket basshysy bilimsiz adamnyń qanatsyz quspen teń ekendigin naqty mysaldarmen dáleldeıdi.

Elbasynyń elimizdi evolıýtsııalyq jolmen damytý jónindegi naqty paıymdary, salmaqty oılary, qoıǵan mindetteri eshkimdi enjar qaldyrmasa kerek. Ashyq qoǵam, ashyq sana qalyptastyrýdaǵy álemdik tájirıbelerdi paıdalaný kerektigin aıtqan Ult kóshbasshysy bul oraıda da ulttyq qaǵıdalarymyzdan ajyramaý kerektigimizdi qatań eskertedi. Qazir ártúrli revolıýtsııalyq áreketterdiń óńi ózgertilgenin eske sala kelip, álemde bolyp jatyrǵan oqıǵalardan qorytyndy jasaý qajettigin mindetteıdi. Sol sııaqty álemdik deńgeıge kóterilýde tildiń erekshe oryny bar ekenin dittep, damyǵan elderdegi jaǵdaılardy mysalǵa keltiredi.

Týǵan jerge taǵzym, ol árbir elin, jerin súıetin adamnyń parasatty paryzy bolmaq. Bul sasyq baılyqtaryna bógip, qaı jerde jaqsy ómir bar, sol jer Otanym dep buralqy ıtteı qashyp-pysyp júrgenderge eskertý, elimizdiń árbir jas óskinine aıtylar ósıet.

Elbasynyń alǵa qoıǵan mindetteri osy kezge sheıin aıtyp júrgen ulttyq ıdeologııamyzdy qalyptastyrýdyń tóte joly desek te bolǵandaı.

«Eger memleket basshysynyń tapsyrmalary taıaý jyldarda naqty júzege asatyn bolsa, biz keleshek urpaqtyń múlde jańa sıpatqa ıe bolaryna senimdimiz. Sóz joq, dúnıe bir ornynda turmaıdy. Aldaǵy júz jyldyqtarda adamzattyń jańa dáýiri bastalady. Ol kezde qazirgi qundylyqtarymyzdyń múlde kádege jaramaýy da múmkin. Demek, Elbasynyń bul eńbegi biz kórip-bilmegen adamzat dáýiri adamdaryn qalyptastyrýdyń álipbıi desek te qatelespeımiz. Endeshe, kóshten qalmaıyq, aǵaıyn!», dep túıindedi oıyn Zakarııa Sısenǵalı.