Jańǵyrtýdan ótken Aqsý qant zaýytynda alǵashqy qant alyndy
ASTANA. QazAqparat - Jańǵyrtý jumystarynyń alǵashqy kezeńinde Aqsý qant zaýytynyń qural-jabdyqtarynyń 80% aýystyrylyp, sonyń nátıjesinde óndiristik qýaty eselep artqan zaýyt shyǵaratyn qanttyń sapasyn da eselep, qazir ony 11,5 %-ke jetkizdi. Barlyq óndiristik protsess avtomattandyrylǵan, biryńǵaı operator arqyly baqylanady, dep habarlaıdy Almaty oblysy ákimdiginiń baspasóz qyzmeti.
Zaýyt óńdeý isin bastaǵan alǵashqy eki kúnde 5 myń tonnadan astam qant qyzylshasyn óńdep úlgergen. Bul týraly búgin oblys ákimi Amandyq Batalovtyń qaıta túlegen qant zaýytyna barǵan saparynda belgili boldy.
Aqsý qant zaýytyndaǵy alǵashqy jańǵyrtý kezeńi aıasynda qural-jabdyqtar shyryn alý, shyryn tazalaý, azyq-túliktik, jom syǵymdaý, ákteý-gazdy jáne basqa da jekelegen bólimderde, sol sııaqty shyryn men shárbát bólimderinde de aýystyryldy. Eń basty ereksheligi - barlyq óndiristik jeli tutas avtomattandyrylǵan, ortalyq apparat arqyly basqarylady. Máselen, jańa ylǵalsyzdandyrý stansasynyń arqasynda energııa shyǵyny 30 % azaıǵan. Zaýytta súzgileýdiń jańa tehnologııasy qoldanylatyn teńdessiz kameralyq press-fıltr ornatylǵan. Oraý tsehynyń jumysy da avtomattandyrylǵan. Jalpy «Jetisý» ÁKK arqyly qazaqstandyq, reseılik, belorýstyq, frantsýzdyq, germanııalyq óndiristegi 119 tehnologııalyq jabdyq satyp alynǵan. Satyp alynǵan qural-jabdyqtar «Aksu Kant» JShS-ǵa qarjylyq lızıngige berilgen.
«Aksu Kant» JShS bas dırektory Samat Nadırbaevtyń aıtýynsha, oblys basshylyǵynyń qoldaýymen zaýytta jańǵyrtýdyń birinshi kezeńi júrgizilip, qazir zaýyt táýligine 2,5-3 myń tonna qyzylsha óńdeıtin qýattylyqqa jetken. Bıylǵy jyly zaýytqa jetkiziletin tátti túbirdiń jalpy kólemi 150-160 myń tonna bolmaq. Qant shyǵymy - 11,5%.
Memleket basshysynyń jýyrda jasalan Joldaýynyń mańyzdy mindetteriniń birin júzege asyrýǵa zaýyt belsene kirisken. S.Nadırbaevtyń sózine súıensek, kelesi jyly zaýyt jumysshylarynyń jalaqysyn 15-20% kóterýdi kózdep otyr. Qazirgi kezde olardyń ortasha jalaqysy 75 myń teńge, zaýytta 550 adam jumys isteıdi.
Zaýytty aralap, jumys barysymen tanysqan oblys ákimi Amandyq Batalov memleket qoldaýynyń nátıjesinde bıylǵy jyly Almaty oblysyndaǵy qant qyzylshasy alqabynyń kólemi 11,2 myń gektarǵa deıin ulǵaıtylǵanyn aıtty. Ár gektardan 370 tsentnerden ónim jınalyp jatqanyn eskersek, 400 myń tonnadan astam tátti túbir jınaý jáne odan 42,5 myń tonna qant shyǵarý josparlanǵan.
- Zaýyt quryltaıshylarymen birge «Jetisý» ÁKK arqyly jańǵyrtýdyń birinshi kezeńine 11 mlrd. teńge birlesken qarjy jumsaldy. Júrgizilgen jóndeý, jańartý jumystarynyń nátıjesinde bıylǵy maýsymda zaýytta 150-160 myń tonna qyzylsha óńdeý kózdelýde. Búgingi kúni zaýyttyń qyzylsha tógý alańynda 80 myń tonna tátti túbir jınaqtalǵan. Jalpy oblys boıynsha jıyn-terin naýqany áli de jalǵasyp jatyr, sondyqtan munda taǵy 70 myń tonna qant qyzylshasy ákelinedi dep kútilip otyr. Jekelegen sharýa qojalyqtary, máselen Eskeldi aýdanyndaǵy sharýalar bir gektardan 500 tsentnerden ónim alýda. Biz bıylǵy jyly rasymen qant qyzylshasynda rekordtyq ónim jınaǵaly otyrmyz, - dedi oblys ákimi.
Aldaǵy josparlar týraly aıta kele Amandyq Batalov Aqsý qant zaýyty tolyq jańǵyrýdan ótkennen keıin óziniń eń joǵarǵy, ıaǵnı 350 myń tonnalyq tolyq qýatyna shyǵatynyn atap ótti. Sondyqtan qant qyzylshasyn sebý kólemi budan bylaı arta túspek.
- Kelesi jyly egis aınalymyn esepke ala otyryp, qant qyzylshasynyń kólemin 14 myń gektarǵa jetkizýdi kózdep otyrmyz. Budan keıin Aqsý qant zaýytyn jańǵyrtý arqyly, onyń maýsymaralyq kezeńde quraq óńdeýmen aınalysýyn da oılastyrýymyz kerek, sonda zaýyt jyl boıy úzdiksiz jumys isteıtin bolady. Kóksý qant zaýyty da ótken jyly tolyq qaıta jańǵyrtýdan ótip boldy, sonyń nátıjesinde qanttyń shyǵymdylyǵy 10-nan 13 %-ke ósti. Sonymen qatar zaýyttyń qazandyǵy jaǵarmaıdan gazǵa kóshirildi, odan kelgen únem 500 mln. teńgeni qurady. Eki zaýyttyń osyndaı nátıjeli jumystary kózge kórinip turǵandyqtan, qazir bizge bıznesmender Alakól, Qarabulaq qant zaýyttaryn qalpyna keltirý týraly usynystaryn bildirýde. Birlesken jumystyń arqasynda eki qant zaýyty tolyqqandy jumys istep tur, olarda turaqty jumys oryndary quryldy, bıýdjetke salyq tólemderi ýaqytyly túsip otyr, óndirilgen ónim kólemi artty, turǵyndar táýir jalaqy alýda, osy mindettiń bárin bizge Memleket basshysy júktep otyr, - dedi sóziniń qorytyndysynda A. Batalov.
Jalpy Aqsý qant zaýytynyń iske qosylýynyń nátıjesinde Aqsý aýdanyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 5,7 %-ten 4,7 %-ke tómendedi. Kadrlardy budan ári jasaqtaý maqsatynda «Aksu Kant» JShS jergilikti polıtehnıkalyq kolledjben kelisimshartqa otyrdy, sonyń negizinde aldaǵy ýaqytta osy oqý orny zaýytqa 50 arnaıy maman daıyndap bermek. Al kelesi jyly «Aksu Kant» JShS jeke qarjysy esebinen zaýytty jańǵyrtýdyń kelesi kezeńin atqarýdy josparlap otyr.mandyq Batalovtyń qaıta túlegen qant zaýytyna barǵan saparynda belgili boldy.
