Jańǵyrtý baǵdarlamasynyń lokomotıvi - iri kásiporyndar, ulttyq kompanııalar jáne tabıǵat qoınaýyn paıdalanýshylar bolyp tabylady-N. Nazarbaev

Nazarbaev Ýnıversıtetinde ótken keńes otyrysy «Qazaqstandyq kásiporyndardy jańǵyrtý jáne jańartý» degen taqyrypqa arnaldy.

QR Prezıdenti baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, is-sharaǵa Sheteldik ınvestorlar keńesiniń turaqty músheleri men baqylaýshylardy qosa alǵanda, 200-den astam qonaq, sondaı-aq Keńestiń qurmetti músheleri Aleksandr Kvasnevskıı, Tonı Bler, Romano Prodı jáne Alfred Gýzenbaýer qatysty.

Keńes jumysyn asha otyryp, Memleket basshysy Plenarlyq otyrysqa qatysýshylarmen júzdeskenine qýanyshty ekenin jetkizdi jáne Keńes otyrysy jańa halyqaralyq ýnıversıtette alǵash ret ótip otyrǵanyn aıtty.

Nursultan Nazarbaev Keńestiń jańa múshelerin - sheteldik taraptan: «Fınmekkanıka Grýpp» kompanıaısynyń tóraǵasy jáne bas atqarýshy dırektory Per Franchesko Gýargýlınıdi, «Metro Kesh end Kerrı Interneshnl» kompanııasynyń basqarma tóraǵasy Frants Mıýllerdi, «Djeneral Elektrık» kompanııasynyń prezıdenti jáne bas atqarýshy dırektory Ferdınando Bekkallı-Falkony, qazaqstandyq taraptan: Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erjan Qazyhanovty, Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstri Qaırat Kelimbetovti, Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Investıtsııa jónindegi komıtetiniń tóraǵasy, Keńestiń jumysshy organynyń jetekshisi Asylhan Serikovty tanystyryp ótti. Keńes quramynda ózgerister bolǵany jarııalandy. Atap aıtqanda, Robın Renvıktiń ornyn endi «Djeı Pı Morgan» ınvestıtsııalyq bankiniń Eýropa, Taıaý Shyǵys jáne Afrıka boıynsha Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Klaýs Dıtrıhs almastyrady.

Sondaı-aq otyrysqa Sheteldik ınvestorlar keńesiniń janyndaǵy baqylaýshylar qatysty. Atalǵan mártebe Keńeske múshelikke úmitker kompanııalarǵa beriledi. «Baqylaýshy» mártebesiniń berilýi keńes jumysyna belsendi qatysýshy áleýetti úmitkerlerdi edáýir yntalandyrýǵa múmkindik týǵyzady.

Memleket basshysy Keńestiń jańa baqylaýshylary retinde «Reseı Sberbanki» AAQ-nyń prezıdenti German Grefti, «Trýbnaıa Metallýrgıcheskaıa Kompanııa» AAQ-nyń dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Dmıtrıı Pýmpıanskııdi tanystyryp ótip, Keńestiń jańa múshelerine jemisti eńbek tiledi, baqylaýshylardy Keńestiń jumysshy tobyna belsendi qatysýǵa shaqyrdy.

Prezıdent óz sózinde budan týra 20 jyl buryn, ıaǵnı 1991 jyly Qazaqstan táýelsizdikke qol jetkizip, túbegeıli áleýmettik-ekonomıkalyq, saıası reformalardy júrgizýge, sondaı-aq demokratııalyq qoǵam men ashyq ekonomıkany qurýǵa kiriskenin atap ótti. Osy sátten bastap túrde maqsatty túrde jeke menshik pen erkin básekelestikke negizdelgen naryqtyq ekonomıkany qurý jolynda júrip keledi. Osy ýaqyt aralyǵynda Qazaqstanda bıznesti júrgizý men elimiz ekonomıkasyna ınvestıtsııa salýǵa qolaıly jaǵdaılar jasaldy.

Ótken jyly Qazaqstan óz damýynyń jańa kezeńine Údemeli ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa kiristi. Sondyqtan Keńestiń búgingi otyrysy «Qazaqstan kásiporyndarynyń jańǵyrýy men jańarýy» atty taqyrypqa arnalǵan.

2010 - 2014 jyldarǵa arnalǵan Údemeli ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda Úkimet aldyna 2014 jylǵa qaraı eńbek ónimdiligin óńdeýshi sektorda 50 paıyzǵa, ekonomıkanyń jekelegen sektorlarynda 100 paıyzǵa arttyrý jóninde bıik maqsattar qoıylyp otyr.

Memleket basshysy dástúr boıynsha alǵashqy sózdi Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń prezıdenti Tomas Mırovke berdi. T.Mırov óz sózinde Qazaqstanda kásipkerlik sektordy jańǵyrtý máselesin qozǵady.

Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary - Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev Qazaqstan kásiporyndaryn jańǵyrtý jóninde atqarylǵan jumystar jáne josparlanǵan is-sharalar týraly esep berdi.

Azııa damý bankiniń vıtse-prezıdenti Lakshmı Venkatachalam óz sózine jeke ınvestıtsııa kómegimen ınfraqurylymdarǵa jańa tehnologııalar engizý máselesin arqaý etti.

«ArselorMıttal» kompanııasynyń dırektorlar keńesiniń tóraǵasy jáne bas atqarýshy dırektory Lakshmı Mıttal «ArselorMıttalTemirtaý» úlgisindegi Qazaqstandaǵy bıznesti jańǵyrtýdaǵy «ArselorMıttal» róli» taqyrybynda sóz sóıledi.

«Bı Djı Grýpp» kompanıasynyń atqarýshy vıtse-prezıdenti Krıs Fınleıson óz sózinde qazaqstandyq jumyspen qamtýdaǵy básekelestikti damytýdyń kómegimen jańǵyrtýdy yntalandyrý jaıynda oı bólisti.

Tabıǵı resýrstar Eýrazııalyq korporatsııasynyń aktsıoneri Aleksandr Mashkeıch Qazaqstannyń ónerkásibin jańǵyrtýdaǵy taý-ken metallýrgııalyq keshenniń róli týraly áńgimeledi.

«Roıal Datch Shell» kontserniniń atqarýshy dırektory Matıas Bıhseldiń sózi Qazaqstannyń ónerkásibin jańǵyrtýǵa arnaldy.

Keńestiń otyrysynyń barysynda Tonı Bler, Alfred Gýzenbaýer, Romano Prodı, Aleksandr Kvasnevskıı, sondaı-aq «Ernst end ıAng Global» kompanııasynyń bas operatsııalyq dırektory Djon Ferrar, «Deloıt SNG» tóraǵasy Jan-Pol Pıkard, «Beıker ı Makenzı Interneshnl» kompanııasynyń atqarýshy dırektory Koen Vanharents, «Total» kompanııasynyń Kontınenttik Eýropa men Ortalyq Azııa boıynsha aǵa vıtse-prezıdenti Maıkl Borel, «LÝKOIL» AAQ-nyń prezıdenti Vagıt Alekperov, «Ekson Mobıl» korporatsııasynyń aǵa vıtse-prezıdenti Mark K.Albers, «Doıche Bank AG»-niń Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa boıynsha atqarýshy dırektory jáne bas atqarýshy dırektory Pıter Tıls, «Enı S.p.A.» korporatsııasynyń barlaý jáne óńdeý bólimshesiniń bas óndiristik dırektory Paolo Skaronı, «Mıtsýbısı» korporatsııasynyń Eýropa, TMD, Taıaý Shyǵys jáne Afrıka elderi boıynsha atqarýshy vıtse-prezıdenti Mııosı Hırosı, «Fılıpp Morrıs Interneshnl» kompanııasynyń syrtqy jáne korporatıvtik baılanys jónindegi aǵa vıtse-prezıdenti Even Hýrvıts sóz sóıledi.

Otyrys barysynda Keńes músheleri Qazaqstan kásiporyndarynyń jańǵyrýy jáne jańarýynyń ózekti máselelerin talqylady.

Keńes jumysyn qorytyndylaı kele, Memleket basshysy Keńes múshelerine Qazaqstan úshin shynaıy jáne paıdaly oı-pikirlerin bildirgenderi jáne aldaǵy kezde eskeriletin iskerlik keńesteri úshin alǵysyn aıtty.

- Men sondaı-aq bizdiń qurmetti dostarymyz, meniń dostarym - Aleksandr Kvasnevskıı, Tonı Bler, Romano Prodı jáne Alfred Gýzenbaýer myrzalarǵa rahmetimdi aıtamyn. Elderimiz arasynda shynaıy áriptestik pen dostyq, ózara senim men qurmettiń qalyptasýyna sizder úlken úles qosyp kelesizder. Sondyqtan biz óz rızashylyǵymyzdy bildiremiz, - dedi Nursultan Nazarbaev.

- Biz bıylǵy jyly elimiz Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyn atap ótemiz. Árıne, merekeleıiz, óz jetistikterimiz týraly aıtatyn bolamyz. Іs júzinde Qazaqstan birneshe óte qatty daǵdarystardy bastan ótkerdi. Alǵashqysy, biz úshin úlken ári kúrdeli bolǵany - Keńes Odaǵynyń taraýy edi. Qazaqstan ekonomıkasy toqtaǵan, bólshektengen ımperııanyń bir bóligi tárizdi kúı keshti. Biz 5-6 jyldyń ishinde eshqashan ózimizde bolmaǵan memlekettilikti qalpyna ketirdik, syrtqy ishki jańa júıeni qurdyq, ekonomıkany iske qostyq, jekeshelendirýdi qolǵa aldyq, ymyrashyl memleket qurý úshin, ymyrashyl ekonomıkany tańdadyq. Osy arqyly biz ol daǵdarystan shyqtyq. Biz Ońtústik-shyǵys daǵdarystan da shyǵa aldyq. Sondyqtan bizdiń damýymyzdy 1999 jyldan, ıaǵnı is júzinde sońǵy 10-13 jylda qalypty damýymyzdan esepteý kerek. Sol sebepti biz óz jetistikterimizben maqtanamyz. Osy jyldar ishinde Sheteldik ınvestorlar keńesi menimen birge boldy. Sonyń arqasynda biz 120 mıllıard AQSh dollary kóleminde shetel ınvestıtsııasyn, 150 mıllıard dollar jeke ishki ınvestıtsııasyn tarttyq. Men burynǵy GDR, shyǵys Germanııa týraly aıtqan Pıter Tıls myrzany zor yntamen tyńdadym. Men óz sózimde osy mysaldy árdaıym aıtyp júrmin. Burynǵy GDR-ge qaraǵanda Qazaqstanda FRG sekildi qýatty demeýshisi bolmady, biraq biz shamalas tásildermen damydyq. Endi, biz tanymal bolǵanda, óz táýelsizdigimizdi ornyqtyrǵanda, biz óz aldymyzǵa jańa, óte bıik mindetter qoıdyq, - dep atap ótti Nursultan Nazarbaev.

Prezıdent ótken jyldan beri Qazaqstannyń Údemeli ındýstrıaldyq-ınnovatsııalyq damýynyń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý jóninde úlken jumystar júrgizilip jatqanyna toqtaldy.

Tek ótken jyly baǵdarlamany oryndaı otyryp, Indýstrıalandyrý Kartasy boıynsha 800 mlrd. teńgeden astam soma nemese 5 mlrd. AQSh dollary kóleminde 25 myńnan astam turaqty jumys ornyn ashýǵa múmkindik týǵyzǵan 152 joba paıdalanýǵa berildi. Aǵymdaǵy jyly taǵy da 200 jańa kásiporyndy iske qosý josparlanǵan.

Ekonomıkanyń shıkizat emes sektoryn damytý baǵytynda naqty alǵa jyljýlar baıqalýda. Ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizdiń JІÓ jeti paıyzǵa ósti, sonyń ishinde eki paıyzy jańa ındýstrıalandyrý jobalaryna tıesili.

Óńdeýshi ónekrkásip, ıaǵnı shıkizattyq emes sala 18 paıyzǵa ósti, al onyń ónimderindegi eksport úlesi 67 paıyzǵa kóterildi.Saladaǵy eńbek ónimdiligi 1,5 ósti jáne bir jumyspen qamtylǵan adamǵa shaqqanda (2009 jyly adam basyna 29,5 myń dollar boldy) 44 myń dollardy qurady.

Eń iri jobalar sheteldik ınvestorlardyń qatysýymen jáne qarjylandyrýylýymen iske asyrylyp keledi. Jańa biregeı óndirister, jumys oryndary ashylýda, eńbek ónimdiligi artýda.

- Bul iske belsendi qatysyp, qoldaý kórsetkenderińiz úshin taǵy da rızashylyǵymdy bildirgim keledi. Shyn máninde, Qazaqstannyń qalyptasýy men damýyna sizder óz úlesterińizdi qostyńyzdar. Biz ony baǵalaımyz. Bul memleket pen ekonomıkanyń básekelestigin qurýǵa degen qadam ǵana. Biz aldymyzǵa bıik strategııalyq maqsattar qoıdyq, qyzmet aıasyn aıqyn, problema bizge túsinikti. Biz ár otyrysta bul týraly sizderge aıtyp otyrdyq, olardy sizdermen birge sheshtik, - dedi Memleket basshysy.

Prezıdent kelesi naqty mindetterdi sheshýge kirisý qajettigin qadap aıtty.

Birinshi. Jańǵyrtý baǵdarlamasynyń lokomotıvi iri kásiporyndar, ulttyq kompanııalar men ken ornyn paıdalanýshylar bolyp tabylady.

- Biz sheteldik ınvestorlardy osy protsestiń draıveri bolýǵa shaqyramyz. Sizdermen birge otandyq kásiporyndar da osy iske tartylady. Sondyqtan qazaqstandyq qamtýdy damytý saıasaty ekonomıkany jańǵyrtýdyń óte mańyzdy bólshegi bolyp sanalady. Sizder bul usynysty qoldańyzdar, men osy jumysty jalǵastyrýlaryńyzdy qalaımyn, - dedi Memleket basshysy.

Taýarlar, jumys jáne qyzmet kórsetý sapasyn halyqaralyq stdarttaqra sáıkestendire otyryp, otandyq jabdyqtaýshylar Qazaqstan úshin jańa tehnologııany ıgeredi, zamanaýı menedjmentti engizedi. Shaǵyn tehnologııalyq kompanıalar ósimi osylaısha yntalandyrylady. Sonymen birge, jańǵyrtýdyń áleýeti tolyq qýatta paıdalanylmaı otyr. Muny otandyq taýarlardy satyp alýdaǵy kórsetkishter dáleldep otyr. Ken ornyn paıdalanýshylar boıynsha qazaqstandyq qamtýdyń úlesi jalpy 11,5 paıyzdy, júıe quraýshy kompanııalar boıynsha 31 paıyzdy, «Samuryq Qazyna» toby aıasynda 38 paıyzdy quraıdy. Ótken jyly munaı-gaz salasynda qazaqstandyq qamtý boıynsha mindetterin tolyǵymen tek 14 kompanııa ǵana oryndady. Qalǵan 130-ǵa tarta kompanııalardyń ortasha oryndaý deńgeıi 25 paıyzǵa jýyq.

- Sondyqtan Úkimettiń ındýstrııalandyrý boıynsha júrgizip otyrǵan jumysyn eskere otyryp, sheteldik ınvestorlardyń qazaqstandyq kásiporyndardy tartý boıynsha jumystarǵa belsendi atsalysýǵa shaqyramyz. Men sizder bizdi durys túsinesizder dep oılaımyn. Men Úkimet aldyna osy saıasatty óte qatań júrgizip, sizdermen birge jumys isteý mindetin qoıdym. Men osy jumystyń qajettiligi jóninde ortaq túsinistikke qol jetkizemiz dep bilemin, - dedi Nursultan Nazarbaev.

Prezıdent el ekonomıkasynyń mu­nan keıingi bir kúrdeli máselesi iri kásiporyndardyń qýat únemdeý tıim­di­ligin arttyrý ekendigin atap kórsetti. Sheteldik ınvestorlar keńesiniń otyrysynda bul má­sele talaı ret sóz bolyp keledi. Tek bir ǵana taý-ken metallýrgııa kesheni elde óndirilgen elektr qýatynyń jartysy­nan astamyn jumsaıdy. Indýstrııalyq baǵdarlama aıasynda jańadan iske qo­sy­lyp jatqan jobalar elektr qýa­tynyń jumsalýyn odan ári molaıta túsetin­digi túsinikti. Otandyq metallýrgııanyń osy sektorynda ǵana kásiporyndardyń elektr qýatyn ysyraptaý deńgeıi álem­niń aldyńǵy qatarly metallýrgııalyq kásiporyndarymen salystyrǵanda, bir jarym jáne odan da kóp ese joǵary bolyp otyr. Al eńbek ónimdiligine ke­ler bolsaq, bizde ol 1,5-2 ese tómen. Mundaı kásiporyndarda ónimniń ózin­dik qunyna shaqqandaǵy materıaldyq shyǵyn kólemi 70 paıyzǵa deıin jetýde. Kásiporyndardyń óndirgishtik qýaty kóp tozǵyndaǵan. Olardaǵy qural-jabdyqtar 30 jyldan beri paıdalanylyp keledi.

- Sondyqtan men elimizdiń kásiporyn­daryna qýat únemdegish aldyńǵy qatarly tehnologııalardy engizý men qýat ysyrabyn azaıtý jóninde júıeli sha­ralar ázirleý jóninde Úkimetke tap­syr­ma berdim. Biz bul ispen qazir myqtap shuǵyldanýdamyz. Osy baǵytta siz­derdi birigip jumys isteýge shaqyramyn, - dedi Memleket basshysy.

Ekinshi. Shaǵyn jáne orta kásip­oryndar óz qoldarynda bar resýrstar men múmkindikterdi tıimdi paıdalaný jáne jańarýǵa degen umtylysty aıqyn tanyta otyryp, jańǵyrtýdyń aldyńǵy leginde júrýi kerek. Memleket búgin kásipkerlik úshin barlyq qolaıly jaǵdaılardy qalyptastyrý ústinde. Qabyldanǵan «Ónimdilik-2020» baǵdar­la­ma­sy basqarýshylyq tehnologııalardy jáne is ústindegi, sonymen qatar jańa­dan ashylǵan óndiristerdi tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý isin odan ári jetildirýge baǵyttalǵan.

- Sheteldik ınvestorlardy sondaı-aq atalǵan baǵdarlamaǵa belsendi kómek kórsetý jáne qoldaý týraly óz usynystaryńyzdy pysyqtaýǵa, Keńestiń jumysshy tobynda osy másele boıynsha óz pikirlerińizdi jáne tájirıbelerińizdi bólisýge shaqyramyn. Bul qarjylyq kómek qana emes. Tehnıkalyq damý jónindegi ulttyq agenttigimen birlesip, qazaqstandyq seriktesterdi osy baǵdarlamaǵa qatysýǵa tartý mehanızmderin ázirleý kerek. Úkimetke osy úrdisti jandandyrýdy jáne keńeıtýdi, naqty erejeler men jaqsy yntalandyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Biz búkil qazaqstandyq qoǵamdy jáne barlyq bıznesti osy jumysty jandandyrýǵa jumyldyrýymyz kerek, - dedi Prezıdent.

Úshinshi. Intellektýaldyq negiz­siz jańǵyrtýdyń ózi múmkin emes.

Memleket basshysy jańǵyrtý jospary­nyń sátti júzege asýy eń aldymen, adam­darǵa, kásiporyndardyń búkil qyz­metkerleri men olardyń basshylarynyń jumysyna tikeleı baılanysty ekendigin atap kórsetti.

Jańǵyrýdy kadrlar jasaıdy. Qyzmetkerlerdi oqytý, qaıta oqytý úderisterin jetildirý, qajetti áleýettik jaǵdaı jasaý qajet. Bul aldymen ınjenerlik oqytýǵa baılanysty.

- Men sizderdiń Batys Qazaqstanda, eldiń ortalyǵynda, shyǵysynda qurylǵan oqý ortalyqtarynda bolamyn. Injenerlik mamandyq boıynsha joǵary bilikti jumysshylarǵa bilim beretin atalǵan ortalyqtar qýantady. Endigi ke­zekte kompanııalardyń top-menedj­men­tin jetildirý baǵytynda osyndaı oqýlardy uıymdastyrýdy utympaý kerek, - dedi Memleket basshysy.

Nursultan Nazarbaev Úkimetke shetel­dik ınvestorlarmen birlese otyryp, bilim jáne kadrlyq modernızatsııalaý máseleleri jóninde naqty usynys engizýdi tapsyrdy.

Tórtinshi. Jańǵyrtýdyń negizi ınnovatsııalar bolyp tabylady.

- Tıimdi ınnovatsııalyq-ekonomıkany qurý - tipti joǵary damyǵan el úshin de kúr­deli isterdiń biri. Men Keńes odaǵy eko­nomıkalyq júıesinde jumys istegen adammyn. Endi jańa júıede jumys jasap jatyrmyn. Men Keńes odaǵy ónerkásibiniń damyǵan elderden qan­sha­lyqty artta qalǵandyǵyn jáne onyń sebepterin jaqsy bilemin. Sondyqtan da men bul mindetti óte kúrdeli dep esepteımin, - dep atap ótti Prezıdent.

Osy kezdesý ótkizilip otyrǵan jańa halyqaralyq ýnıversıtet tek ótken jyly ǵana quryldy. Ol endi álemdik deńgeıdegi ǵylymı ortalyqqa, «bolashaq ınnovatsııasyn» ázirleýdiń táji­rıbe kózine aınalýy tıis.

- Bul ýnıversıtet - erekshe oqý orny. Ol úshin arnaýly zań qabyldandy. Ýnı­versıtet qazaqstandyq emes, batystyq ýnıversıtetterdiń júıesi men tártibi boıynsha jumys isteıdi. Munda oqytý tek aǵylshyn tilinde ǵana júr­giziledi. Oǵan talantty balalardy iriktep alý úshin 20 ıntellektýaldyq mektep qu­ryldy. Ýnıversıtet álemniń kóptegen ýnıversıtetterimen bir­igip jumys isteýde. Munda amerı­ka­lyq, eýropalyq jáne shyǵystyq ýnıversıtetterdiń professorlary sa­baq beredi, - dedi Memleket basshysy.

Ósimniń ekinshi núktesi - ınnovatsııalyq tehnologııalar parki retinde qaıta qurylyp otyrǵan Alma­ty­daǵy «Alataý» aqparattyq-tehnolo­gııa­lyq parki. Ol ınnovatsııalardy naqty júzege asyrýdyń ortalyǵyna aınalýy tıis.

- Men bul eki ınnovatsııalyq ortalyqtyń strategııalyq mindetterin iske asyrýdy jeke baqylaýyma alamyn, olardyń Qamqorshylyq keńesine basshylyq jasaımyn. Osyǵan oraı, sheteldik ınvestorlardy osy ýnıversıtet qory negizindegi qarajatty tolyqtyrýǵa belsene qatysýǵa, atalǵan ortalyqtardy damytý jóninde áriptestikke shaqyramyn. Bizdiń ulttyq kompanııalarymyz belsene qatysatyn bolady. Biz osynda birneshe júz mıllıon dollar qarajatty jınaqtaı aldyq. Búgin Mashkevıch myrza aıtqandaı, bizdiń ulttyq kompanııalarymyz bul iske belsendi atsalysty, men olarǵa bul jumystary úshin óz rızashylyǵymdy bildiremin. Sizder de, qurmetti bizdiń dostarymyz, Keńestiń músheleri, atalǵan ýnıversıtettiń qoryn óz qarajattaryńyzben tolyqtyrýǵa kómek kórsetip, qoldarsyzdar dep senemin. Qazaqstannyń munaı-gaz salasynyń Kontýrlyq josparyn ázirleýde Úkimetke kórsetken kómegi úshin «Shell» kompanııasynyń jaǵymdy belsendiligin atap ótkim keledi, - dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Úkimetke ınvestorlarmen birge osyndaı úlgiler negizinde salaaralyq ǵylymı-tehnologııalyq jospardy damytý isin jáne ekonomıkanyń ózge de basym baǵyttaryn aıaǵyna deıin jetkizýdi tapsyrdy.

- Men Bıhsel myrzanyń Qazaqstannyń ǵylymı-zertteý áleýetin nyǵaıtý baǵytynda «Jol kartasyn» ázirleý jónindegi bastamasyn tolyq qoldaımyn. Bizge qalyptasqan máselelerdi sheshý úshin qandaı tehnologııa men resýrstar qajettigin, árbir tehnologııalyq mindetti sheshýge qandaı ınstıtýttar men kásiporyndardy tartý kerektigin, qandaı adamdardy qaı mamandyqqa oqytý qajettigin bilý qajet. Úkimet jáne iri kásiporyndar tehnologııalyq jáne ınnovatsııalyq kelisimderdi qorytyndylaý máselesine oralýlary qajet. Sheteldik ınvestorlardy naqtylaı usynystar bar dep senemin. Ony birlesip iske asyrýǵa kiriselik,- dedi Prezıdent.

Nursultan Nazarbaev Qazaqstan aımaqtyq jáne jahandyq deńgeıde básekege qabiletti bolýǵa umtylyp otyrǵan el ekenin atap ótti. Sondyqtan memlekette yqpaldasý sharalary satylap júrgizilip keledi. Bul másele boıynsha, elimiz ásirese Kedendik odaq aıasynda jáne Reseımen, Belarýspen Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik qalyptastyrý sharalarynan jaqsy tájirıbe jınaqtady. Qazaqstan Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý baǵytyndaǵy jumystardy jalǵastyrýda. Qytaı Halyq Respýblıkasymen jáne Reseı Federatsııasymen shekaralyq yntymaqtastyq belsendi damyp keledi. Sonymen birge, Eýropalyq Odaqpen, AQSh-pen, Taıaý Shyǵys jáne Azııa elderimen de strategııalyq áriptestik birmezgilde nyǵaıýda.

Ótken jyly jeltoqsanda Astanada ótken Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń Sammıti, aǵymdaǵy jyly quramyna 57 memleket kiretin Islam konferentsııasy uıymyna Qazaqstannyń tóraǵalyq etýi, kelesi aıda Astanada qurylǵanyna 10 jyl tolýyn atap ótetin Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń aýmaqtyq yqpaldastyq birlestikterine belsene aralasýy Qazaqstannyń aımaqtyq jáne halyqaralyq arenadaǵy róli men tanymaldyǵynyń artýynyń aıqyn dáleli.

Qazaqstan álemdik ekonomıkanyń belsendi qatysýshysy bolýǵa umtylyp otyr.

- Osyǵan baılanysty bizdiń elimizdiń aldyna, Úkimet aldyna 2016 jylǵa taman Qazaqstandy álemdik saý­da, logıstıkalyq jáne iskerlik hab retinde qalyptastyrý isin qamtamasyz etý jóninde mindet júkteldi. Biz tranzıttik áleýetti damy­týdamyz, jumys kúshteriniń, júkterdiń ótýin jeńildetýdemiz, damyǵan logıstı­kalyq jáne kóliktik ınfraqurylym­dardy qurýdamyz. Biz «Batys Qytaı - Batys Eýropa» sekildi iri jobany iske asyrýdamyz. Onyń uzaqtyǵy Qazaqstan boıynsha 2700 shaqyrym. Bul jobany kelesi jyly aıaqtaımyz. Sonymen qatar, Kas­pıı teńizindegi Aqtaý portyn damytý, Qytaı Halyq Respýblıkasyna, Iranǵa, Parsy shyǵanaǵyna ekinshi temir jol salý, Almatyny iri iskerlik jáne qar­jy ortalyǵyna aınaldyrý, týrızmdi kóterip, qyzmet kórsetý salasyn jan­dandyrý sekildi aýqymdy istermen shuǵyldanýdamyz. Bul jumystardyń barlyǵynyń basty urany - «Qazaqstan - sizder ózderińiz úshin, bizdiń elimiz úshin eńbek etip, bıznes jasap jáne ómir súretin qolaıly el!» bolýy tıis - dedi Prezıdent.

Memleket basshysy alda turǵan mindetterdi eskere otyryp, Sheteldik ınvestorlar keńesiniń ke­lesi otyrysynda Qazaqstandy saýda, lo­gıstıkalyq iskerlik jáne qarjy ortaly­ǵynyń halyqaralyq haby retin­de qalyp­tastyrý máselesin talqylaýdy usyndy.

Prezıdent sóziniń sońynda, Sheteldik ınvestorlar keńesiniń barlyq múshelerine Qazaqstan ekonomıkasyn jańǵyrtýǵa belsene kómekteskenderi úshin alǵys aıtty jáne osy iste árqaısyna shyn nıetten tabys tiledi.

- Birlesken kúsh-jigerimizdiń arqasynda biz Qazaqstan halqynyń ıgiligi úshin barlyq belgilengen jospardy iske asyra alatynymyzǵa senemin. Sizder muny birneshe márte dáleldedińizder, keleshekte de dáleldeısizder dep oılaımyn. Osy jyldar ishinde men sizderdiń Qazaqstandaǵy bıznesterińizge kómektesýge umtyldym, keıde men tasymaldaý, óndiris jónindegi iri máselelerdi, zańnamalyq máseleni, sheneýnikterdiń aralasýy barysyndaǵy isterdi sheshýge kómektestim. Biz bul máselelerdi árdaıym tabysty sheshtik. Biz bıylǵy jyly Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵyn atap ótemiz. Bul, árnıe, mereke. Biz merekeni dýmandatyp ótkizýdi sonshalyqty qalamaımyz, biraq kelesi 20 jyldyqtaǵy jolymyzdy belgileımiz. Ótken 20 jylda biz birge boldyq. Árıne, sizder 20 jyldyqqa arnalǵan saltanattyń basty qonaǵy bolýlaryńyz kerek, men sizderdi shaqyramyn. Aǵymdaǵy jyly elimizdiń Táýelsizdiginiń 20 jyl­dyǵyn atap ótýge baılanysty birneshe joǵary deńgeıdegi ekonomıkalyq forým­dar men is-sharalar ótkizý josparlanǵan. Sondyqtan Sheteldik ınvestorlary keńesiniń kelesi mereıtoılyq 25-shi otyrysyn 2012 jyldyń 22 mamyrynda Astanada, V Astana ekonomıkalyq forýmynyń qarsańynda ótkizýdi usynamyn jáne sizderdi oǵan qatysýǵa shaqyramyn, - dedi Prezıdent.

Nursultan Nazarbaev ótken jolǵy keńestegi kelisimge sáıkes, Sheteldik ınvestorlary keńesiniń otyrysy endigi kezekte burynǵydaı jylyna eki ret emes, jylyna bir ret ótetinin aıtty.

- Alǵashqy jyldarda bizdiń jáne sizderdiń máselelerińizdi sheshý úshin biz jıi jınalyp otyrdyq. Ózderińiz kórip otyrsyzdar, biz alǵa qadam bastyq. Endi biz eldiń damý deńgeıiniń kóterilýine baılanysty múl­dem basqa máselelerdi talqylaý ús­tindemiz. Sondyqtan keńes otyrysyn endigi kezekte jylyna bir ret ótkizsek de jetkilikti bolar, al tótenshe prob­lemalar paıda bola qalǵan jaǵdaıda men ony sizdermen birlesip sheshýge qashan da bolsyn ázirmin. Sizderdiń bizdiń Ekonomıkalyq forýmǵa qatysýlaryńyz óte qyzyqty bolar edi dep oılaımyn. Bıylǵy jyly bul Forýmǵa 7 Nobel syılyǵynyń laýreattaryn eseptegende, 80 elden 5 000 adam qatysty. Osy forým aıasyndaǵy Innovatsııalyq kongress, «Astana-Invest» Investıtsııalyq forýmy, Eýrazııalyq iskerler kongresi jáne taǵy basqa sektsııalar jumysyna qatysý Sizder úshin qyzyqty ári paıdaly bolatyn edi. Eger qarsylyq bolmasa, Sheteldik ınvestorlar keńesiniń kelesi májilisiniń ótetin orny men ýaqyty bekitilsin. Men usynǵandaı, kelesi otyrys: «Qazaqstan - halyqaralyq saýda, logıstıkalyq, iskerlik jáne qarjy haby» atty taqyryppen ótedi, - dedi Prezıdent.

Nursultan Nazarbaev Keńestiń kelesi 25-shi otyrysy mereıtoılyq jıyn ekenin atap ótti. Sondyqtan bul otyrysty Qazaqstannyń 20 jyldyń ishinde sheteldik ınvestıtsııany tartý salasyndaǵy jetistikterine arnaýǵa bolady.

- Sondaı-aq, biz sizderdiń Qazaqstandaǵy kompanııalaryńyzdyń osy jyldar ishinde bizdiń birlesken jumysymyzda qol jetkizgen tabystaryn atap óte alamyz. Osyǵan baılanysty biz 2008 jyly qolǵa alǵandaı, Keńes múshelerine, «Qazaqstannyń úzdik shetel ınvestory» konkýrsyn uıymdastyrýdy tapsyramyn. Konkýrstyń qorytyndysyn keńestiń kelesi otyrysynda shyǵaramyz. Isekeshev baqylaýǵa alsyn. Atalymdardy, ólshemderdi anyqtap, naqty da keńinen qamtýdy uıymdastyrýdy qamtamasyz etińizder. Bul óte yntalandyrýshy ári sımvoldyq máni bar is-shara bolmaq, - dep atap ótti Memleket basshysy.

Prezıdent keńeske qatysýshylarǵa onyń jumysyna belsene qatysqandary úshin, jańa Astanaǵa kelip, jańa ýnıversıtettiń jumysymen tanysyp, atqarylyp jatqan sharalarǵa qoldaý bildirgenderi úshin alǵysyn jetkize kele, olarǵa zor densaýlyq, isterine tabys pen ıgilik tiledi.

Nursultan Nazarbaev Keńes otyrysyn jabyq dep jarııalady.