Jańartylatyn energııa kózderin damytýdyń tórt baǵyty qandaı
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Quryltaı otyrysynda «QR keıbir zańnamalyq aktilerine balamaly energııa kózderin damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR Zańynyń jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
Qujatty Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov tanystyrdy.
Onyń sózinshe, Zań jobasy Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý úshin ázirlendi. Sondaı-aq, ózgeristerdiń maqsaty – energetıkany damytýǵa arnalǵan birtutas quqyqtyq negiz qalyptastyrý, energııa júıesiniń
senimdiligin arttyrý jáne ınvestıtsııa tartý.
– Qoldanystaǵy zańnama negizinen jańartylatyn energııa kózderin qoldaýǵa baǵyttalǵan. Alaıda búginde jınaqtaý júıelerin, sýtegi tehnologııalaryn damytýdy jáne energııa resýrstaryn tıimdi paıdalanýdy qamtıtyn keshendi tásil qajet, – dedi mınıstr.
Ol zań jobasy tórt negizgi baǵytty qamtıtynyn aıtyp, árqaısysy jóninde jeke-jeke málimet berdi.
– Birinshi baǵyt – elektr energııasyn jınaqtaý júıelerin damytý. Jańartylatyn generatsııanyń úlesi ósken saıyn artyq elektr energııasyn jınaqtap, suranys joǵary kezde paıdalanýǵa múmkindik beretin tehnologııalarǵa qajettilik artyp otyr, – dep túsindirdi Erlan Aqkenjenov.
Onyń aıtýynsha, qazir energııa júıesiniń manevrlik qýatqa qajettiligi shamamen 3 GVt dep baǵalanady. Sonyń shamamen 2 GVt-yn jańartylatyn energııa kózderi jobalary arqyly qamtamasyz etý josparlanyp otyr, al qalǵan 1 GVt úshin ınvestıtsııa tartýdyń qosymsha tetikteri qurylady.
Bul maqsatta jınaqtaý júıeleriniń jobalaryn básekelestik aýktsıondar arqyly irikteý kózdeledi. Sonymen birge, Biryńǵaı satyp alýshynyń osy júıeler qýatynyń qoljetimdiligin ustap turý boıynsha kórsetiletin qyzmetterge 15 jylǵa deıingi sharttar negizinde aqy tóleý qarastyrylǵan. Bul ınvestorlarǵa boljamdy jumys sharttaryn qamtamasyz etedi.
Odan bólek, jınaqtaý júıeleri elektr energııasyn tutyný az kezeńde arzan baǵamen satyp alyp, suranys joǵary kezde qymbat satý arqyly baǵalyq tórelik júrgize alady. Tabys naryqtaǵy baǵa jaǵdaıyna baılanysty bolady, al memleket paıda tabýǵa da, shyǵyndardyń ótelýine de kepildik bermeıdi.
– Ekinshi baǵyt – ekijaqty sharttar boıynsha elektr energııasyn satý tetigin jetildirý. Búginde jańartylatyn energııa kózderi obektileri elektr energııasyn tutynýshylarǵa tikeleı sata alady. Alaıda, mysaly, satyp alýshy bankrotqa ushyrap, shart toqtap qalsa, ınvestor men onyń kredıtorlar aldyndaǵy mindettemeleri úshin syn- qater týyndaıdy, – dep tarqatty mınıstr.
Onyń túsindirýinshe, atalǵan jaǵdaıǵa baılanysty obekt ekijaqty shart boıynsha keminde 36 aı elektr energııasyn jetkizgen bolsa, oǵan Biryńǵaı satyp alýshyǵa satýǵa kóshýge múmkindik berý usynylady. Baǵa sońǵy úsh
jyldaǵy eń tómen aýktsıon qunyn eskere otyryp belgilenedi. Mundaǵy negizgi maqsat – satyp alýshyny avtomatty túrde ózgertý nemese qosymsha jeńildik berý emes, satý úderisiniń toqtap qalý qaýpin azaıtý, jobalardyń kredıt alý qabiletin arttyrý jáne qarjyny tıimdi paıdalanýǵa jol ashý.
Erlan Aqkenjenov úshinshi baǵyt jylýmen jabdyqtaý jáne ónerkásipte energııa resýrstaryn tıimdi paıdalaný ekenin atap ótti.
Onyń sózinshe, Zań jobasy zamanaýı tehnologııalardy tek elektr energetıkasymen shektemeı, jylýmen jabdyqtaý men ónerkásipte de qoldanýǵa múmkindik beredi. Atap aıtqanda, tómen potentsıaldy jáne qaldyq jylýdy, qaıtalama energetıkalyq resýrstardy, jylý sorǵylaryn, bıomassany, bıogaz ben sýtegini paıdalaný kózdeledi. Talaptar naqty obektiniń tehnıkalyq múmkindigine qaraı belgilenedi.
– Tórtinshi baǵyt – balamaly energetıkanyń jańa baǵyttary úshin quqyqtyq negiz qalyptastyrý. Zań jobasy sýtegi tehnologııalaryn damytýǵa, antropogendik jáne ónerkásiptik qaldyqtardy kádege jaratýǵa jáne olardan energııa óndirýge quqyqtyq negiz qalaıdy. Sondaı-aq, jınaqtaý júıeleri operatorlarynyń mártebesi jáne olardyń Biryńǵaı elektr energetıkalyq júıeniń jumys rejımin basqarýdaǵy róli aıqyndalady, – dedi Erlan Aqkenjenov.
Onyń sózine júginsek, usynylyp otyrǵan ózgerister energııa óndirýdiń qandaı da bir jeke túrin qoldaýǵa baǵyttalmaǵan. Olardyń mindeti – ekonomıkalyq tıimdilik pen tutynýshylardyń múddesin eskere otyryp, balamaly energetıkany damytýǵa jaǵdaı jasaý.
Sonymen qatar, mınıstr qujattyń tıimdiligin sanamalap aıtyp berdi. Zań jobasy jınaqtaý júıelerin damytýǵa básekelestik tetikterdi engizýge, jobalardyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa, ekijaqty sharttar boıynsha satý táýekelin azaıtýǵa jáne zamanaýı tehnologııalardy keńirek qoldanýǵa múmkindik beredi.
– Bul ózgerister – energetıkanyń turaqtylyǵy men tıimdiligin arttyrýǵa, energııa balansyn ártaraptandyrýǵa jáne eldiń energetıkalyq qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa mańyzdy qadam, – dedi Erlan Aqkenjenov.
Aıta keteıik, buǵan deıin jańartylatyn energııa kózderinen óndiriletin elektr qýaty on jylda 16 esege artqanyn jazǵanbyz.
Sonymen qatar, úsh qalada qoqystan energııa óndiretin zaýyttar 2028 jyly iske qosylady.