Jańa zań ımamdarǵa AHAJ-da tirkelmegen jastardyń nekelerin qııýǵa tyıym salatyn bolady
ASTANA. 17 qarasha. QazAqparat /Gúlmıra Alıakparova/ - «Neke jáne otbasy týraly» QR Zańyna engiziletin ózgertýler AHAJ-da tirkelmegen jas jubaılardyń nekelerin qııýǵa tyıym salatyn bolady.
Bul týraly búgin Astanada ótken «dóńgelek ústel» barysynda Otbasy jáne áıelder isteri jónindegi ulttyq komıssııanyń hatshysy Rashıda Naýbetova málim etti.
Onyń sózine qaraǵanda, bul aýyldyq jerlerdegi kámeletke tolmaǵan qyzdardy erte jáne kúshtep nekege otyrǵyzýdan qorǵap, «qyz alyp qashý» dástúrine tosqaýyl bolady. Qazaqstandyq zańnamada adamdy urlaý qylmys retinde aıshyqtap kórsetilgenimen, bul problema ashyq kúıinde qalyp otyr.
Muny «Shyǵarmashylyq bastamasynyń áıelder lıgasy» qoǵamdyq birlestigi 2010 jyly QR Prezıdenti janyndaǵy Otbasy jáne áıelder isteri jónindegi ulttyq komıssııanyń, QR BǴM Balalar quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıtettiń qoldaýymen jáne Soros-Qazaqstan qorynyń demeýshiligimen júrgizgen áleýmettik zertteýlerdiń nátıjesi kórsetti.
Almaty jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń aýyl halqy arasynda júrizilgen saýalnama erte jáne kúshtep nekege otyrǵyzý jıi kezdesetinin kórsetti. Onymen birge, aýyldyq eldi mekenderde «qyz urlaýdy» jergilikti turǵyndar qalypty úrdis jáne ulttyq dástúr retinde baǵalaıtynyn aıǵaqtady. 300 myń halqy bar Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdanynda 2010 jyldyń 9 aıy ishinde tirkelgen 1518 nekeniń 10-y kámeletke tolmaǵandardyń arasynda jasaldy.
Respondentterdiń 62,3 paıyzy ómirinde «qyz urlaý» dástúrimen jáne 16 jasqa tolmaǵandardyń nekesimen kezdeskendigin aıtty. Onymen birge saýalnamaǵa qatysqandardyń 95,1 paıyzy bul dástúr qyzdar men áıelderdiń quqyqtaryn shekteıtinimen kelisti. Zertteýge 12-60 jastar aralyǵyndaǵy 764 adam qatysty.
R.Naýbetovanyń aıtýynsha, buryn qazaqstandyq zańnamada «qyzdy urlaǵandardy» ákimshilik jaýapkershilikke tartýdy qarastyratyn ereje boldy. Sońǵy ýaqytta bul ereje zańnan alynyp tastaldy jáne ahýaldyń beleń alýynyń sebebi osy dep biledi.
«Kámeletke tolmaǵan qyzdarmen jasalatyn nekeler resmı túrde tirkelmeıdi. Olar tek meshitterde «neke qııý» rásimin jasaıdy. Ajyrasyp jatqan jaǵdaıda qyzdardyń ne ortaq múlikke ne balalaryna alıment alýǵa quqyǵy bolmaıdy. ıÝNISEF-tiń málimetterine sáıkes, erte jasynda turmys qurǵan árbir besinshi boıjetken bosaný kezinde kóz jumady», - dedi ol.
