Jańa termınaldar, tranzıttik avıahabtar men marshrýttar Qazaqstandy álemmen qalaı baılanystyrady

Búgingi tańda Qazaqstannyń kólik ınfraqurylymyn damytý elimizdiń halyqaralyq baılanysyn nyǵaıtýǵa, Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyna ıntegratsııalanýǵa jáne Qazaqstannyń Eýrazııanyń negizgi tranzıttik toraptarynyń biri retindegi rólin keńeıtýge baǵyttalǵan. Sonymen qatar, avıatsııalyq ınfraqurylym jańǵyrtylýda, marshrýttyq jeli keńeıtilýde jáne halyq úshin avıatasymaldardyń qoljetimdiligi artýda. Áýejaılardyń qalaı jańartylyp jatqany, mýltımodaldy logıstıkalyq habtardyń qalyptasyp, halyqaralyq reısterdiń geografııasynyń keńeıýi týraly Primeminister.kz redaktsııanyń arnaıy sholýynda.

THKB-nyń júk avıahaby: júkterdi óńdeýdiń 102,5 myń tonnaǵa deıin ósýi jáne álemdik tasymaldaýshylardyń jumysy

2026 jyldyń qańtar-shilde aılarynda Qazaqstan áýejaılary 102,5 myń tonna júk óńdedi, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 10%-ǵa artyq. Negizgi júkteme Almaty halyqaralyq áýejaıyna tıesili – 66,1 myń tonna nemese jalpy kólemniń 64%-dan astamy.

Almaty áýejaıynda 2025-2028 jyldarǵa arnalǵan Horizon baǵdarlamasynyń birinshi kezeńi júzge asyrylýda, onda eksporttyq aımaqty 5 myń sharshy metrge keńeıtý, Boeing 747-8 jáne Airbus A380 sııaqty F klasyndaǵy eń iri ári uzaq qashyqtyqtarǵa ushatyn júk ushaqtary úshin 7 turaqqa analǵan júk perronyn salý, sondaı-aq 500 gektar aýmaqta logıstıkalyq klaster qalyptastyrý qarastyrylǵan.

Aqtóbede otyn-janarmaı quıý ınfraqurylymy damytylyp jatqan logıstıkalyq keshen qurylýda, Qaraǵandyda júk avıakompanııalaryn qabyldaý úshin ınfraqurylym keńeıtilýde, Aqtaýda avıatsııalyq, teńiz jáne temirjol marshrýttarynyń ıntegratsııasy uıymdastyrylýda.

Tranzıttik áleýetti damytý boıynsha Úkimet qabyldap jatqan sharalar qazirdiń ózinde is júzinde nátıje berýde. 2026 jyldyń maýsym aıynan bastap álemdegi eń iri júk tasymaldaýshylardyń biri – Cargolux kopanııasy Astana arqyly reısterdi qaıta jandandyra bastady jáne aptasyna 14 reıske deıin oryndaýdy josparlap otyr. Ázirge áýe kemeleri bizdiń áýejaılarǵa tek janarmaı quıyp alý jáne tehnıkalyq qyzmetti paıdalaný úshin ǵana qonyp, azdy-kem aıaldap jatqan ýaqytta, tolyqqandy kommertsııalyq júk operatsııalaryna kóshý máselesi de pysyqtalýda.

Sonymen qatar áýejaılardaǵy qajetti ınfraqurylymdar keńeıtilýde, olar: qosymsha qoıma qýattary, farmatsevtıkalyq jáne tez buzylatyn ónimderge arnalǵan temperatýralyq saqtaý aımaqtary, elektrondyq kommertsııa nysandary. Bul jumystar júk operatsııalarynyń kólemin ulǵaıtýǵa jáne jańa halyqaralyq tasymaldaýshylardy tartýǵa jol ashady.

Tamyz aıynda Cathay Pacific Cargo kompanııasy Astanaǵa turaqty júk reısterin iske qosty. Tasymaldaýshy Boeing 747 Freighter áýe kemelerinde aptasyna bes reıske deıin oryndamaq, bul Qazaqstannyń halyqaralyq júk marshrýttaryna qosylýyn odan ári nyǵaıta túsedi.

Ótkizý qýaty 6,5 ese ósti: 3 jańa termınal iske qosyldy, 3 áýejaı salynýda jáne aımaqtyq aılaqtar jańartylýda

Sońǵy úsh jylda jeke ınvestıtsııalardy tartý esebinen Almaty, Qyzylorda jáne Shymkent áýejaılarynda jańa termınaldyq keshender paıdalanýǵa berildi. Bul jalpy ótkizý qýatyn 6,5 esege arttyrýǵa múmkindik berdi, atap aıtqanda jolaýshylar sany jylyna 3,5 mln-nan 23 mln-ǵa deıin kóbeıdi.

Іshki týrızmdi jáne shalǵaı óńirlermen baılanysty damytý sheńberinde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen Katonqaraǵaı, Zaısan jáne Kendirli syndy kýrorttyq aımaqtarda úsh jańa áýejaıdyń qurylysy júrýde. Olardy paıdalanýǵa berý 2026 jyldyń sońyna josparlanǵan.

Sondaı-aq ushý-qoný jolaqtary men áýeaılaq keshenderi jańǵyrtylýda. Máselen, elordalyq áýejaıdyń magıstraldyq UQJ kúrdeli jóndeýden ótti. Balqashta termınal ǵımaraty, burý-qozǵaý joly men perron rekonstrýktsııadan ótkizildi, olarǵa zamanaýı jaryq-sıgnal jabdyǵy ornatyldy, sondaı-aq Astana men Almatyǵa áýe reısteri ashyldy.

Pavlodar áýejaıyn qaıta jańartý barysynda ushý-qoný jolaǵy 45 metrden 60 metrge deıin keńeıtildi. Bul uzaq qashyqtyqtarǵa ushatyn aýyr kemeler úshin ushý salmaǵyna qoıylatyn shekteýlerdi alyp tastaýǵa jáne ushý qaýipsizdigin arttyrýǵa múmkindik berdi. Áýe aılaǵy Astana – Pavlodar – Astana baǵyty boıynsha alǵashqy reısti qabyldap, jumysyn qaıta bastady. Bul baǵytta 15 myń teńge tarıfi boıynsha aptasyna tórt ret jıilikpen sýbsıdııalanatyn reıs iske qosyldy, al 1 qyrkúıekten bastap Almatyǵa kúndelikti kommertsııalyq reıster jáne aptasyna jeti ret jıilikpen Novosıbırskimen halyqaralyq áýe qatynasy qaıta bastalady.

2026 jyldyń tamyzynda Arqalyq áýejaıyn qalpyna keltirý jumystary tolyǵymen aıaqtaldy, bul qalamen turaqty jolaýshylar áýe qatynasyn iske qosýǵa múmkindik berdi. Astana – Arqalyq – Astana baǵyty boıynsha alǵashqy reıs 22 tamyzda oryndaldy. Sonymen qatar, Shymkentte ekinshi UQJ-nyń qurylysy júrýde, ol 2027 jyly aıaqtalady. Al Úrjarda jolaýshylar termınalynyń rekonstrýktsııasy jalǵasýda, ol 2027 jyldyń aqpan aıynda aıaqtalady.

Jolaýshylar aǵynyn 7,4 mln adamǵa deıin ulǵaıtý, 2030 jylǵa qaraı áýe kemeleriniń sanyn 160-qa jetkizý jáne tranzıttik baǵyttardy damytý

2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstandyq avıakompanııalarmen 15,4 mln jolaýshy tasymaldandy, bul 2024 jylǵy kórsetkishterden 4,8%-ǵa artyq, al áýejaılardyń jalpy jolaýshylar aǵyny 31,8 mln adamǵa jetti. Osy jyly da oń dınamıka saqtalyp otyr: 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda avıakompanııalar ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 2,6% ósimmen 7,4 mln jolaýshyny tasymaldady.

«Áýe erkindiginiń» besinshi dárejesi tetigi Azııa men Eýropa arasyndaǵy tranzıttik jáne túıisý baǵyttaryn damytý úshin qoldanylady. Osyndaı jobalardyń biri – VietJet Air áýe kompanııasynyń Hanoı – Almaty – Praga baǵyty boıynsha ashýǵa daıyndalyp jatqan reısi.

«Ashyq aspan» rejımi sheńberinde halyqaralyq avıatasymaldardyń geografııasy Qazaqstandy álemniń 30 elimen baılanystyratyn 135 baǵytqa deıin keńeıtildi. 2026 jylǵa josparlanǵan 15 baǵyttyń ishinde Varshava, Shanhaı, Gýanchjoý, Larnaka, Ulan-Batyr, Izmır qalalaryna áýe baǵyttary ashyldy. Sondaı-aq Sıan, Úrimshi, Bishkek, Novosibir, Sankt-Peterbýrg, Túmen jáne Batýmı qalalaryna kommertsııalyq reıster júzege asyrylýda. Jyl sońyna deıin Tokıo men Qashqarǵa reıster pysyqtalýda.

Qazaqstannyń turaqty azamattyq avıatsııa parkinde 111 áýe kemesi bar. 2026 jyldyń sońyna deıin taǵy 6 áýe kemesi jetkiziledi (Air Astana úshin – 4, Vietjet Qazaqstan úshin – 2). 2030 jyldyń sońyna qaraı Airbus A320/A321neo, Boeing 737 MAX jáne alys qashyqtyqqa ushatyn Boeing 787 Dreamliner áýe kemelerin jetkizý esebinen kommertsııalyq áýe kemeleriniń parki 160-qa deıin ulǵaıady. (2027 jyly – 11, 2028 jyly – 10, 2029 jyly – 9, 2030 jyly – 13 áýe kemesi).

Azamattyq avıatsııa salasynyń qarqyndy damýyna baılanysty, búginde onda shamamen 25 myń adam eńbek etetinin eskere otyryp, mamandar daıarlaý jumystary kezeń-kezeńimen keńeıtilýde. Azamattyq avıatsııa akademııasyndaǵy memlekettik granttar sany 2022–2023 oqý jylyndaǵy 180-nen 2025–2026 oqý jylynda 618-ge deıin, ıaǵnı úsh eseden astamǵa artty. Al stýdentter kontıngenti tórt jyl ishinde 72%-dan astam ósti. Túlekterdiń jumysqa ornalasý deńgeıi 90%-ǵa jetedi. Sonymen qatar dýaldy oqytý júıesi de damyp keledi: búginde 220 stýdent 48 seriktes kásiporynnyń bazasynda bilim alýda, al bilim berý baǵdarlamalary jumys berýshilermen birlesip jáne halyqaralyq standarttardy eskere otyryp ázirlenedi.

Ushý qaýipsizdigi deńgeıi – 95,7%, tranzıttik tasymal kólemi tórt esege artty

Halyqaralyq azamattyq avıatsııa uıymynyń (IKAO) baǵalaý nátıjesine sáıkes, Qazaqstannyń avıatsııalyq qaýipsizdik salasyndaǵy standarttarǵa sáıkestik deńgeıi 95,7%-dy, al ushý qaýipsizdigi standarttaryn tıimdi engizý deńgeıi 82%-dy qurady. Salystyrmaly túrde, Eýropa óńiri boıynsha bul kórsetkishter orta eseppen tıisinshe 88% jáne 74%-dy quraıdy.

Salanyń uıymdastyrýshylyq qurylymy kúsheıtildi: 2026 jyly Kólik oqıǵalary men ıntsıdentterin tergep-tekserý jónindegi mamandandyrylǵan ortalyq qurylyp, oǵan avıatsııalyq oqıǵalardy tergep-tekserý fýnktsııalary berildi. Jańa tásil IKAO standarttary men usynylatyn praktıkasyna sáıkes táýelsiz ári tıimdi tergep-tekserý júıesin qalyptastyrýdy kózdeıdi.

IKAO-men birlesip sarapshylar daıarlaý jáne zerthanalyq bazany damytý jumystary júrgizilýde, sondaı-aq avıatsııa salasyn 2050 jylǵa deıin damytý jónindegi bas jospardy ázirleý aıaqtalýǵa jaqyn. Sońǵy 3 jylda respýblıka áýe keńistigi arqyly oryndalatyn tranzıttik ushýlar kólemi 4 esege artty. Áýe qozǵalysyna qyzmet kórsetýdiń joǵary standarttaryn qamtamasyz etý maqsatynda «Qazaeronavıgatsııa» RMK radıotehnıkalyq jabdyqtar men navıgatsııalyq júıelerdi tehnologııalyq jańǵyrtý boıynsha LEIDOS korporatsııasymen bes jyldyq kelisimshartty júzege asyrýda.

Avıatsııalyq kerosın óndirisin eki esege arttyryp, 1,8 mln tonnaǵa jetkizý jáne janarmaı quıýdyń básekelestik sharttary

Avıatsııalyq otynnyń básekege qabiletti baǵasy ushý geografııasyn keńeıtýdiń jáne halyqaralyq áýe kompanııalaryn tartýdyń mańyzdy ekonomıkalyq faktorlarynyń birine aınaldy.

Janarmaı quıýdyń tıimdi sharttary men jedel qyzmet kórsetý Qazaqstan áýejaılarynyń áýe tasymaldaýshylary úshin tartymdylyǵyn arttyryp, jolaýshylar jáne júk tasymaly kóleminiń ósýine yqpal etýde. Bul Qazaqstannyń Eýrazııadaǵy áýe haby retindegi pozıtsııasyn nyǵaıtady. Búginde Qazaqstanda Turkish Airlines, MNG Airlines, Cargolux, China Southern Airlines, HongKong Air Cargo, Fly Meta, Saudi Arabian Airlines, Air Atlanta, Hungary Airlines, Silk Way West Airlines, Easy Charter, Camex Airlines, My Freighter, Fly Khiva, Aerotrans jáne basqa da áýe kompanııalary janarmaı quıady.

Mundaı básekelestik artyqshylyqtarǵa otyn-energetıka jáne kólik sektorlarynda júıeli sharalar keshenin iske asyrýdyń arqasynda qol jetkizildi. Negizgi sharalardyń biri – deldaldyq baılanystardy qysqartý jáne ashyq baǵa belgileýge kóshý. Jyl basynan beri «QMG-Aero» operatory sheteldik áýe kompanııalaryna, sonyń ishinde Turkish Airlines, Flydubai, Pegasus jáne Air Atlanta kompanııalaryna 50 myń tonnadan astam avıatsııalyq otyn jetkizdi. Bul óńirdegi janarmaı quıýdyń eń tómengi qunyn saqtaýǵa múmkindik berdi.

Búginde ishki naryqtyń avıatsııalyq otynǵa degen qajettiligi jumys istep turǵan munaı óńdeý zaýyttarynyń resýrstary esebinen tolyq qamtamasyz etiledi. 2026 jyly otandyq zaýyttar 825 myń tonna avıaotyn óndiredi, bul ımporttyq resýrsty tek tranzıttik jáne halyqaralyq marshrýttarǵa qyzmet kórsetýge bosatady.

Munaı óńdeý salasyn damytý tujyrymdamasy aıasynda 2032 jylǵa qaraı otandyq avıatsııalyq kerosın óndirisi eki eseden astam artyp, jylyna 1,7–1,8 mln tonnaǵa jetedi. Sonymen qatar otandyq zaýyttar Jet A-1 standartyna saı avıatsııalyq otyn óndirýge tehnologııalyq turǵydan daıyn, al áýejaılarda janarmaı quıý kesheni ınfraqurylymyn Joint Inspection Group standarttary boıynsha sertıfıkattaýǵa kezeń-kezeńimen jańǵyrtý jumystary júrgizilýde.