Jańa Salyq kodeksiniń negizgi ózgeristeri qandaı

ASTANA. KAZINFORM – 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap elimizde jańa Salyq kodeksi kúshine enedi. Qujat salyq salý tásilin túbegeıli ózgertedi. Sonymen qatar salyqtyq ákimshilendirýdi jeńildetip, bıznes pen jeke tulǵalarǵa arnalǵan tsıfrlyq servısterdi engizedi.

Negizgi ózgerister 

— Korporatıvtik tabys salyǵy 20 paıyz deńgeıinde saqtalady, biraq saralanǵan tártippen qoldanylady:

1. bankter men oıyn bıznesi úshin — 25 paıyz;
2. áleýmettik sala uıymdary úshin — 2026 jyly — 5, 2027 jyly 10 paıyz;
3. aýyl sharýashylyǵy óndirýshileri úshin — 3 paıyz (jeńildik mólsherleme saqtalady).

— Qosylǵan qun salyǵy 16 paıyzǵa kóteriledi. Dári-dármek pen medıtsınalyq qyzmetterge tómendetilgen mynadaı mólsherleme belgilenedi:

1. 2026 jyly — 5
2. 2027 jyly — 10 paıyz.
3. Al tegin medıtsına, áleýmettik saqtandyrý, kitap basyp shyǵarý jáne arheologııalyq jumystar qosylǵan qun salyǵynan bosatylady.

— Jeke tabys salyǵy progressıvti júıege kóshedi. 8 500 AEK-ten (jylyna shamamen 34 mln teńge) asatyn tabysqa 15 paıyz mólsherleme qoldanylady. Sondaı-aq dıvıdendterge de progressıvti salyq shkalasy engiziledi. Bul rette zeınetaqy tólemderine beriletin salyqtyq jeńildikter saqtalady.

— Qosymsha aktsız salyǵy (10%) engiziledi, qymbat ónimderge qatysty:

1. baǵasy 75 mln teńgeden asatyn jeńil avtokólikterge;
2. 100 mln teńgeden joǵary turatyn kemelerge;
3. lıtri 500 myń teńgeden qymbat alkogolge;
4. bir danasy 10 myń teńgeden asatyn sıgarlarǵa.

Eger jyljymaıtyn múliktiń jalpy quny 450 mln teńgeden assa, múlik salyǵy ósedi.

Salyqtyq ákimshilendirýdiń servıstik modeli engiziledi

Ákimshilendirýde basty nazar «fıskaldyq súıemeldeýdi» engizý arqyly tirkelýden bastap, barlyq áreket kezinde bızneske qoldaý kórsetýge baǵyttalady. Buǵan kóp jaǵdaıda túrli ınternet-platformalarda salyqtyq elektrondyq servısterdi damytý yqpal etedi.

— Salyqtyq ákimshilendirýdiń árbir kezeńinde sharalar qarastyrylǵan. Sharalar negizinen oıǵa salýǵa, keńes berýge qatysty bolady. Aıtalyq, salyq deklaratsııasyn toltyrý barysynda osyndaı qyzmet júzege asyrylady. Mundaı múmkindik salyqtyq baqylaý túrinde qoldanylyp, salyq tóleýshige qatelikterge boı aldyrmaýǵa septigin tıgizedi. Kelesi kezeńderde de túrli servıster kózdelgen. Olar salyqty qosymsha konsýltatsııalyq qyzmetterge, býhgalterlerge júginbeı-aq jeńil tóleýge jol ashady, — degen edi Qarjy vıtse-mınıstri Erjan Birjanov.

Foto: freepik.com

QQS tóleýshini tirkeý

Qosylǵan qun salyǵyn tóleýshini tirkeý kezinde Digital ID (Face ID) arqyly basshynyń aýtentıfıkatsııadan ótýi mindetti bolady. Bul bastapqy kezeńde-aq jalǵan elektrondy shot-faktýralar jazyp berýdiń jolyn kesedi. Budan basqa, QQS tóleýshi retinde tirkelgennen keıin salyq tóleýshi EShF aqparattyq júıesin qalaı durys paıdalaný kerektigi, QQS ádisnamasynyń negizgi uǵymdary, EShF merzimderi, deklaratsııany tapsyrý merzimderi sııaqty keıbir bazalyq daǵdylardy úırenýge tıis bolady.

Salyq eseptiligin usyný ońtaılandyrylady

Jalpy, 2009 jyldan bastap búginge deıin salyq eseptiligi nysandarynyń sany 44 paıyzǵa nemese 70-ten 41-ge deıin qysqartyldy. Endi olar 28-ge deıin azaıdy. Biraq, bul rette eseptilikke salyq jeńildikterin qoldaný kezinde toltyrý úshin mindetti joldar qosyldy. Eger mindettemeler somasy 1 mln teńgeden aspasa, múlik salyǵy men jer salyǵy boıynsha aǵymdaǵy tólemder esebi alynyp tastaldy. Eger tólemderdiń somasy 1 mln teńgeden kem bolsa, onda salyq tóleýshi jyl qorytyndysy boıynsha deklaratsııany 1 ret qana tapsyrady jáne tıisinshe tólem júrgizedi.

Kólik quraldaryna salynatyn salyq boıynsha esepter men deklaratsııalar usyný alynyp tastaldy. Esepteý jol polıtsııasy organdarynyń derekteri boıynsha júrgiziledi.

Sondaı-aq, mańyzdy jańalyqtardyń biri — salyq eseptiligin usynbaǵany úshin «aıyppuldardan» bas tartý. Eger salyq tóleýshi deklaratsııany usynbasa, onda deklaratsııa 0 kórsetkishimen usynylǵan bolyp esepteledi. Salyq tóleýshide salyq eseptiliginiń qosymsha nysanyn tabys etý quqyǵy qalady. Tıisinshe, eseptilikti ýaqtyly usynbaǵany úshin ákimshilik jaýapkershilik alynyp tastalady.

Salyqtyq táýekelderdi basqarýdyń jańa modeli

Salyqtyq táýekelderdi basqarý júıesi fıskaldyq ákimshilendirýdegi mańyzdy quramdas bólikterdiń biri. Táýekelderdi basqarýdyń qoldanystaǵy júıesi bıznes tarapynan kóptegen suraqtar týyndatady. Qoldanylatyn ólshemsharttarǵa, olardyń qupııalylyǵyna shaǵymdar boldy. Osyǵan baılanysty tásilder qaıta qaraldy. Birinshi kezekte táýekelderdi basqarý júıesine kózqaras ózgerdi. Jańa Salyq kodeksinde salyq tóleýshilerdi táýekel dárejesine jatqyzýdan bas tartyldy. Qazir Memlekettik kirister komıtetinde tirkeýden bastap joıý protsesine deıin salyq tóleýshiniń ómirlik tsıkliniń barlyq kezeńderinde týyndaýy múmkin táýekelder tizilimin qalyptastyrý boıynsha jumys bastaldy.

Kollaj: Kazinform/ Canva

Májbúrlep óndirip alý

Salyq bereshegin májbúrlep óndirip alý tásilderi aıtarlyqtaı qaıta qaraldy. Eger qazir salyq bereshegi 6 AEK-ten, al áleýmettik aýdarymdar boıynsha bereshek 1 teńgeden óndirilip alynsa, endi bul shek tıisinshe 20 jáne 6 AEK-ke deıin kóterildi. 20 AEK-ke deıin salyq beresheginiń paıda bolýy týraly habarlama ǵana jiberilip, tek ósimpul ǵana esepteledi. Basqa tásilder men sharalar qoldanylmaıdy.

20-dan 45 AEK-ke deıingi bereshek kezinde habarlama jiberiledi, borysh ótelmegen jaǵdaıda salyq bereshegi somasyna shyǵys operatsııalary toqtatylady jáne tek sodan keıin ǵana (qaryzdy óz betinshe ótemegen jaǵdaıda) ınkassalyq ókimder qoıylady.

Bereshek 45 AEK-ten joǵary bolǵan jaǵdaıda múlikti tizimdeý jáne satý, debıtorlar esebinen óndirip alý qoldanylady.

Bereshek 27 000 AEK-ten joǵary bolǵan ári bereshek 3 aı boıy ótelmegen jaǵdaıda sot aktisi negizinde zańdy tulǵanyń birinshi basshysynyń elden shyǵýyna shekteý qoıylady. Bul jańashyldyq 2026 jyldyń 1 maýsymynan kúshine enedi.

Bereshekti bólip tóleý

Jańa kodekste bıznesti qoldaýdyń jaqsy sharasy retinde salyq bereshegi 1 500 AEK (5,9 mln. teńge) deıingi salyq tóleýshilerge múlik kepilinsiz jáne bank kepildiginsiz 1 jylǵa deıingi merzimge merzimin uzartý ne bólip tóleýdi usyný kózdelgen. Bul boryshkerdi kepil múlikke baǵalaý júrgizýden jáne ony mindetti saqtandyrýdan bosatýǵa, sondaı-aq bólip tóleýge múmkindik beredi. Budan basqa, deńgeıles monıtorıngige qatysýshyǵa keıinge qaldyrý (bólip tóleý) múlik kepilinsiz jáne bank kepildiginsiz 12 aıdan aspaıtyn merzimge beriledi. Mundaı salyq tóleýshilerdiń ólshemderi Qarjy mınıstrliginiń buıryǵymen bekitilgen.

Foto: Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi

Salyqtyq tekserý

Salyqtyq tekserýler boıynsha josparly tekserýler bolmaıdy. Tekserýlerdi taǵaıyndaý Ákimshilik rásimdik-protsessýaldyq kodeks aıasynda aldyn ala tyńdaý rásimimen salyq tóleýshiniń qyzmetin taldaý qorytyndylary boıynsha júrgiziledi. Shaǵyn bıznes sýbektileri úshin salyq tekserýin 2-ge deıin toqtata turý sany boıynsha shekteý qoıylǵan. Bul sharalar tekserýlerdiń sozylýyn barynsha azaıtýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, salyqtyq tekserýler elektrondy formatqa kóshirildi. Nusqama ǵana qolma-qol beriledi, al salyq tóleýshiniń tekserýshimen ózara is-qımyly salyq tóleýshiniń kabıneti arqyly bolady.

Salyqtyq ákimshilendirýdi «taza paraqtan» júrgizý

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jańa Salyq kodeksin engizý jónindegi jedel sharalar aıasyndaǵy tapsyrmasyn oryndaý úshin 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap mıkro jáne shaǵyn bızneske qatysty salyqtyq ákimshilendirýdi «taza paraqtan» júrgizý kózdelip otyr. Bul rette kásipkerlerdi qoldaý maqsatynda mynadaı sharalar iske asyryla:

• belgili bir jaǵdaılardy qospaǵanda, 2026 jylǵy 1 qańtarǵa deıingi salyq kezeńderi úshin kameraldyq baqylaý, salyqtyq tekserýler júrgizý alynyp tastalady;
• 2026 jylǵy 1 qańtarǵa deıin salyq kezeńderi boıynsha mámileler jaramsyz dep tanylady jáne tirkeý (qaıta tirkeý) týraly sot talaptaryn berý toqtatylady;
• kameraldyq baqylaý júrgizbeı kásipkerlik sýbektilerin taratýdyń ońaılatylǵan rásimi júrgiziledi;
• salyq eseptiligin usynbaǵan, QQS boıynsha mindetti esepke qoıý tártibin buzǵan adamdar ákimshilik jaýapkershilikten bosatylady;
• 2026 jylǵy 1 sáýirge deıin negizgi qaryzdy óteý kezinde salyqtar men tólemder boıynsha ósimpuldar men aıyppuldar esepten shyǵarylady.

Aıta keteıik, qarjy vıtse-mınıstri Erjan Birjanov 2026 jyldyń 1 qańtarynan mobıldi aýdarym boıynsha salyqtan jaltarǵandardyń bereshegi qalaı óndiriletinin túsindirgen bolatyn.