Jańa Konstıtýtsııany 30 jyl burynǵydaı 12 adam emes, 130 adam ázirlep jatyr – Erlan Qarın

ASTANA. KAZINFORM – Jańa Konstıtýtsııa mátininiń jurtshylyq nazaryna usynylǵanyna bir apta boldy. Osy aralyqta el azamattarynan 4 myńnan asa usynys-tilek kelip túsken. Bul týraly Memlekettik keńesshi Erlan Qarın Konstıtýtsııalyq komıssııanyń 9-otyrysynda aıtty jáne nelikten jańa Konstıtýtsııa qabyldaý qajet ekenin túsindirdi.

Memlekettik keńesshi «Damýshy elderdiń tekserilgen, ýaqyt synynan ótken Konstıtýtsııasyn nege kóshirip ala salmaımyz?» degen suraqtyń jıi qoıylǵanyn atap ótti.

– Birinshiden, Konstıtýtsııa ár eldiń óz bolmysyna saı qalyptasady. Al memleketterdiń tarıhy, mádenıeti, tili, saıası júıesi, búgini men bolashaǵy bir-birine múldem uqsamaıdy. Sondyqtan, Germanııada, Frantsııada, Japonııada nemese AQSh-ta jumys isteıin normalar Qazaqstanǵa múldem kelmeıdi. Atalǵan elder de Konstıtýtsııany bir-birinen kóshirip otyrǵan joq qoı. Mádenıeti, ekonomıkasy, saıası júıesi uqsas memleketterdiń ózi Konstıtýtsııany bir-birinen kóshirmeıdi. Endeshe mádenıeti, salty, qoǵamy bólek Qazaqstan nege kóshirýi kerek, – dedi E. Qarın elordada Konstıtýtsııalyq sot ǵımaratynda.

Onyń aıtýynsha, ózge elderde mádenıetimiz ben qundylyqtarymyzǵa múldem qaıshy normalar bar. Al Jańa Ata zańda olarǵa tosqaýyl qoıylyp, zaıyrlyq, neke sııaqty normalar qamtylǵan. Ata Zań – jaı ǵana mátin emes, sol qoǵamnyń qalyptasqan ishki dúnıetanymy, moraldyq normalar jıyntyǵy.

– Biz óz taǵdyrymyzdy, óz bolashaǵymyzdy ózimiz anyqtaımyz. «Kimbiz? Qaıda baramyz?» degen suraqtarǵa ózge bireý syrttan emes, ózimiz tikeleı jaýap beremiz. Ony jańa preambýlada jarııalap otyrmyz. Buǵan deıin 1995 jylǵy Konstıtýtsııany 12 adamnan turatyn Sarapshylyq keńes ázirlegenin aıtqan edim. Sondaǵy 12 adamnyń úsheýi – sheteldik sarapshylar. Árıne, olar álemdik quqyq normalaryn jaqsy bilgen mamandar shyǵar. Biraq, bizdiń eldiń tarıhyn, mádenıetin, bolmysyn qanshalyqty jetik biletinin kesip aıta almaımyz, – deıdi Memlekettik keńesshi.

Al mundaı mańyzdy qujatty ázirlegen kezde tarıh ta, mádenıet te, bolmys ta úlken ról atqarady.

– Qazir elimizdiń jańa Konstıtýtsııasyn osydan 30 jyl burynǵydaı jabyq keńsedegi 12 adam emes, árbir óńirden jınalǵan, túrli salanyń ókilderinen quralǵan, tikeleı efırde, ashyq formatta jumys isteıtin 130 adamnan turatyn aýqymdy komıssııa jazyp jatyr. Aramyzda birde-bir sheteldik azamat joq. Óz Ata Zańymyzdy, óz quqyqtyq júıemizdi ózimiz jasaıtyn qabiletimiz bar. Jańa Ata Zań Qazaqstannyń memlekettiligi, ornyqtylyǵy turǵysynan, óz múddesi turǵysynan ázirlenýde, – dedi Komıssııa múshesi.

Bul eń aldymen qazaq tilinde – memlekettik tilde jazylyp jatqan Konstıtýtsııa.

– Sol úshin de bul shyn máninde – halyqtyq Konstıtýtsııa. Sebebi, bizge bireý syrttan kelip aqyl aıtyp jatqan joq. Bul – ózimiz jınalyp, ózimiz daýlassaq ta, aıtyssaq ta, óz tilimizde ózimiz jazyp, memlekettik, eldik, ulttyq múdde turǵysynan qabyldap jatqan Konstıtýtsııa, – dep túıindedi Erlan Qarın.

Aıta keteıik, búgin Konstıtýtsııalyq reformalar jónindegi komıssııanyń toǵyzynshy otyrysy ótip jatyr.