Jańa Konstıtýtsııa: Qazaqstanda memlekettik basqarýdyń jańa kezeńi bastaldy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasy 1 shildeden bastap kúshine endi. Osy bir aıryqsha mańyzdy oqıǵaǵa baılanysty Konstıtýttsııalyq Sot júıesi Qazaqstan azamattaryn elimizdegi konstıtýtsııalyq damýdyń jańa kezeńiniń bastalýymen quttyqtady.
— Qurmetti qazaqstandyqtar!
2026 jylǵy 15 naýryzda respýblıkalyq referendýmda qabyldanǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasy 2026 jylǵy 1 shildeden bastap kúshine endi. Qazaqstan halqynyń erik bildirýimen elimizdiń konstıtýtsııalyq damýynyń jańa kezeńiniń negizi qalandy.
1995 jylǵy Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń kúshi joıyldy.
Jańa Ata Zańymyzdyń kúshine enýi — memleket damýyndaǵy tarıhı kezeń jáne Konstıtýtsııa ústemdigine, adam quqyqtary men bostandyqtarynyń kepildikterin kúsheıtýge, quqyqtyq aıqyndylyqty nyǵaıtýǵa, memlekettik bıliktiń jaýapkershiligin arttyrýǵa, sondaı-aq azamattardyń memleket isin basqarýǵa qatysýyn keńeıtýge negizdelgen jańa konstıtýtsııalyq úlgini bekitedi.
Konstıtýtsııa Qazaqstan Respýblıkasy qyzmetiniń negizgi qaǵıdattaryn edáýir jańartyp, keńeıtti. Bulardyń qataryna Egemendik pen Táýelsizdikti qorǵaý, adam quqyqtary men bostandyqtaryn saqtaý, zań men tártip ústemdigin qamtamasyz etý, jalpyulttyq birlikti nyǵaıtý, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý, jaýapty ári jasampaz otanshyldyq ıdeıasyn ilgeriletý, qoǵamdyq dıalogty damytý, eńbeksúıgishtik, progress jáne bilim qundylyqtaryn bekitý, joǵary ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý, tarıhı-mádenı murany saqtaý jáne tól mádenıetti qoldaý alǵash ret engizilip otyr.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Egemendigi, Táýelsizdigi, ýnıtarlyǵy, aýmaqtyq tutastyǵy jáne basqarý úlgisi ózgermeıdi.
Memlekettiń strategııalyq damý baǵdarlary — adam kapıtalyn, bilimdi, ǵylym men ınnovatsııany Qazaqstan Respýblıkasynyń uzaq merzimdi damýynyń negizi retinde damytý konstıtýtsııalyq deńgeıde alǵash ret aıqyndaldy.
Ata Zańymyz Konstıtýtsııa ústemdigin memlekettiń Negizgi Zańy retinde, onyń eń joǵary zańdy kúshin jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń búkil aýmaǵynda tikeleı qoldanylýyn bekitedi. Barlyq zańdar men ózge de normatıvtik quqyqtyq aktiler tek Konstıtýtsııanyń negizinde, sondaı aq ony oryndaý maqsatynda qabyldanýǵa jáne oǵan qaıshy kelmeýge tıis.
Buǵan deıin sot tóreligi qaǵıdattarynyń qatarynda bekitilip kelgen zańnyń ýaqyt turǵysynan qoldanylýy týraly erejeler konstıtýtsııalyq qurylys negizderiniń biri retinde konstıtýtsııalyq mártebege ıe boldy. Azamattarǵa jańa mindetter júkteıtin nemese olardyń jaǵdaıyn nasharlatatyn, jaýaptylyqty belgileıtin nemese kúsheıtetin zańdardyń keri kúshine tyıym salý barlyq memlekettik organdar men laýazymdy adamdar úshin jalpyǵa birdeı mindetti talap retinde bekitildi.
Konstıtýtsııalyq zańdarmen retteletin máselelerdiń tizbesi keńeıtildi. Olardyń qataryna Qazaqstan Halyq Keńesiniń quqyqtyq mártebesi men qyzmeti, astananyń quqyqtyq mártebesi, joǵary memlekettik bılik organdarynyń uıymdastyrylýy, Konstıtýtsııalyq Sot, sot júıesi, arnaýly quqyqtyq rejımder jáne memlekettik qurylystyń ózge de máseleleri engizildi. Bul olardyń quqyqtyq rettelýiniń turaqtylyǵyn arttyrýdy qamtamasyz etedi.
Qazaqstan Halyq Keńesine zań shyǵarý bastamasy quqyǵy berile otyryp, halqynyń múddesin bildiretin joǵary konsýltatıvtik organ retinde quryldy. Bul qoǵamnyń memlekettik saıasatty qalyptastyrý isine qatysýyn kúsheıtedi. Zań shyǵarýshy bıliktiń jańa úlgisi jasalyp, memlekettik ınstıtýttar arasynda ókilettikter qaıta bólindi.
Adam quqyqtaryn qorǵaý úlgisi eleýli túrde jańartyldy. Konstıtýtsııa qylmystyq sot isin júrgizýdegi negizgi kepildikterdi sot qyzmetiniń qaǵıdattary retinde emes, bas bostandyǵy naqty shektelgen sátten bastap barlyq memlekettik organdar saqtaýǵa mindetti árbir adamnyń ajyramas quqyqtary retinde bekitti. Olardyń qatarynda naqty ustalǵan sátten bastap qorǵalý quqyǵy, bas bostandyqtyń shektelýine sot baqylaýy, negizsiz ustaýǵa tyıym salý, suraqtarǵa jaýap bermeý quqyǵy, óz-ózine jáne jaqyn týystaryna qarsy aıǵaq bermeý quqyǵy («Mıranda qaǵıdalary»), sondaı-aq kinásiz prezýmptsııasy bar.
Memlekettiń memlekettik organdar men laýazymdy adamdardyń zańsyz áreketterinen keltirilgen zııandy óteý mindeti, zııatkerlik menshikti qorǵaý quqyǵy, derbes derekterdi qorǵaý men tsıfrlyq qaýipsizdikti qosa alǵanda, tsıfrlyq quqyqtarǵa kepildikter, sondaı-aq memleket pen azamattardyń ekologııalyq jaýapkershiligi konstıtýtsııalyq deńgeıde alǵash ret bekitildi.
Jańa Konstıtýtsııanyń kúshine enýimen Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııalyq Soty jańa Konstıtýtsııa ústemdigin, onyń eń joǵary zańdy kúshin jáne konstıtýtsııalyq qundylyqtardyń biryńǵaı túsinilýin qamtamasyz ete otyryp, konstıtýtsııalyq baqylaýdy jalǵastyra beredi.
Jańa Konstıtýtsııanyń kúshine enýi Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýtsııalyq damýdaǵy jańa kezeńiniń bastalǵanyn bildiredi. Bul kezeńde adam, onyń qadir-qasıeti, quqyqtary men bostandyqtary memlekettiń eń joǵary qundylyǵy bolyp, Konstıtýtsııa ústemdigi ornyqty damýdyń, zańdylyq pen ádildiktiń berik negizi bola beredi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııalyq Soty Qazaqstan Respýblıkasynyń barsha azamattaryn jańa Konstıtýtsııanyń kúshine enýimen jáne elimizdiń konstıtýtsııalyq damýynyń jańa kezeńiniń bastalýymen quttyqtaıdy, — delingen habarlamada.
Al Jańa Konstıtýtsııanyń tolyq mátinimen myna jerden tanysa alasyz.
