Jańa Konstıtýtsııa halyq bıligin kúsheıtedi — sarapshy
ASTANA. KAZINFORM — Quqyq salasynyń sarapshysy Mýslım Hasenov «Jańa konstıtýtsııalyq kezeń: áleýmettik-quqyqtyq damýdyń jańa baǵdarlary» taqyrybyndaǵy Sarap sarapshylyq klýbynyń otyrysynda jańa Konstıtýtsııa normalarynyń artyqshylyqtaryna toqtaldy.
— Konstıtýtsııaǵa zer salsaq, ony ózgertý erejeleri ózgerdi. Endi Ata zańdy bir ǵana sýbekt — Qazaqstan halqy ǵana ózgerte alady. Bul halyq bıligin, demokratııany kúsheıtedi. Buǵan deıingi Konstıtýtsııa 7 ret ózgertilip, 200 túzetý engizilgen edi. Sodan alǵan eń birinshi sabaq — Ata zań ózgertile bermeı, turaqty bolýy kerek. Al jańa Konstıtýtsııaǵa referendým arqyly halyq qana ózgertý engize alady. Tipti, kishigirim túzetýler de osy tártippen júzege asady. Ata zańdy ózgertý quzireti tipti Quryltaıǵa da berilmegen, — dedi ol.
Sonymen birge, sarapshynyń sózinshe, jańa Konstıtýtsııa bılik monopolızatsııasynyń aldyn alady.
— Ótkennen alǵan ekinshi sabaq — bılik monopolızatsııasyna jol bermeıtin naqty kepildikter bolýy kerek. Jańa Konstıtýtsııada, shyn máninde, bir merzimdi prezıdenttik, prezıdent týystaryna joǵary qyzmetterdi atqarýǵa tyıym normalary bar. Tranzıt erejesi de óte mańyzdy. Óıtkeni, prezıdent quziretin alǵan tulǵa Konstıtýtsııaǵa ózgeris engizý bastamasyn kótere almaıdy. Bir aptanyń ishinde kezekten tys prezıdent saılaýynyń merzimi taǵaıyndalyp, eki aıda saılaý ótýi tıis. Mundaı norma tipti amerıkalyq Konstıtýtsııada da joq, — dedi ol.
Mýslım Hasenovtyń aıtýynsha, jańa Ata zańda konstıtýtsııalyq biregeılik te anyq kórinedi.
— Osy oraıda, konstıtýtsııalyq biregeıligimiz bar ma dep suraq týyndaıdy. Oǵan quqyqtanýshy-ǵalym, Tehas ýnıversıtetiniń professory Rıchard Alberttyń teorııasymen jaýap berýge bolady. Atalǵan zertteýshiniń tujyrymyna saı, Konstıtýtsııada qandaı jaǵdaıda da ózgermeıtin máńgilik qundylyqtar bolýy tıis. Olar — egemendik, táýelsizdik, bılik formasy, terrıtorııalyq tutastyq, birtutastyq, prezıdenttiń bir ǵana merzimge saılanýǵa quqyly bolýy, prezıdenttiń týystaryna joǵary laýazymdy qyzmetter atqarýǵa tyıym. Bular bılikti uıymdastyrý týraly erejeler ǵana emes, eń bastysy — konstıtýtsııalyq biregeılik, — dedi sarapshy.
Aıta keteıik, buǵan deıin Almatyda jańa Konstıtýtsııanyń el men qala damýyna qosar úlesi talqylanǵanyn jazǵanbyz.
